Odpowiedź ministra gospodarki

na interpelację nr 9286

w sprawie realizacji rządowego Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie z dnia 28 sierpnia 2007 r. (znak: SPS-023-9286/07) interpelację Pani Poseł Stanisławy Prządki w sprawie realizacji programu wyeliminowania wyrobów azbestowych, uprzejmie przedkładam poniższą informację, w której obszernie prezentowana jest realizacja tego programu i szczegółowo wyjaśnione są interesujące Panią Poseł kwestie dotychczasowych efektów realizacji programu, form pomocy w usuwaniu azbestu, roli jednostek samorządowych w realizacji zadań przewidzianych programem oraz planowanych przez Ministra Gospodarki działań przyśpieszających niedostateczne dotychczas tempo bezpiecznego usuwania azbestu z budynków, budowli i instalacji.

   W dniu 14 maja 2002 r. Rada Ministrów przyjęła ˝Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski˝, do czego zobowiązał ją Sejm RP rezolucją z dnia 19 czerwca 1997 r. w sprawie programu wycofywania azbestu z gospodarki (M.P. Nr 38, poz. 373). ˝Program...˝ powstał w wyniku realizacji ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. z 2004 r. Nr 3, poz. 20, z późn. zm.).

   Interdyscyplinarność ˝Programu...˝ wymaga koordynacji działań wszystkich jednostek i instytucji odpowiedzialnych za wykonanie poszczególnych zadań realizowanych na trzech poziomach:

   - centralnym - przez Radę Ministrów, ministra właściwego do spraw gospodarki i działającego w jego strukturze głównego koordynatora ˝Programu...˝,

   - wojewódzkim - przez wojewodów, samorządy województwa,

   - lokalnym - przez samorządy powiatowe i samorządy gminne.

   Celem Programu jest:

   - sukcesywne eliminowanie stosowanych od wielu lat wyrobów zawierających azbest i oczyszczenie z nich terytorium Polski,

   - eliminowanie negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych kontaktem z azbestem,

   - sukcesywna likwidacja negatywnego oddziaływania azbestu na środowisko i doprowadzenie do spełnienia wymogów ochrony środowiska.

   Zgodnie z założeniami ˝Programu...˝ w pierwszych latach jego realizacji na szczeblu centralnym skoncentrowano się m.in. na:

   - działalności informacyjno-popularyzacyjnej, mającej na celu dotarcie do szerokich kręgów społeczeństwa i propagowanie bezpiecznych metod postępowania z użytkowaniem i usuwaniem wyrobów zawierających azbest. W tym celu wydano i rozkolportowano plakaty, broszury oraz liczne ulotki kierowane zarówno do ogółu społeczeństwa, jak i wybranych grup zawodowych, np.: rolników czy lekarzy, a także do jednostek samorządu terytorialnego. We wszystkich miastach wojewódzkich przeprowadzono tematyczne konferencje prasowe;

   - szerokiej akcji szkoleniowej pracowników administracji publicznej, w tym szczególnie pracowników jednostek samorządu terytorialnego różnego szczebla, w zakresie szczegółowych przepisów i procedur bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest, działalności kontrolnej i ochrony zdrowia;

   - opracowaniu i wdrożeniu wojewódzkiej bazy danych o wyrobach i odpadach zawierających azbest (WBDA) - niezbędnej do określania zadań w zakresie usuwania wyrobów zawierających azbest z terytorium Polski w układzie gmin i województw oraz unieszkodliwiania przez składowanie powstających odpadów azbestowych;

   - opracowaniu i uruchomieniu systemu elektronicznego monitorowania realizacji ˝Programu...˝;

   - utworzeniu Ośrodka Referencyjnego Badań i Oceny Ryzyka Zdrowotnego Związanych z Azbestem i jego działalności. W ramach tego ośrodka prowadzone są prace związane z problematyką zdrowotną, obejmujące m.in. wykonywanie pomiarów stężeń włókien azbestu w powietrzu i ocenę poziomu zagrożenia zdrowia ludności na terenach szczególnie narażonych na oddziaływanie azbestu.

   Usuwanie tak znacznych ilości wyrobów wiąże się z dużymi kosztami, których szacunki, z podaniem źródeł finansowania, w ciągu 30 lat przedstawiają się następująco:

   Globalne koszty realizacji ˝Programu...˝ - 48.232,00 mln zł, w tym:

   - środki prywatne 47.198,00 mln zł,

   - środki publiczne 821,15 mln zł,

   - środki zagraniczne 212,85 mln zł,

   w ramach środków publicznych (821,15 mln zł):

   - udział funduszy samorządowych i ekologicznych 711,00 mln zł,

   - udział budżetu państwa 65,15 mln zł,

   - udział Funduszu Pracy 45,00 mln zł,

   z ogólnej kwoty środków budżetu państwa (65,15 mln zł) przewidziano wydatki:

   - w latach 2003-2006 15,75 mln zł, średniorocznie 3,94 mln zł,

   - w latach 2007-2032 49,40 mln zł, średniorocznie 1,90 mln zł

   W roku 2003 wnioskowane środki nie zostały uwzględnione w budżecie państwa, na 2004 r. przydzielono 2 mln zł, w latach 2005-2006 po 3 mln zł, natomiast na 2007 r. w ustawie budżetowej przewidziano 500 tys. zł. W maju br. Minister Gospodarki z zaoszczędzonych środków własnych resortu przeznaczył dodatkowo na ˝Program...˝ kwotę 1,25 mln zł.

   Ze środków budżetu państwa wspierane są następujące działania:

   - opracowywanie wojewódzkich, powiatowych i gminnych planów ochrony przed szkodliwością azbestu i programów usuwania wyrobów zawierających azbest;

   - szkolenia pracowników administracji publicznej w zakresie szczegółowych przepisów i procedur dotyczących bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest;

   - inicjatywy samorządu terytorialnego w zakresie oczyszczania miejsc publicznych;

   - działalność informacyjno-popularyzacyjną na temat bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest oraz sposobów ich usuwania;

   - monitorowanie realizacji Programu i działalność Głównego Koordynatora oraz Rady Programowej;

   - utworzenie i funkcjonowanie Ośrodka Referencyjnego Badań i Oceny Ryzyka Zdrowotnego Związanych z Azbestem.

   Podkreślenia wymaga, iż środki z budżetu państwa nie są przeznaczone na działania inwestycyjne, w tym na usuwanie azbestu i wyrobów zawierających azbest.

   Poniżej chciałbym przedstawić informacje o prowadzonych i nadzorowanych przez Ministerstwo Gospodarki działaniach w ramach środków finansowych przyznanych z budżetu państwa na realizację zadań wynikających z ˝Programu...˝.

   W latach 2004-2006 prowadzone były m.in. następujące działania:

   - Prace związane z wdrożeniem wojewódzkiej bazy wyrobów i odpadów zawierających azbest (WBDA). Uruchomiona baza - po przeszkoleniu ok. 2500 osób z administracji samorządowej gmin - pozwoli na precyzyjne określanie realizacji zadań w zakresie usuwania wyrobów zawierających azbest z terytorium Polski w układzie gmin i województw oraz unieszkodliwiania przez składowanie odpadów azbestowych.

   Baza WBDA umieszczona została w internecie na stronie www.bazaazbestowa.pl.

   W skład wojewódzkiej bazy wyrobów i odpadów zawierających azbest wchodzą:

   - zbiór danych ˝Wyrób˝, wykorzystywany do gromadzenia i agregacji danych o wyrobach zawierających azbest, dostępny wyłącznie dla przedstawicieli urzędów gminnych, wojewódzkich i centralnych - posiadaczy loginu (kodu cyfrowego) i hasła nadanego przez administratora bazy WBDA. Zbiór zawierający informacje służące monitoringowi realizacji ˝Programu...˝ pozwoli na ocenę zaawansowania prac w zakresie oczyszczania kraju z wyrobów zawierających azbest,

   - ogólnodostępne zbiory danych: ˝Firma˝, ˝Składowiska˝, ˝Akty prawne˝, ˝Aktualności˝ - zawierające informacje przydatne właścicielom (użytkownikom) wyrobów azbestowych i podmiotom gospodarczym zajmującym się usuwaniem lub zabezpieczaniem tych wyrobów.

   - Opracowanie programów usuwania wyrobów zawierających azbest z terenu województwa mazowieckiego, województwa lubelskiego, powiatu tomaszowskiego oraz ˝Wzorcowego gminnego planu usuwania wyrobów zawierających azbest˝ udostępnionego wszystkim gminom.

   - Szkolenie pracowników administracji publicznej, w tym szczególnie pracowników jednostek samorządu terytorialnego różnego szczebla, w zakresie szczegółowych przepisów i procedur dotyczących bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest, działalności kontrolnej i problematyki ochrony zdrowia.

   Łącznie w latach 2003-2006 w 58 szkoleniach uczestniczyło ok. 4 tys. osób, w tym:

   - 70 inspektorów Inspekcji Ochrony Środowiska,

   - 157 inspektorów Nadzoru Budowlanego,

   - 82 inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy,

   - 465 inspektorów Państwowej Inspekcji Sanitarnej,

   - 190 osób zatrudnionych w publicznej i niepublicznej służbie zdrowia w zakresie diagnostyki chorób azbestozależnych oraz procedur leczenia,

   - 2281 osób zatrudnionych w jednostkach samorządu terytorialnego wojewódzkiego, powiatowego i gminnego,

   - 320 osób zatrudnionych w różnych instytucjach centralnych,

   - 205 pracowników gmin w ramach wdrożenia WBDA w zakresie obsługi bazy i jej testowania.

   Uczestnicy szkoleń otrzymali materiały w formie książkowej i na nośnikach CD. Na szkoleniach prezentowano środki ochrony indywidualnej przeznaczone dla pracowników będących w kontakcie z azbestem, sprzęt niezbędny do prac z azbestem, jak również prowadzono ćwiczenia laboratoryjne, obejmujące pokaz pobierania prób powietrza, pobieranie prób materiałów zawierających azbest, identyfikację rodzaju azbestu i oznaczeń stężeń włókien azbestowych w powietrzu z użyciem wysokiej klasy aparatury specjalistycznej.

   W działalność edukacyjną zaangażowanych jest wielu profesjonalistów, m.in. pracownicy naukowi, eksperci w problematyce azbestowej, lekarze, przedstawiciele urzędów centralnych, Banku Ochrony Środowiska, prawnicy, a także przedstawiciele firm zajmujących się usuwaniem azbestu.

   - Wspieranie inicjatyw samorządu terytorialnego w zakresie prac związanych z eliminacją azbestu, w szczególności oczyszczania miejsc publicznych.

   W 2004 roku zainicjowano i wsparto finansowo zadania dotyczące przygotowania odpowiedniej dokumentacji do oczyszczania z azbestu dwóch z trzech najbardziej zanieczyszczonych azbestem miejsc w kraju:

   - terenów gminy Szczucin w woj. małopolskim,

   - terenów po byłych Zakładach Wyrobów Azbestowo-Cementowych ˝Izolacja˝ w Wierzbicy k. Radomia.

   Dokumentacja wykonana w gminie Szczucin posłużyła do pozyskania przez samorząd w 2005 roku środków finansowych z NFOŚiGW oraz Fundacji EkoFundusz na wykonanie zadań inwestycyjnych związanych z czyszczeniem z azbestu skażonych terenów.

   Działalność wspierająca gminę Szczucin w ramach środków otrzymywanych z budżetu państwa na realizację ˝Programu...˝ w latach 2004-2007 była kontynuowana w zakresie opracowania odpowiedniej dokumentacji technicznej, umożliwiającej realizację zamierzeń związanych z eliminacją azbestu z dróg gminnych.

   Dotychczas w oparciu o posiadane przez Gminę Szczucin programy i dokumentację zabezpieczono ok. 79 km dróg utwardzonych odpadami azbestowymi. Zadania te finansowane były ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Fundacji EkoFundusz, województwa małopolskiego, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, programów Unii Europejskiej SAPARD i ZPORR oraz środków własnych gminy. Realizacja tych zadań znacznie ograniczyła rozmiary trwającej tutaj kilkadziesiąt lat klęski ekologicznej.

   - Działalność informacyjno-popularyzacyjna:

   - w latach 2003-2006 organizowane były programy publicystyczne w mediach (prasa, radio i TVP) poświęcone informacjom o ˝Programie...˝, sposobach bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest, a także ochronie zdrowia i środowiska przed szkodliwością azbestu. Media były zainteresowane szeroko rozumianą problematyką azbestową i zwracały się o wywiady dla prasy, radia i audycji telewizyjnych. Wyemitowano kilkanaście audycji telewizyjnych i radiowych, zaś w specjalistycznych pismach opublikowano szereg artykułów prezentujących ˝Program...˝;

   - w 2003 r. opracowano ˝Informator o przepisach i procedurach dotyczących bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest˝, który adresowany był do pracowników jednostek samorządu terytorialnego, właścicieli i zarządców nieruchomości, przedsiębiorstw zajmujących się naprawą lub usuwaniem wyrobów zawierających azbest, a także osób fizycznych. Szeroko udostępniono go wszystkim zainteresowanym, którzy uczestniczą w procesie zabezpieczania i usuwania wyrobów zawierających azbest;

   - w latach 2004-2006 zorganizowano cykl konferencji prasowych we wszystkich miastach wojewódzkich pod hasłem ˝Nikt za nas nie usunie azbestu˝. Po konferencjach pojawiło się 189 publikacji i prezentacji, w tym 78 publikacji w prasie, 80 audycji radiowych, 21 materiałów telewizyjnych i 10 informacji na portalach internetowych;

   - opracowano i rozpowszechniano plakaty, broszury i ulotki przeznaczane dla mieszkańców terenów wiejskich, jednostek samorządu terytorialnego i kierowane do ogółu społeczeństwa;

   - opracowany w 2005 r. poradnik stosowania przepisów i procedur dotyczących pozyskiwania z krajowych i zagranicznych funduszy pomocowych dodatkowych środków finansowych na usuwanie materiałów zawierających azbest - w 2006 r. wydano w ilości 3 tys. egz. i udostępniono jednostkom samorządu terytorialnego wszystkich szczebli;

   - w grudniu 2005 r. ogłoszono konkurs dla gmin ˝Polska bez azbestu˝, którego celem było wyłonienie i nagrodzenie najbardziej aktywnych gmin, podejmujących działania dla zabezpieczania i usuwania azbestu ze swojego terenu, a tym samym zachęcenie wszystkich gmin do intensyfikacji działań.

   Na konkurs wpłynęło 21 ofert. Konkurs rozstrzygnięty został w październiku 2006 r., a laureaci - pięć gmin - otrzymali nagrody finansowe:

   I miejsce - gmina Szczucin - 80 tys. zł,

   II miejsce - ex quo: gmina Pruszcz i miasto Toruń - po 60 tys. zł każda,

   III miejsce - ex quo: gmina Oświęcim i gmina Małkinia Górna - po 40 tys. zł każda;

   - przygotowano i wyemitowano w telewizji regionalnej film (8 minut) informacyjno-popularyzacyjny o bezpiecznym usuwaniu pokryć dachowych zawierających azbest;

   - w 2006 r. zorganizowano międzynarodową konferencję z udziałem ekspertów z 7 krajów UE na temat bezpiecznego postępowania z azbestem i materiałami zawierającymi azbest, pomiarów stężenia włókien azbestu w miejscu pracy i w środowisku oraz metod pomiaru tych stężeń w aspekcie dokładności i kosztów.

   - Monitoring ˝Programu...˝:

   - w latach 2004-2005 prowadzono prace nad elektronicznym systemem zbierania, agregowania i przekazywania stosownych informacji w ramach monitoringu realizacji ˝Programu usuwania azbestu...˝ na lata 2007-2032.

   W 2006 r. system ten został wdrożony. Zbieranie drogą elektroniczną pełnego zakresu informacji dotyczących realizacji ˝Programu...˝ powinno służyć wykonywaniu szeregu niezbędnych prac na szczeblu centralnym, w tym pozyskiwaniu informacji w zakresie usuwania wyrobów zawierających azbest.

   Celem monitoringu jest: gromadzenie, przetwarzanie i rozpowszechnianie informacji dotyczących: szeroko pojętej problematyki związanej z eksploatacją, usuwaniem, transportem i składowaniem azbestu i materiałów zawierających azbest, ewidencji tych materiałów i postępu ich usuwania oraz wspomagania działań na rzecz ochrony zdrowia i środowiska.

   System jest ogólnodostępny i przeglądanie jego zasobów nie wymaga logowania.

   Adres strony systemu: http://azbest.ceramika.agh.edu.pl;

   - w latach 2003 i 2005 Główny Koordynator wystosował ankietę dotyczącą szerokiej problematyki azbestowej, opartą na obowiązujących przepisach, skierowaną do wszystkich urzędów marszałkowskich, wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Oczekiwano, iż uzyskane z ankiet informacje i dane liczbowe powinny pozwolić na tworzenie podstaw monitoringu ˝Programu...˝ i ocenę stopnia jego realizacji, jak również na ukierunkowanie dalszych działań, ale otrzymane ankiety w znacznej części były niekompletne i zawierały liczne błędy;

   - w 2005 r. opracowano projekt ˝Narodowego Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu˝, będący próbą zaktualizowania ˝Programu usuwania azbestu...˝, jednakże podjęta w 2006 r. próba przedstawienia go do akceptacji Rady Ministrów nie powiodła się, gdyż Rządowe Centrum Legislacji zwróciło uwagę na fakt przyjęcia ˝Programu usuwania azbestu...˝ pod rządami ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148, z późn. zm.), zaś ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.), stanowiąc w art. 240, iż programy wieloletnie przyjęte przed dniem jej wejścia w życie są realizowane zgodnie z dotychczasowymi przepisami, może stanowić jednak podstawy do dokonywania zmian w programie, który został przyjęty pod rządami nieobowiązującej już ustawy.

   W tej sytuacji podjęto decyzję o:

   - przygotowaniu raportu z realizacji w latach 2003-2007 ˝Programu usuwania azbestu...˝,

   - opracowaniu ˝Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu˝ na lata 2008-2032 na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, zgodnie z jej art. 117.

   Dokumenty te Minister Gospodarki zamierza przedłożyć Radzie Ministrów do akceptacji w grudniu 2007 r.

   - Ochrona zdrowia.

   Od 2004 roku prowadzone są prace dla zwiększenia wykrywalności i skutecznego zwalczania chorób azbestozależnych, obejmujące coraz większą część populacji. Utworzony w strukturze łódzkiego Instytutu Medycyny Pracy Ośrodek Referencyjny Badań i Oceny Ryzyka Zdrowotnego Związanych z Azbestem prowadzi badania, gromadzi dane, opracowuje analizy i ekspertyzy służące ocenie realizacji celu, jakim jest zmniejszanie negatywnych skutków zdrowotnych u mieszkańców Polski mających kontakt z azbestem.

   - W ramach oceny zagrożeń zdrowotnych związanych z ekspozycją na pył azbestu przeprowadzane są pomiary stężenia włókien azbestu w powietrzu oraz określane ryzyko nowotworów azbestozależnych dla obszarów objętych badaniami. Do 2006 roku wykonano 3457 pomiarów w 10 województwach (obejmujących łącznie 63,4% powierzchni kraju i 68% ludności Polski), w 812 punktach na terenie 163 powiatów, w 501 gminach. Przy doborze punktów pomiaru stężenia włókien azbestu w powietrzu wzięto pod uwagę: występowanie potencjalnych źródeł znacznej emisji pyłu - nagromadzenie znacznej ilości zabudowanych materiałów azbestowo-cementowych oraz potencjalne narażenie dużych grup mieszkańców;

   - Na podstawie wyników monitoringu oraz zużycia materiałów zawierających azbest na objętych badaniem obszarach określone zostało ryzyko występowania nowotworów azbestozależnych, według aktualnego stanu zanieczyszczenia środowiska.

   - Budowa nowych składowisk dla odpadów niebezpiecznych zawierających azbest.

   W latach 2002-2006 ilość składowisk dla odpadów zawierających azbest wzrosła z 8 do 27. Według informacji na koniec listopada 2006 roku w kraju czynne są 23 składowiska ogólnodostępne oraz 4 składowiska wykorzystywane wyłącznie przez właścicieli - zakłady przemysłowe.

   Pragnę również poinformować, iż - po kontroli przeprowadzonej w Ministerstwie Gospodarki w okresie od maja do końca czerwca 2006 r. w zakresie realizacji ˝Programu...˝ - Wiceprezes NIK w skierowanym do Ministra Gospodarki piśmie z dnia 19 września 2006 r. (znak: P/06/104, KSR-41012-1/06) stwierdził: ˝Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie ocenia realizację zadań wynikających z Programu na rzecz oczyszczania terytorium Polski z azbestu, pomimo nieosiągnięcia w badanym okresie wystarczających efektów˝.

   Realizacja działań przewidzianych ˝Programem...˝ była przedmiotem szeregu innych kontroli. W latach 2003-2006:

   - wśród 425 kontroli przeprowadzonych przez Inspektoraty Ochrony Środowiska w zakresie postępowania z azbestem i wyrobami zawierającymi azbest - część dotyczyła prawidłowości postępowania Urzędów Gminnych i karano mandatami za brak rzetelnej inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest oraz za niewłaściwe składowanie odpadów azbestowych;

   - Główny Urząd Nadzoru Budowlanego przeprowadził szereg kontroli obiektów budowlanych z wbudowanymi wyrobami zawierającymi azbest, sprawdzając wykonanie ocen stanu technicznego i podjęcie prac związanych z demontażem wyrobów o I stopniu pilności;

   - Państwowa Inspekcja Sanitarna przeprowadziła ponad 600 kontroli prowadzonych prac rozbiórkowych oraz 152 kontrole interwencyjne (po zgłoszeniach od ludności przypadków nieprawidłowości w zakresie zabezpieczania, usuwania, transportu i składowania wyrobów zawierających azbest i odpadów azbestowych);

   - Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła ponad 250 kontroli przedsiębiorstw usuwających azbest i 26 kontroli składowisk odpadów azbestowych.

   Na wzrost zainteresowania problematyką azbestową wojewodów i marszałków województw znakomicie wpłynęło upowszechnienie informacji o wynikach kontroli realizacji ˝Programu...˝, jaką przeprowadziła Najwyższa Izba Kontroli w 2006 roku na wszystkich szczeblach realizacyjnych - obecnie Ministerstwo Gospodarki znacznie szybciej otrzymuje od tych organów informacje, o które się zwraca, i są to informacje coraz dokładniejsze.

   Poważnym problemem pozostaje finansowanie zadań związanych z usuwaniem azbestu z gospodarki. Przyjęto unijną zasadę ekorozwoju - ˝zanieczyszczający płaci˝. Niewątpliwa dolegliwość finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest, dotycząca właścicieli, nie jest zatem specyficznie polskim rozwiązaniem - taka sama sytuacja występuje w innych krajach UE.

   Istnieją wszakże możliwości pozyskiwania przez osoby prawne i fizyczne środków finansowych na prace związane z azbestem oraz na podejmowane działania dotyczące tworzenia warunków sprzyjających usuwaniu azbestu, i tak m.in.:

   - Bank Ochrony Środowiska S.A. w ramach realizacji ˝Programu...˝ udziela proekologicznych kredytów przede wszystkim na następujące zadania:

   - bezpieczne usuwanie wyrobów azbestowych i ich unieszkodliwienie poprzez złożenie na składowisku,

   - budowa właściwych miejsc składowania odpadów azbestowych w postaci składowisk tych odpadów lub wydzielonych kwater na składowiskach,

   - pokrywanie azbestowych płyt dachowych i materiałów elewacyjnych substancjami zabezpieczającymi przed emisją włókien azbestu,

   - zabezpieczanie nawierzchni drogowych utwardzanych w przeszłości odpadami z zakładów produkujących materiały budowlane z zastosowaniem azbestu,

   - budowa wodociągów w miejsce dotychczasowych wykonanych z rur azbestowych.

   Pierwsze kredyty na finansowanie działań związanych z usuwaniem z budynków wyrobów zawierających azbest Bank uruchomił przy współpracy z NFOŚiGW w 2004 r. Była to linia kredytowa, która pozwalała sfinansować na zasadach preferencyjnych (oprocentowanie = 3% w skali roku) zadania obejmujące swym zakresem nie tylko demontaż i unieszkodliwienie elementów zawierających azbest, ale również zakup i montaż nowego pokrycia dachowego i materiałów elewacyjnych. Istotne jest, że Bank wymagał od klienta udokumentowania, iż prace związane z demontażem azbestowych elementów, a także ich transportem i unieszkodliwieniem (złożeniem na składowisku odpadów azbestowych) były prowadzone w sposób określony w stosownych przepisach prawnych.

   W celu kontynuowania preferencyjnego finansowania działań z zakresu usuwania i unieszkodliwiania wyrobów azbestowych Bank podjął współpracę w tym zakresie z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Zostały zawarte umowy o zróżnicowanych okresach obowiązywania - w rezultacie z kredytów na usuwanie wyrobów zawierających azbest mogą obecnie skorzystać inwestorzy z terenu województw: kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, lubuskiego, małopolskiego, mazowieckiego, podkarpackiego, podlaskiego, pomorskiego, wielkopolskiego, warmińsko-mazurskiego i zachodniopomorskiego. Zakres zadań objętych finansowaniem w większości przypadków obejmuje również zakup oraz montaż nowego pokrycia dachu i elewacji. W niektórych przypadkach możliwe jest także zabezpieczanie nawierzchni drogowych lub wykonanie wodociągu w miejsce dotychczasowego z rur azbestowych. Warunki udzielania kredytów są zróżnicowane w poszczególnych województwach, oprocentowanie kształtuje się w przedziale 1,21-4% w skali roku.

   Pomoc finansową w działaniach związanych z usuwaniem azbestu mogą również stanowić kredyty BOŚ S.A. udzielane na przedsięwzięcia termomodernizacyjne. Umożliwiają one finansowanie inwestycji, polegających m.in. na ocieplaniu ścian budynków. W wyniku takich prac następuje usunięcie dotychczasowych izolacji oraz płyt elewacyjnych budynków, które często zawierają azbest. Kredytów na termomodernizację BOŚ S.A. udziela we współpracy z WFOŚiGW oraz z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, na podstawie ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych.

   Kredyty termomodernizacyjne we współpracy z WFOŚiGW są udzielane zainteresowanym z terenu 13 województw (umowy BOŚ S.A. z wojewódzkimi funduszami województw: dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, lubuskiego, łódzkiego, małopolskiego, mazowieckiego, podkarpackiego, podlaskiego, śląskiego, warmińsko-mazurskiego, wielkopolskiego, zachodniopomorskiego). Zakres i warunki kredytowania są różne w poszczególnych województwach, dostosowane do priorytetów lokalnych, jednak zawsze obejmują preferencyjne oprocentowanie kredytów.

   O kredyty te mogą ubiegać się właściciele i zarządcy budynków, na podstawie audytu energetycznego, wykazującego uzyskanie oszczędności zużycia ciepła w wyniku przeprowadzonych zmian. Po zakończeniu zadania kredytobiorca uzyskuje premię termomodernizacyjną w wysokości 25% kwoty kredytu z Funduszu Termomodernizacyjnego.

   - Istotnym źródłem finansowania zadań z zakresu usuwania azbestu mogą być także środki funduszy strukturalnych UE, w tym środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego czy Europejskiego Funduszu Spójności. W celu konsumpcji tych funduszy przyjęto w Narodowym Planie Rozwoju następujące Programy Operacyjne:

   - Sektorowy Program Operacyjny Wzrostu Konkurencyjności Przedsiębiorstw,

   - Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego (ZPORR),

   które ustanowiły tzw. priorytety inwestycyjne, w tym na ochronę środowiska.

   Ze środków przeznaczonych na te programy i priorytety mogą zatem być finansowane zadania, które wiążą się z ochroną środowiska przed azbestem, kwalifikowanym zarówno jako substancja, jak i odpad niebezpieczny.

   Jednostki samorządowe mogą występować o te środki samodzielnie lub w układach porozumień np. międzygminnych, co zwiększa szanse na uzyskanie wsparcia finansowego;

   - Fundacja ˝EkoFundusz˝ dysponuje specjalnymi środkami na dofinansowywanie zadań związanych z azbestem obejmujących:

   - zabezpieczenie azbestu użytego do stabilizacji gruntu przed przedostawaniem się do atmosfery,

   - budowę składowisk przeznaczonych do składowania azbestu,

   - czyszczenie obiektów, usuwanie azbestu z dawnych zakładów przemysłowych prowadzących produkcję z azbestu - pod warunkiem wskazania właściciela odpowiedzialnego za efekt wykonanej.

   Wspieranie właścicieli obiektów, którzy usuwają wyroby azbestowe, pozostaje w kompetencjach jednostek samorządu terytorialnego, które mają możliwości uzyskiwania dodatkowych funduszy ze środków ekologicznych czy też unijnych.

   W 2007 roku pojawiły się nowe możliwości dofinansowania usuwania azbestu:

   - ˝w trójkącie˝: Ministerstwo Środowiska - NFOŚ - gł. koordynator ˝Programu...˝ prowadzone są przygotowania do uruchomienia programu pomocy publicznej, z którego w latach 2008-2013 można by dofinansowywać prace związane z usuwaniem azbestu,

   - na posiedzeniu Komisji Infrastruktury Sejmu RP w dniu 4 lipca br. podczas omawiania informacji NIK o wynikach kontroli realizacji ˝Programu...˝ posłowie bardzo zdecydowanie formułowali postulat stworzenia systemu wsparcia finansowego dla działań związanych z usuwaniem azbestu i być może wystosują w tej sprawie dezyderat do Prezesa Rady Ministrów.

   Odnosząc się do pytania Pani Poseł o planowane nowe działania przyśpieszające proces bezpiecznego usuwania azbestu z budynków, budowli i instalacji, chciałbym uprzejmie poinformować, że już w 2005 r. w Ministerstwie Gospodarki został opracowany projekt ˝Narodowego Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu˝, będący próbą zaktualizowania ˝Programu usuwania azbestu...˝, jednakże w toku prowadzonych konsultacji Rządowe Centrum Legislacji zwróciło uwagę na fakt przyjęcia ˝Programu usuwania azbestu...˝ pod rządami ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148, z późn. zm.), podczas gdy ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.), stanowiąc w art. 240, iż programy wieloletnie przyjęte przed dniem jej wejścia w życie są realizowane zgodnie z dotychczasowymi przepisami, nie daje podstawy do dokonywania zmian w programie, który został przyjęty pod rządami nieobowiązującej już ustawy.

   W tej sytuacji zadecydowano o przygotowaniu raportu z realizacji w latach 2003-2007 ˝Programu usuwania azbestu...˝ oraz opracowaniu ˝Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu˝ na lata 2008-2032 na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, zgodnie z jej art. 117. Dokumenty te Minister Gospodarki zamierza przedłożyć Radzie Ministrów do akceptacji w grudniu 2007 r.

   Przedstawiając powyższą informację, pozwalam sobie wyrazić przekonanie, że realizacja ˝Programu...˝ - w miarę posiadanych środków finansowych - przebiega prawidłowo. Różnorodność źródeł pozyskiwania wsparcia finansowego, zapewnienie dostępu do środków publicznych, preferencyjnych kredytów i środków unijnych to czynniki wspomagające eliminowanie azbestu w sposób bezpieczny i racjonalny ekonomicznie, natomiast przygotowywany ˝Program Oczyszczania Kraju z Azbestu˝ na lata 2008-2032 powinien implikować przyśpieszenie procesu bezpiecznego usuwania azbestu.

   Z poważaniem

   Minister Piotr Grzegorz Woźniak

   Warszawa, dnia 11 września 2007 r.