Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9357

w sprawie trudności związanych z zaopatrzeniem w surowiec tartaczny małych zakładów przez PGL Lasy Państwowe

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Kazimierza Gwiazdowskiego z dnia 28 sierpnia br. przesłaną przy piśmie Marszałka Sejmu RP znak: SPS-023-9357/07 w sprawie trudności związanych z zaopatrzeniem w surowiec tartaczny małych zakładów przez Lasy Państwowe uprzejmie informuję jak niżej.

   1. Czy możliwe jest zwiększenie limitu sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe w III i IV kwartale 2007 r. oraz w latach następnych?

   Średnioroczna wielkość podaży drewna z Lasów Państwowych ustalona jest - według potrzeb hodowlanych drzewostanów oraz wymogów ochrony przyrody - w planach urządzenia lasu sporządzanych na 10 lat dla poszczególnych nadleśnictw. Plan urządzenia lasu jest podstawowym dokumentem gospodarczym, według którego Lasy Państwowe realizują ustawowy obowiązek prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej. Z kolei jednym z podstawowych zadań określanych w planie urządzenia lasu dla nadleśnictwa jest 10-letni etat użytkowania głównego, ustalany w miąższości grubizny netto, szczegółowo wg wymogów z zakresu pielęgnowania drzewostanów oraz ich odnowienia i przebudowy, a także łącznie dla całego nadleśnictwa. Etat łączny na 10 lat dla nadleśnictwa jest zatwierdzany przez ministra właściwego do spraw środowiska i może ulec zmianie tylko w przypadku klęski lub szkody zagrażającej stabilności lasu. Procedury zmiany etatu dla nadleśnictwa określone są w ustawie o lasach i nazywane są aneksem do planu urządzenia lasu. Po okresie 10-letnim następuje szczegółowa ocena gospodarowania w nadleśnictwie, w tym bilans wykonanego etatu.

   Dla celów zarządzania i statystyki przyjęto nazywać etatem rocznym w Lasach Państwowych dziesiątą część sumy 10-letnich etatów wszystkich nadleśnictw. Taki orientacyjny etat - wzrastający od kilku lat corocznie o około 4% (tj. o około 950 tys. m3) - został ostatnio określony, według stanu na dzień 1 stycznia 2006 r., w wysokości 27,83 mln m3 grubizny netto rocznie. Wielkość tak ustalanego orientacyjnego etatu rocznego bywa niekiedy w sprawozdaniach statystycznych utożsamiana z obowiązującą roczną normą pozyskania drewna w Lasach Państwowych. W rzeczywistości taka orientacyjna ˝norma˝ nie jest i nie może być ściśle przestrzegana, ponieważ potrzeby hodowlane w lasach są zmienne i znacznie zróżnicowane w poszczególnych latach.

   Dla celów corocznego planowania przyjęto też metodę bilansowania wykonania etatów, proporcjonalnie do upływu czasu obowiązywania planów urządzenia lasu w poszczególnych nadleśnictwach. W wyniku takiego bilansowania, roczny rozmiar pozyskania może być nieco (w granicach kilku procent) wyższy lub niższy od 1/10 sumy etatów nadleśnictw. Przy wyższym rozmiarze, wynikającym z wieloletniego bilansu, nie można jednak kierować się wyłącznie bieżącym popytem na surowiec drzewny, bowiem w pierwszej kolejności należy wykonać niezbędne cięcia pielęgnacyjne w młodszych drzewostanach, a w drugiej - możliwie szybko likwidować nieprzewidywane wcześniej szkody, szczególnie od wiatrów, szkodników owadzich (np. kornika) i okiści.

   Wielkość zasobów drzewnych w Lasach Państwowych ciągle rośnie, rosną również wielkości pozyskania drewna. Relacje wzrostu zasobów drzewnych i ich pozyskania obrazują dane ujęte w tabeli.

   Z tabeli tej wynika wiele informacji ogólnych, które warto jednak przeanalizować szczegółowo. W okresie ostatnich 5 lat średni, roczny przyrost powierzchni leśnej wynosił około 0,2%, przyrost zasobów miąższości około 2,0%, przyrost miąższości drzewostanów liściastych około 1,9%, przyrost miąższości drzewostanów powyżej 80 lat około 2,8%, przyrost orientacyjnego etatu około 4,1%, zaś przyrost wielkości pozyskania około 4,4%. Faktem jest, że średnioroczne pozyskanie w stosunku do średniorocznego przyrostu miąższości kształtuje się na poziomie około 61,9%, nie może być jednak wyższe z dwóch podstawowych przyczyn: z powodu znacznych ograniczeń pozyskania w lasach szczególnie chronionych oraz z powodu aktualnej kulminacji przyrostu drzewostanów powstałych z powojennych zalesień, która nie przekłada się wprost na możliwość intensywnego użytkowania, bowiem blisko połowa drzewostanów w Lasach Państwowych, to drzewostany średnich klas wieku (w wieku od 40 do 80 lat), nie podlegające jeszcze użytkowaniu rębnemu. Tu należy podkreślić, że wskaźnik pozyskania do przyrostu ma tylko znaczenie orientacyjne dla celów statystycznych i w żadnej mierze nie stanowi normy prawnej, jak by to wynikało z sugestii często spotykanej w wielu opiniach strony przemysłu drzewnego.

   Na podstawie analizy danych zawartych w załączonej tabeli oraz w corocznie publikowanych raportach o stanie lasów w Polsce można prognozować, że średnioroczny etat pozyskania będzie przyrastał w następnych latach w tempie istotnie wyższym od dotychczasowego, dochodząc nawet do 2,5% wielkości zasobów miąższości w danym roku. Jednak w obecnej chwili nie ma możliwości istotnego zwiększenia wielkości pozyskania drewna w Lasach Państwowych, bez narażenia się na uzasadnione społeczne zarzuty o zagrożeniu realizacji ustawowego obowiązku prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej.

   Według wybranych prognoz krótkoterminowych potrzeby przemysłu tartacznego w najbliższych latach wyniosą corocznie około 12 mln m3 drewna, a przemysłu płytowego i celulozowo-papierniczego około 10 mln m3. Potrzeby wytwórców palet i producentów architektury ogrodowej szacowane są na około 9 mln m3 surowca drzewnego, a odbiorców drewna opałowego i innych drobnych odbiorców drewna średniowymiarowego - około 4 mln m3. W sumie potrzeby szacowane są na około 35 mln m3. Lasy Państwowe są w stanie dostarczyć w najbliższych latach na rynek po 28-29 mln m3 grubizny oraz nieco ponad 2 mln m3 drobnicy, z zastrzeżeniem, iż około 40% grubizny to drewno wielkowymiarowe (tartaczne, okleina, łuszczarskie). Nawet biorąc pod uwagę ewentualną możliwość zwiększenia pozyskania drobnicy o kilkaset tysięcy m3 Lasy Państwowe nie są w stanie sprostać zapotrzebowaniu na ponad 4 mln m3 drewna, głównie średniowymiarowego.

   Wydaje się, że z tego ponad 4 milionowego dodatkowego zapotrzebowania na drewno, głównie średniowymiarowe, blisko 3 mln powinni pozyskać i sprzedać pozostali zarządcy i właściciele lasów, gospodarujący na około 20% powierzchni lasów Polski. Nawet przy założeniu, że produkcja w tych lasach jest o połowę niższa niż w Lasach Państwowych, stanowi ona potencjalnie: 31 mln m3 drewna (jak w LP) x 0,2 x 0,5 = 3,1 mln m3 drewna.

   2. Czy w razie niemożności zwiększenia limitu sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe możliwa jest inna forma pomocy przedsiębiorcom w pozyskaniu drewna, aby nie doprowadzić do upadku małego przemysłu tartacznego?

   Nowe zasady sprzedaży drewna określone zarządzeniem nr 52 dyrektora generalnego Lasów Państwowych z dnia 23 października 2006 r. określają, w jaki sposób Lasy Państwowe mogą zbywać surowiec drzewny. Podstawą jest Portal Leśno-Drzewny przeznaczony dla klientów kupujących drewno w ilościach hurtowych. Nabywcy po uprzednim zarejestrowaniu się uzyskują przyrzeczenie surowcowe, mogą składać oferty zakupu surowca drzewnego w trybie rokowań internetowych oraz zawierać roczne umowy kupna-sprzedaży. Surowiec, który nie został sprzedany w podstawowym trybie ofertowym oraz drewno, które pojawia się w ofercie po zakończeniu postępowania w Portalu Leśno-Drzewnym, na skutek niezaplanowanych cięć sanitarnych spowodowanych głównie skutkami klęsk żywiołowych, jest wystawiane na sprzedaż podczas aukcji internetowej nazywanej aplikacją e-drewno. Aukcje internetowe umożliwiają zakup surowca drzewnego w nadleśnictwach całej Polski w drodze licytacji. Sprzedaż surowca z wykorzystaniem aplikacji e-drewno oparta jest całkowicie na zasadach rynkowych, a jej podstawowym parametrem jest cena drewna. Korzystać z tej aplikacji mogą podmioty gospodarcze, które wcześniej zarejestrują się w Portalu Leśno-Drzewnym oraz osoby fizyczne rejestrujące się bezpośrednio w systemie e-drewno.

   Jednakże ceny, które są osiągane w aplikacji e-drewno drastycznie odbiegają od cen zaistniałych w Portalu Leśno-Drzewnym. Świadczy to o większej presji cenowej i rosnącej dysproporcji pomiędzy podażą a popytem. Zjawisko to jest spowodowane obecną koniunkturą i powiększającym się niedoborem surowca drzewnego w Polsce i innych krajach środkowoeuropejskich.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Szweda-Lewandowski

   Warszawa, dnia 2 października 2007 r.