Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9365

w sprawie zasad zdobywania awansu zawodowego nauczycieli

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją Pani Poseł Elżbiety Ratajczak z dnia 27 sierpnia br. (SPS-023-9365/07) w sprawie zasad zdobywania awansu zawodowego nauczycieli uprzejmie przekazuję Panu Marszałkowi następujące wyjaśnienia:

   Zasady ubiegania się o awans zawodowy przez nauczycieli określają przepisy rozdziału 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 260, poz. 2593).

   Zgodnie z art. 9a ust. 2 ww. ustawy osoba nieposiadająca stopnia awansu zawodowego z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole uzyskuje stopień nauczyciela stażysty. W myśl art. 9b ust. 1 pkt 1 ww. ustawy warunkiem nadania nauczycielowi stażyście stopnia nauczyciela kontraktowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie. Staż w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego trwa 9 miesięcy (art. 9c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy). Nauczyciel rozpoczyna staż z początkiem roku szkolnego, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć, na swój wniosek skierowany do dyrektora szkoły, z tym że nauczyciel stażysta rozpoczyna staż bez złożenia wniosku (art. 9d ust. 1 ww. ustawy). A zatem osoba rozpoczynająca pracę w szkole uzyskuje z dniem zatrudnienia stopień nauczyciela stażysty i jest zobligowana do odbycia 9-miesięcznego stażu na stopień nauczyciela kontraktowego.

   W okresie stażu nauczyciel realizuje własny plan rozwoju zawodowego zatwierdzony przez dyrektora szkoły, uwzględniający wymagania określone w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego (art. 9c ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela). W świetle przepisów ww. rozporządzenia nauczyciel stażysta opracowuje własny plan rozwoju zawodowego na okres stażu z uwzględnieniem w szczególności:

   - potrzeb szkoły, w tym programu rozwoju szkoły,

   - potrzeb środowiska lokalnego oraz

   - obowiązków i wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, określonych w przepisach rozporządzenia.

   Przepisy w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego nie określają formy planu rozwoju zawodowego nauczyciela na okres stażu. Dotyczą natomiast strony merytorycznej, wymieniają bowiem działania, jakie nauczyciel zobligowany jest realizować w trakcie odbywania stażu. Do zadań nauczyciela stażysty należy w szczególności:

   1) poznawanie organizacji, zadań i zasad funkcjonowania szkoły (sposobu prowadzenia dokumentacji obowiązującej w szkole, przepisów dotyczących zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i pracy);

   2) uczestniczenie jako obserwator w zajęciach prowadzonych przez opiekuna stażu lub innych nauczycieli, w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu, oraz omawianie z prowadzącym obserwowanych zajęć;

   3) prowadzenie zajęć z uczniami, w obecności opiekuna stażu lub dyrektora szkoły, w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu, oraz omawianie ich z osobą, w obecności której zajęcia zostały przeprowadzone;

   4) uczestniczenie w wewnątrzszkolnych formach doskonalenia zawodowego nauczycieli.

   Jak wynika z powyższego, zadania, które obligatoryjnie powinien realizować nauczyciel stażysta w okresie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego, umożliwiają weryfikację wiedzy i umiejętności w konfrontacji z praktycznym działaniem w warunkach konkretnej szkoły. Wymiar stażu na stopień nauczyciela kontraktowego jest uzasadniony dążeniem ustawodawcy, by staż na ten stopień obejmował pełny rok szkolny, w tym tak istotne w życiu szkoły sytuacje, jak rozpoczęcie i zakończenie zajęć szkolnych. Wydaje się, iż w przypadku zmiany przez nauczyciela stażystę miejsca zatrudnienia nie jest możliwe zrealizowanie przez niego zadań określonych w planie rozwoju zawodowego, które są związane z potrzebami konkretnej szkoły.

   Z takim ukształtowaniem okresu stażu na stopień nauczyciela kontraktowego powiązana jest zasada zatrudniania nauczycieli stażystów. Otóż, zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela, z osobą posiadającą wymagane kwalifikacje i rozpoczynającą pracę w szkole stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony na jeden rok szkolny w celu odbycia stażu wymaganego do uzyskania awansu na stopień nauczyciela kontraktowego. Zatrudnianie nauczycieli stażystów na podstawie umowy na czas określony, krótszy niż jeden rok szkolny, jest możliwe wyłącznie w sytuacjach szczególnych, tj. w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego (art. 10 ust. 7 ww. ustawy). Aktualnie obowiązujące przepisy nie umożliwiają odstępstwa od ww. przepisów dotyczących odbywania stażu przez nauczycieli stażystów.

   Obecnie trwają prace zmierzające do nowelizacji przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 260, poz. 2593), jednakże celem podjętych działań jest odbiurokratyzowanie awansu zawodowego nauczycieli.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Andrzej Waśko

   Warszawa, dnia 14 września 2007 r.