Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9373

w sprawie sytuacji w podkarpackich placówkach służby zdrowia będącej konsekwencją wypowiedzeń złożonych przez część lekarzy

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Haliny Murias w sprawie sytuacji w podkarpackich placówkach służby zdrowia będącej konsekwencją wypowiedzeń złożonych przez część lekarzy, przekazaną przy piśmie znak: SPS-023-9373/07, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.

   Rząd RP podejmuje działania zmierzające do zwiększenia ilości środków finansowych w systemie ochrony zdrowia, a co za tym idzie poprawy sytuacji finansowej podmiotów działających w tym sektorze oraz pracowników ochrony zdrowia.

   W Ministerstwie Zdrowia przygotowany został projekt nowelizacji ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o przekazaniu środków finansowych świadczeniodawcom na wzrost wynagrodzeń, który następnie był przedmiotem rozmów prowadzonych przez Ministra Zdrowia w dniach 27 czerwca - 10 lipca br. z przedstawicielami związków zawodowych oraz samorządów zawodowych działających w ochronie zdrowia, w tym również z Ogólnopolskim Związkiem Zawodowym Lekarzy, organizatorem tegorocznej akcji strajkowej. Zaproponowana nowelizacja została uchwalona przez Sejm w dniu 5 września 2007 r. Spełnia ona wiele z postulatów zgłaszanych przez stronę związkową, poprzez zagwarantowanie:

   - utrzymania przekazywania przez Narodowy Fundusz Zdrowia środków finansowych świadczeniodawcom na finansowanie wzrostu wynagrodzeń, który miał miejsce w 2007 r. na podstawie ustawy z dnia 22 lipca 2006 r.;

   - zobowiązania pracodawców do włączenia podwyżek do wynagrodzenia zasadniczego, pod warunkiem że ogólna kwota przeznaczona na wzrost wynagrodzeń z pochodnymi nie przekroczy kwoty uzyskanej od NFZ a przeznaczonej na wynagrodzenia;

   - wprowadzenia mechanizmu umożliwiającego sukcesywny wzrost wynagrodzeń osób zatrudnionych w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej. Rozwiązanie znajdzie zastosowanie od dnia wejścia w życie ustawy w każdym przypadku wzrostu kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy, o ile nowa umowa i umowa poprzednia będą dotyczyć tego samego rodzaju lub zakresu świadczeń opieki zdrowotnej;

   - podniesienie wskaźnika udziału kosztów pracy w kosztach świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo szpitalne z 0,56 do 0,65.

   Ponadto uprzejmie informuję, że w trakcie ostatnich spotkań strony rządowej z przedstawicielami związków zawodowych oraz samorządów zawodowych działających w ochronie zdrowia dyskutowana była również kwestia możliwości zawarcia ponadzakładowego układu zbiorowego pracy. Minister Pracy i Polityki Społecznej zobowiązał się do przygotowania propozycji zmian legislacyjnych umożliwiających zawarcie układu zbiorowego pracy lub równoważnego porozumienia, umożliwiającego określenie zasad i terminów realizacji zgłaszanych przez związki zawodowe postulatów płacowych w zgodzie z Konstytucją RP, Europejską Kartą Społeczną oraz konwencjami Międzynarodowej Organizacji Pracy.

   Należy również zwrócić uwagę, że w dniu 29 sierpnia 2007 r. Prezydent RP podpisał, opracowaną przez Ministerstwo Zdrowia, ustawę z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1104). Nowelizacja ustawy przewiduje m. in.:

   1. Możliwość uzyskania przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej uczestniczące w procesie restrukturyzacji finansowej kolejnego zwiększenia pożyczki z budżetu państwa. Warunkiem pozyskania zwiększenia pożyczki jest m.in. posiadanie przez zakład ostatecznej decyzji o warunkach restrukturyzacji oraz zabezpieczenia odpowiadającego kwocie zwiększenia pożyczki w postaci zabezpieczenia rzeczowego na majątku własnym, weksla in blanco lub zabezpieczenia udzielonego przez inny podmiot.

   2. Umorzenie środków z tytułu zwiększenia pożyczki na zasadach określonych w nowelizacji ustawy. Samodzielnemu publicznemu zakładowi opieki zdrowotnej, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego, który w okresie do 5 lat od dnia wydania ostatecznej decyzji o warunkach restrukturyzacji spłaci 30% należności głównej z tytułu pożyczki i z tytułu zwiększenia kwoty pożyczki wraz z odsetkami za ten okres, umarza się pozostałą część pożyczki i środków uzyskanych z tytułu jej zwiększenia. Możliwe jest również 100% umorzenie już uzyskanych pożyczek wraz ze zwiększeniami, jeżeli zakład do dnia 1 września 2007 r. nie zrzekł się roszczeń wobec Narodowego Funduszu Zdrowia, Skarbu Państwa lub innej jednostki sektora finansów publicznych.

   3. Ograniczenie egzekucji komorniczych w stosunku do zakładu uczestniczącego w procesie restrukturyzacji finansowej. Do dnia wydania decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego albo decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego nie podlegają egzekucji z mocy prawa wierzytelności zakładu wobec Narodowego Funduszu Zdrowia oraz środki przekazane przez Narodowy Fundusz Zdrowia na rachunek bankowy zakładu w związku z zaspokojeniem wierzytelności przypadających zakładowi z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych przed ukończeniem udzielania tych świadczeń w wysokości nieprzekraczającej 75% każdorazowej wypłaty, chyba że chodzi o wierzytelność pracowników zakładu z tytułu pracy wykonywanej przy udzielaniu tych świadczeń.

   W Ministerstwie Zdrowia przygotowany został również projekt ustawy o sieci szpitali, który określa m.in. zasady tworzenia sieci, w tym kryteria, jakie musi spełniać szpital ubiegający się o włączenie do sieci szpitali. Przedmiotowy projekt, po przyjęciu przez Radę Ministrów, został w dniu 23 lipca br. skierowany do Sejmu RP (druk nr 2029).

   Uwzględniając konstytucyjną zasadę równości wszystkich podmiotów, do sieci może być włączony każdy szpital, którego działalność jest niezbędna dla zapewnienia optymalnej liczby łóżek szpitalnych określonych dla poszczególnych województw oraz który utrzymuje płynność finansową. Do sieci szpitali mogą być włączone szpitale, które nie utrzymują płynności finansowej, jeżeli działalność szpitala ma istotne znaczenie dla realizacji celów, dla których sieć została utworzona.

   Intencją i celem ustawodawcy w tym zakresie jest kreowanie i wprowadzanie takich rozwiązań systemowych w sektorze zdrowotnym, które - przy dostępnych zasobach tego sektora - będą służyły poprawie bezpieczeństwa pacjentów, osiąganej zasadniczo wskutek działań ukierunkowanych na dostosowanie potencjału diagnostyczno-leczniczego do zmieniających się potrzeb społeczeństwa. Sytuacja demograficzna i tendencje jej zmian w najbliższych latach oraz dynamika sytuacji zdrowotnej determinują potrzeby zdrowotne ludności. Równocześnie rozwój technologii medycznych wprowadzający nowe możliwości leczenia i diagnozowania schorzeń modyfikuje strukturę tych potrzeb, implikuje przesuwanie się zapotrzebowania w kierunku szerszego wykorzystania możliwości chirurgii ˝jednego dnia˝ oraz ambulatoryjnej opieki zdrowotnej w miejsce hospitalizacji. Procesy te wymuszają konieczność z jednej strony restrukturyzacji lecznictwa stacjonarnego w kierunku zmniejszenia liczby łóżek szpitalnych (krótkoterminowych) na niektórych oddziałach przy jednoczesnym zwiększaniu ich ilości na innych, z drugiej rozwój specjalistycznej opieki ambulatoryjnej.

   Trudnym do rozwiązania problemem ochrony zdrowia w Polsce jest niewłaściwa struktura łóżek na poziomie stacjonarnej opieki zdrowotnej, nadmierna ilość łóżek krótkoterminowych w przypadku niektórych specjalności medycznych, jednocześnie znacząco niewystarczająca ilość łóżek długoterminowych. Występują braki zasobowe w zakresie alternatywnych form opieki i leczenia, tj. oddziałów i szpitali dziennych, oddziałów i stacjonarnych jednostek opieki długoterminowej, oddziałów i zakładów opieki paliatywnej oraz zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych, a także długoterminowej opieki domowej. Poprawa sytuacji w tym zakresie wymaga podjęcia działań, które będą wskazywały właściwy kierunek rozwoju opieki szpitalnej na poziomie regionalnym, tj. funkcjonalne łączenie mniejszych, kilkudziesięciołóżkowych szpitali o znaczeniu lokalnym, w określonych przypadkach zmiana profilu ich działalności (rozwój infrastruktury w opiece długoterminowej).

   Z problemem nadmiernej liczby łóżek o charakterze krótkoterminowym skorelowana jest niewłaściwa ich struktura. Występuje regionalna asymetria w dostępie do świadczeń specjalistycznych wynikająca z przerostu bazy łóżkowej w pewnych specjalnościach, przede wszystkim na oddziałach pediatrycznych, chorób zakaźnych, ginekologii, położnictwa, oraz niewystarczająco rozwiniętego zaplecza infrastrukturalnego w innych, np. kardiologii czy chorób wewnętrznych. Konieczne jest zatem dokonanie reorganizacji zasobów specjalistycznych w sposób pozwalający na zapewnienie właściwej dostępności do świadczeń zdrowotnych, bazujący na rozpoznaniu lokalnych potrzeb zdrowotnych. Ilość łóżek nie jest jednakże jedynym miernikiem dostępności do świadczeń zdrowotnych, a tym bardziej nie wpływa, w sposób bezpośredni, na jakość wykonywanych świadczeń. Zapewnienie właściwego poziomu dostępności do opieki zdrowotnej wymaga przede wszystkim dostosowania zasobów diagnostyczno-terapeutycznych opieki szpitalnej do potrzeb zdrowotnych ludności wynikających z analizy sytuacji epidemiologicznej i procesów demograficznych. Realizacja tego założenia stanowi właściwy cel projektu ustawy o sieci szpitali. Należy zakładać, iż popyt na opiekę długoterminową będzie w Polsce systematycznie wzrastał. Wynika to z procesu starzenia się społeczeństwa i podwyższania standardów opieki zdrowotnej. Zakres opieki oferowanej ludziom starszym stale się poszerza, stosownie do postępu naukowego i technicznego w medycynie, rozwoju i wdrażania nowych technologii medycznych, metod leczenia i diagnozowania, oraz rosnącego standardu życia. Właśnie zaspokojenie tego popytu wymagać będzie tworzenia dodatkowych jednostek opieki długoterminowej oraz rozwoju najtańszej i najbardziej efektywnej formy opieki długoterminowej - leczenia w warunkach domowych i ambulatoryjnych. Jednostki te mogą powstawać poprzez wykorzystanie istniejących zasobów - zmianę profilu działalności niektórych zakładów opieki krótkoterminowej, bądź w wyniku rozwoju organicznego - tworzenie nowych podmiotów. Z tego względu oczekiwanym efektem projektu ustawy o sieci szpitali jest przekształcanie szpitali, a nie ich likwidacja.

   Ponadto uprzejmie informuję, iż na konferencji prasowej w dniu 10 września br. Prezes Rady Ministrów oraz Minister Zdrowia przedstawili propozycje zmian systemowych mających na celu zwiększenie wydatków publicznych na ochronę zdrowia. Proponowane rozwiązania zakładają przekazywanie od 2008 r. równowartości 1,25% składki na Fundusz Pracy na świadczenia opieki zdrowotnej oraz stopniowy, począwszy od 2009 r., wzrost składki na ubezpieczenie zdrowotne do poziomu 13% podstawy wymiaru. Ich wdrożenie spowoduje, iż wydatki publiczne na ochronę zdrowia osiągną poziom 6% PKB w 2010 r. oraz skutkować będzie prawie dwukrotnym wzrostem nakładów publicznych na ten sektor w porównaniu do 2007 r. (z 49 mld w 2007 r. do 97 mld w 2012 r.). Tak znaczące zwiększenie nakładów umożliwi dalszy wzrost wynagrodzeń pracowników ochrony zdrowia oraz poprawę sytuacji finansowej zakładów opieki zdrowotnej.

   Odnosząc się do kwestii zaostrzania form prowadzonych protestów poprzez składanie przez lekarzy wypowiedzeń, informuję, że urzędy wojewódzkie prowadzą stały monitoring sytuacji w szpitalach funkcjonujących na terenie województw. Zbierane informacje pozwolą wojewodom, jako organom odpowiedzialnym za zapewnienie współdziałania wszystkich jednostek organizacyjnych administracji rządowej i samorządowej działających na obszarze województwa oraz kierującym ich działalnością w zakresie zapobiegania zagrożeniu zdrowia i życia, na zidentyfikowanie potencjalnych zagrożeń w zakresie ciągłości udzielania świadczeń zdrowotnych oraz podjęcie działań przygotowawczych na poziomie województwa na wypadek znacznych zakłóceń w funkcjonowaniu szpitali w związku z trwającymi protestami.

   Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z licznymi wypowiedziami publicznymi lekarzy, po odejściu z pracy etatowej wielu z nich zamierza prowadzić negocjacje z kierownikami zakładów opieki zdrowotnej w celu ponownego podjęcia pracy w oparciu o umowy cywilnoprawne (jako praktyki lekarskie lub niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej).

   Odnosząc się do poruszanego przez Panią Poseł problemu dotyczącego zasad ewakuowania chorych do innych placówek, uprzejmie wyjaśniam, że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135, ze zm.) świadczeniobiorcy (pacjentowi) na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego do najbliższego zakładu opieki zdrowotnej udzielającego świadczeń we właściwym zakresie, i z powrotem, na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, w przypadkach:

   1) konieczności podjęcia natychmiastowego leczenia w zakładzie opieki zdrowotnej;

   2) wynikających z potrzeby zachowania ciągłości leczenia.

   Ponadto zgodnie z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 października 2005 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniodawca zapewnia udzielanie świadczeń w sposób kompleksowy, w szczególności obejmujący zapewnienie wykonania niezbędnych badań laboratoryjnych, diagnostyki obrazowej, innych badań lub procedur medycznych związanych z udzielaniem tych świadczeń. Świadczeniodawca, w ramach środków finansowych określonych w umowie, jest zobowiązany do zapewnienia usług transportu sanitarnego w przypadkach określonych w ustawie, z wyjątkiem świadczeniodawców udzielających świadczeń w podstawowej opiece zdrowotnej, o ile nie zawarli oni odrębnej umowy w tym zakresie.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, że zgodnie z § 9 ust. 5 ww. rozporządzenia w przypadku braku możliwości udzielania świadczeń, którego nie można było wcześniej przewidzieć, świadczeniodawca niezwłocznie podejmuje czynności w celu zachowania ciągłości udzielania świadczeń, powiadamiając jednocześnie oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia o tym zdarzeniu i podjętych czynnościach.

   W związku z powyższym wyjaśniam, że decyzję o przetransportowaniu pacjentów podejmuje i zleca placówka, która nie jest w stanie zapewnić pacjentowi ciągłości leczenia.

   Należy zauważyć, że koszty transportu takich pacjentów ponosi placówka zlecająca transport. Zgodnie z art. 70d ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89) publiczne zakłady opieki zdrowotnej zawierają umowy o wykonanie usług transportu sanitarnego z podmiotami wykonującymi ten transport, po przeprowadzeniu konkursu ofert.

   Biorąc pod uwagę całość powyższej regulacji, należy stwierdzić, że transport sanitarny od podmiotu zlecającego do podmiotu, który jest w stanie zapewnić ciągłość leczenia pacjentów (transport międzyszpitalny), jest finansowany zgodnie z zapisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez podmiot zlecający transport sanitarny. Natomiast koszty ewentualnych ewakuacji pacjentów będą zależały od aktualnej w momencie podjęcia decyzji o ewakuacji liczby pacjentów hospitalizowanych w danym zakładzie, w stosunku do których zaistnieje potrzeby zachowania ciągłości leczenia szpitalnego.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Pinkas

   Warszawa, dnia 26 września 2007 r.