Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Budownictwa - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9399

w sprawie braku możliwości zaskarżenia decyzji o zakazie zabudowy wprowadzonej w drodze uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Marka Wójcika (SPS-023-9399/07) w sprawie konsekwencji ustalenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy zakazu zabudowy przedstawiam poniżej wyjaśnienia do poruszonych przez Pana Posła kwestii.

   Stosownie do art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2003 r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) w studium określa się w szczególności kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny wyłączone spod zabudowy. Uprawnienie gminy do dokonywania ustaleń w tym zakresie zgodne jest z przyjętą, nie tylko w ww. ustawie, zasadą władztwa planistycznego gminy. Mówi o tym również sama Konstytucja RP oraz ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1995r. Nr 88, poz. 439 z późn. zm.):

   Art. 166 ust. 1 Konstytucji:

   ˝1. Zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne.˝

   Art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym:

   ˝Art. 7. 1. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy:

   1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej,˝

   Zasadnicze rozstrzygnięcie z zakresu gospodarki przestrzennej, jakim jest wyznaczenie obszarów rozwoju zabudowy oraz obszarów wyłączonych spod zabudowy, musi być dokonane już na etapie studium gminnego, gdyż jest to jeden z podstawowych elementów kształtowania polityki przestrzennej gminy, której wyrazem jest właśnie studium. Stąd decyzja ustawodawcy, aby rozstrzygnięcie to podejmowane było już na etapie sporządzania studium.

   Zgodnie ze stwierdzeniem Pana Posła studium gminne przyjmowane w drodze uchwały rady gminy nie jest aktem prawa miejscowego, jednakże nie można zgodzić się z wyrażonym następnie poglądem, że w wyniku tego cyt: ˝właściciele nieruchomości (...) pozbawieni są prawnej możliwości zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia.˝ W świetle przepisów ustawy o samorządzie gminnym każda uchwała rady gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej naruszająca czyjś interes prawny lub uprawnienie może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia tego naruszenia (art. 101 ww. ustawy). Oznacza to, że również uchwała rady gminy w sprawie przyjęcia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy może podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

   Nie można też zgodzić się z przekonaniem, że właściciele i użytkownicy terenów, w stosunku do których ustalono w przedmiotowym studium zakaz zabudowy, pozbawieni są w wyniku tego możliwości zagospodarowania swojej działki. Studium bowiem z powodu, iż nie jest aktem prawa miejscowego, nie może też stanowić podstawy dla decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która to decyzja wymagana jest przed przystąpieniem do zmiany zagospodarowania terenu w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kryteria, które muszą być spełnione do uzyskania pozytywnej decyzji w odniesieniu do inwestycji innych niż celu publicznego wymienione są w art. 61, do których nie zalicza się zgodności z ustaleniami studium. Z kolei przepis art. 50 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że nie można uzależnić wydania omawianej decyzji od zobowiązania się wnioskodawcy do spełnienia nieprzewidzianych odrębnymi przepisami świadczeń lub warunków, przez co należy rozumieć również warunek zgodności ze studium gminnym.

   Dopuszczalna prawnie jest więc sytuacja, w której zostaje wydana pozytywna decyzja o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego, sprzecznego z ustaleniami studium gminnego.

   Jeżeli natomiast dla terenu objętego zakazem zabudowy ustalonym w studium obowiązuje plan miejscowy (akt prawa miejscowego), ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje możliwość dochodzenia rekompensaty zarówno w przypadku, gdy w wyniku wejścia w życie planu miejscowego użytkowanie nieruchomości w dotychczasowy sposób stało się niemożliwe, jak i w przypadku spadku wartości nieruchomości, zbywanej przez jej właściciela.

   Niezależnie od powyższego również uchwała rady gminy w sprawie planu miejscowego może być zaskarżona do sądu administracyjnego, na zasadach opisanych wcześniej, jeżeli jej ustalenia naruszają słuszny interes właściciela lub użytkownika nieruchomości.

   Ponadto, jak Pan Poseł zauważa również w swoim piśmie, na etapie sporządzania każdego z tych aktów planistycznych, podlegają one procedurze składania wniosków, wyłożenia do publicznego wglądu i składania uwag do projektu. Jeżeli organ sporządzający projekt studium lub planu zdecyduje o ich odrzuceniu, rozstrzygnięcie w tej sprawie musi być, zgodnie z przepisami, przedmiotem uchwały rady gminy o przyjęciu planu lub studium.

   W związku z powyższym wydaje się, iż interes właścicieli i użytkowników terenów, które objęte są ustaleniami zarówno studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, jak i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, objęty jest wystarczającą ochroną prawną.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Elżbieta Janiszewska-Kuropatwa

   Warszawa, dnia 26 września 2007 r.