Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9473

w sprawie zwalczania zakażeń wirusem zapalenia wątroby typu B i typu C

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 13 września 2007 r., znak: SPS-023-9473/07, dotyczące interpelacji Pana Posła Dariusza Lipińskiego w sprawie zwalczania zakażeń wirusem zapalenia wątroby typu C i typu B, uprzejmie informuję, iż dostrzegam bardzo trudną sytuację osób zakażonych wirusem zapalenia wątroby. Dlatego też zarządzeniem ministra zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. (Dz.Urz. Ministra Zdrowia Nr 19, poz. 107, z późn. zm.) został powołany Zespół do spraw Zakażeń HCV w celu opracowania Narodowego Programu Zwalczania HCV. Odbyły się dwa spotkania zespołu w celu przedstawienia i omówienia wersji programu opracowanego przez Polską Grupę Ekspertów HCV.

   Niemniej należy mieć na uwadze, iż wielu pacjentów chorych na różne choroby zgłasza problemy z uzyskaniem pomocy ze strony opieki zdrowotnej. Minister zdrowia, chcąc temu zaradzić, finansuje programy zdrowotne. Zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.) minister zdrowia może opracowywać, wdrażać, realizować i finansować programy zdrowotne, które dotyczą w szczególności:

   1) ważnych zjawisk epidemiologicznych,

   2) innych istotnych problemów zdrowotnych dotyczących całej lub określonej grupy świadczeniobiorców przy istniejących możliwościach ich eliminowania bądź ograniczania,

   3) wdrożenia nowych procedur medycznych i przedsięwzięć profilaktycznych.

   Na 2007 r. zaplanowane jest do realizacji 14 programów zdrowotnych na kwotę 597 867 562 zł.

   Uprzejmie informuję, iż warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także zasady i tryb finansowania tych świadczeń określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz akty wykonawcze do tej ustawy i zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, dotyczące postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w poszczególnych rodzajach i zakresach.

   Zgodnie z załącznikiem nr 1d do zarządzenia nr 80/2006 z dnia 18 września 2006 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie przyjęcia ˝Szczegółowych materiałów informacyjnych o przedmiocie postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz o realizacji i finansowaniu umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: leczenie szpitalne˝, z późn. zm., w ramach katalogu programów terapeutycznych (lekowych) znajduje się 5 programów dla osób zakażonych wirusem zapalenia wątroby:

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lamiwudyną,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa pegylowanym,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa naturalnym,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa rekombinowanym,

   - leczenie przewlekłego WZW.

   Osoby z rozpoznanym WZW typu B i C należą do grupy pacjentów, u których może zostać wdrożone leczenie w ramach programu terapeutycznego. Kryteria włączenia do programu (oddzielnie dla osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV) oraz kryteria wykluczenia z programu ujęte zostały w opisach programów terapeutycznych (lekowych), stanowiących załącznik nr 1d do ww. zarządzenia.

   Narodowy Fundusz Zdrowia, mając na uwadze dobro pacjentów zakażonych wirusem zapalenia wątroby, zawarł z wykonawcami świadczeń opieki zdrowotnej, oprócz umów w zakresie leczenia szpitalnego, również umowy w zakresie ambulatoryjnych poradni: chorób zakaźnych, WZW, hepatologicznej. Świadczenia, w ramach tych poradni, obejmują m.in. następujące czynności świadczeniodawcy:

   - badanie lekarskie: podmiotowe i przedmiotowe, przeprowadzone zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, zakończone postawieniem diagnozy wstępnej lub ostatecznego rozpoznania,

   - udzielanie albo zlecanie niezbędnych świadczeń diagnostycznych, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, ordynowanie koniecznych leków i zlecanie wyrobów medycznych, będących przedmiotami ortopedycznymi lub środkami pomocniczymi,

   - kierowanie na konsultacje specjalistyczne, leczenie szpitalne, leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację leczniczą,

   - orzekanie o stanie zdrowia w zakresie określonym w ustawie,

   - niezbędną edukację i promocję zachowań prozdrowotnych,

   - udzielenie innych niezbędnych świadczeń diagnostycznych i terapeutycznych właściwych dla danej specjalności.

   W celu zabezpieczenia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej dla świadczeniobiorców dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu zawierają ze świadczeniodawcami umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Jednak wysokość łącznych zobowiązań Funduszu wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami umów nie może przekroczyć wysokości wydatków przewidzianych na ten cel w planie finansowym Funduszu, zgodnie z art. 132 ust. 5 ww. ustawy. Niemniej jednak uprzejmie informuję, że zgodnie z § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 października 2005 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 197, poz. 1643), każda ze stron umowy może w uzasadnionych przypadkach wnioskować na piśmie o zmianę warunków zawartej umowy. W sprawach spornych między stronami umowy, których nie udało się rozstrzygnąć polubownie, właściwymi dla rozpoznawania tych spraw są sądy powszechne właściwe dla oddziału Funduszu.

   Świadczenia opieki zdrowotnej realizowane w szpitalach i świadczenia specjalistyczne w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej są udzielane według kolejności zgłoszenia w dniach i godzinach ich udzielania przez świadczeniodawcę, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia. Świadczeniodawca ustala kolejność udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie zgłoszeń świadczeniobiorców. W przypadku zmiany stanu zdrowia świadczeniobiorcy, wskazującej na potrzebę wcześniejszego niż w ustalonym terminie udzielania świadczenia, świadczeniobiorca informuje o tym świadczeniodawcę, który, jeżeli to wynika z kryteriów medycznych, koryguje odpowiednio termin udzielania świadczenia i informuje niezwłocznie świadczeniobiorcę o nowym terminie. Listę oczekujących prowadzi się w sposób zapewniający poszanowanie zasady sprawiedliwego, równego, niedyskryminującego i przejrzystego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej oraz zgodnie z kryteriami medycznymi.

   Mając na uwadze bezpieczeństwo pacjenta oraz konieczność zwiększenia przejrzystości procedur związanych z prowadzeniem list oczekujących na świadczenia opieki zdrowotnej, zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 września 2005 r. w sprawie kryteriów medycznych, jakimi powinni kierować się świadczeniodawcy, umieszczając świadczeniobiorców na listach oczekujących na udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 200, poz. 1661). Na podstawie przepisów ww. rozporządzenia świadczeniodawca kwalifikuje i umieszcza świadczeniobiorcę, z wyjątkiem świadczeniobiorcy znajdującego się w stanie nagłym, na liście oczekujących na realizację świadczenia opieki zdrowotnej, kierując się kryteriami medycznymi opartymi na aktualnej wiedzy medycznej, jako:

   - ˝przypadek pilny˝ - jeżeli istnieje konieczność pilnego udzielenia świadczenia ze względu na dynamikę procesu chorobowego i możliwość szybkiego pogorszenia się stanu zdrowia lub znacznego zmniejszenia się szans na powrót do zdrowia,

   - ˝przypadek stabilny˝ - w przypadku innym niż stan nagły i przypadek pilny.

   Należy również podkreślić, że świadczeniobiorca, zgodnie z art. 29 ww. ustawy, ma prawo wyboru świadczeniodawcy spośród świadczeniodawców posiadających umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, co umożliwia dokonanie wyboru świadczeniodawcy, u którego czas oczekiwania na określone świadczenie opieki zdrowotnej jest najkrótszy. Informacje o prowadzonych przez świadczeniodawców listach oczekujących i średnim czasie oczekiwania na udzielenie poszczególnych świadczeń opieki zdrowotnej są publikowane na stronie internetowej oddziału wojewódzkiego Funduszu właściwego ze względu na miejsce udzielenia świadczenia oraz aktualizowane co najmniej raz w miesiącu. Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest do udzielania świadczeniobiorcom, na ich żądanie, informacji na temat list oczekujących i średniego czasu oczekiwania.

   W stanach nagłych natomiast świadczeniobiorca, zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy, uzyskuje świadczenia opieki zdrowotnej niezwłocznie.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż kwestia poprawy dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest przede wszystkim ściśle powiązana z poziomem środków, jakimi dysponuje zarówno Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i Ministerstwo Zdrowia. Jednak warto w tym miejscu poinformować, że w celu poprawy kompletności i rzetelności informacji o czasie oczekiwania na świadczenia finansowane ze środków publicznych zostało wydane rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji gromadzonych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych (Dz.U. Nr 114, poz. 780, z późn. zm.). W rozporządzeniu określono jednolitą dla wszystkich świadczeniodawców formułę określania średniego rzeczywistego czasu oczekiwania. Czas ten jest obliczany na podstawie zbiorczej informacji o tym, jak długo czekali poszczególni pacjenci od chwili wpisania ich na listę oczekujących do momentu wykonania świadczenia. Dzięki temu można będzie uzyskać porównywalne dane od różnych świadczeniodawców o tym, jakie są rzeczywiste czasy oczekiwania. Ponadto wprowadzono rozwiązanie umożliwiające weryfikację danych przekazywanych przez świadczeniodawców w tym zakresie.

   Jeżeli chodzi o kwestię wprowadzenia osobnych programów terapeutycznych leczenia interferonem alfa pegylowanym dla osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV, uprzejmie informuję, iż zapisy nowego zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 38/2007/DGL w sprawie zasad opracowywania przez Narodowy Fundusz Zdrowia terapeutycznych programów zdrowotnych, które obowiązuje od dnia 19 czerwca 2007 r., nakładają takie rozwiązanie. Zgodnie z treścią § 4 ww. zarządzenia program opracowywany jest na sprecyzowane wskazanie medyczne dla określonej populacji chorych. Zakażenia wirusami HBV oraz HCV to oddzielne jednostki chorobowe, monitorowane i leczone w odmienny sposób. Nowa strategia przyjęta przez Fundusz z pewnością doprowadzi do znaczących oszczędności, a w konsekwencji do poprawy dostępności leczenia.

   Poza tym wyodrębnienie środków finansowych na leczenie pacjentów z określoną chorobą postawi producentów opcjonalnych leków stosowanych w danej terapii przed koniecznością konkurowania ceną.

   W kwestii dotyczącej nowych programów dla osób zakażonych wirusem zapalenia wątroby uprzejmie informuję, że zgodnie z informacją uzyskaną z Narodowego Funduszu Zdrowia zakończone zostały prace rankingujące nad złożonymi wnioskami o wdrożenie nowych programów terapeutycznych leczenia WZW typu B lekami entekawir i adefovir. Wnioski o wdrożenie programu ˝Leczenie chorych z przewlekłym zapaleniem wątroby wywołanym wirusem typu B w odporności na lamiwudynę˝ zostały złożone do katalogu terapeutycznych programów zdrowotnych przez producentów substancji czynnych adefovir i entekawir. Wnioski te zostały ocenione i zajęły wysoką pozycję wśród rankingowanych propozycji programów terapeutycznych. Ponadto płatnik świadczeń uzyskał od podmiotów odpowiedzialnych deklarację obniżenia ceny ww. produktów leczniczych w przypadku włączenia ich do terapeutycznych programów zdrowotnych.

   Natomiast zasady wdrażania programów terapeutycznych określa zarządzenie nr 38/2007/DGL prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie zasad opracowywania przez Narodowy Fundusz Zdrowia terapeutycznych programów zdrowotnych.

   Odnosząc się do postulatu zwolnienia lekarza POZ z odpłatności za skierowanie pacjenta na badanie wykrywające przeciwciała anty-HCV, uprzejmie informuję, iż zgodnie z załącznikiem do zarządzenia nr 102/2006 z dnia 9 listopada 2006 r. prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie przyjęcia ˝Informacji o warunkach zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna˝, z późn. zm., do świadczeń realizowanych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej należą działania związane z m.in. badaniem i poradą lekarską, diagnostyką i leczeniem oraz kierowaniem na leczenie specjalistyczne, szpitalne, uzdrowiskowe i do opieki długoterminowej. Finansowanie świadczeń realizowanych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej opiera się na rocznej stawce kapitacyjnej, przypadającej na jednego świadczeniobiorcę, w skład której wchodzą koszty udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz koszty wykonania badań diagnostycznych, należących do zakresu zadań realizowanych przez lekarza POZ. Lekarz POZ, kierując pacjenta na dalszą konsultację i leczenie do lekarza specjalisty, nie ponosi kosztów badań, których wykonanie zostało zlecone przez specjalistę. Zgodnie z powyższym w przypadku podejrzeń lekarza POZ związanych z możliwością zakażenia pacjenta WZW typu C pacjent jest skierowany do specjalisty w dziedzinie chorób zakaźnych w celu wykonania dalszej diagnostyki i leczenia. Powyższa praktyka jest zgodna z opinią lekarzy specjalistów w dziedzinie chorób zakaźnych, w myśl której kompleksowa diagnostyka i leczenie tej jednostki chorobowej powinna odbywać się pod kierunkiem lekarza specjalisty.

   W odniesieniu do ˝refundacji niestandardowej˝ uprzejmie informuję, że świadczenie ˝Farmakoterapia niestandardowa˝ jest procedurą występującą w Katalogu świadczeń szpitalnych, dla potrzeby rozliczenia farmakoterapii niezwiązanej z leczeniem nowotworów, której nie można zakwalifikować w innych pozycjach Katalogu świadczeń szpitalnych (np. leczenie z zastosowaniem leków adefovir i entekawir). Substancja czynna, z zastosowaniem której ma być prowadzona farmakoterapia, nie może znajdować się w Katalogu programów terapeutycznych (lekowych) we wskazaniu i dawkowaniu zgodnym z opisem programu. Natomiast warunkiem niezbędnym do rozliczenia świadczenia ˝Farmakoterapia niestandardowa˝ jest uzyskanie pisemnej akceptacji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu dla wniosku świadczeniodawcy, pozytywnie zaopiniowanego przez konsultanta wojewódzkiego z danej dziedzinie medycyny. Świadczeniodawca powinien uzyskać ww. akceptację przed rozpoczęciem realizacji procedury, wyjątkowo, w uzasadnionych przypadkach, w trakcie jej realizacji.

   Przedmiotowa procedura umożliwia zastosowanie indywidualnego rozliczenia kosztów procedury z zastosowaniem produktu leczniczego, którego cena w istotny sposób przewyższa wycenę odpowiedniej procedury katalogowej.

   Finansowanie świadczenia w ramach procedury ˝Farmakoterapia niestandardowa˝ odbywa się w ramach zawartej ze świadczeniodawcą umowy o udzielanie świadczeń w rodzaju: leczenie szpitalne i nie zwiększa kwoty zobowiązania oddziału Funduszu wobec świadczeniodawcy z tytułu realizacji umowy. Zwiększenie finansowania świadczeń w rodzaju: leczenie szpitalne, w tym przeprowadzenia renegocjacji zawartych umów, jest możliwe wyłącznie poprzez zmianę planu finansowego oddziału, dokonaną przez centralę Funduszu.

   W celu sprostowania zarzutu, jakoby Ministerstwo Zdrowia nie odpowiadało na pisma Stowarzyszenia Pomocy Chorym z HCV ˝Prometeusze˝, uprzejmie informuję, iż uwaga ta nie jest zgodna z prawdą. Już w 2005 r. skierowano ponad 100 odpowiedzi do autorów petycji dotyczącej poprawy leczenia, szczególnie dostępności świadczeń opieki zdrowotnej, w tym również do Stowarzyszenia. Podobnie wymieniano korespondencję w 2006 r. i 2007 r., informując m.in. o postępach w pracy nad programem oraz o możliwościach uzyskania pomocy opieki zdrowotnej w zakresie diagnostyki i leczenia zakażenia HCV i HBV. Ostatnie pismo do Stowarzyszenia Pomocy Chorym z HCV ˝Prometeusze˝ zostało przesłane w dniu 14 czerwca 2007 r.

   Ponadto przedstawiam w załączeniu dane uzyskane z Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące:

   - wysokości środków finansowych przeznaczonych w latach 2005-2007 na realizację poszczególnych programów terapeutycznych leczenia WZW oraz poziomu ich wykorzystania (tabela 1 s. 369),

   - wielkości kosztu jednostkowego ponoszonego na pacjenta rocznie w ramach poszczególnych programów (tabela 2 s. 369),

   - liczby świadczeniobiorców objętych ww. programami w latach 2005-2007 (tabela 3 s. 369).

   Wobec powyższych danych uzyskanych z Narodowego Funduszu Zdrowia należy stwierdzić, iż od 2005 r. odnotowano znaczny wzrost poziomu finansowania programów terapeutycznych leczenia WZW typu B i C, co z kolei przekłada się na zwiększenie dostępu osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV do leczenia.

   Tabela 1. Wysokość środków finansowych przeznaczonych w latach 2005-2007 na realizację programów terapeutycznych oraz poziom ich wykorzystania.

   Łączę wyrazy szacunku

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Pinkas

   Warszawa, dnia 18 października 2007 r.