Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Budownictwa - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9280

w sprawie rozważenia możliwości nowelizacji ustawy o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Tadeusza Plawgi (znak: SPS-023-9280/07) w sprawie możliwości wprowadzenia zmian do ustawy z dnia 8 września 2006 r. o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania (Dz. U. Nr 183, poz. 1354, z późn. zm.), uprzejmie przekazuję poniższe wyjaśnienia.

   Odnosząc się do propozycji Pana Posła dotyczącej zwiększenia finansowego wsparcia rodzin oferowanego na warunkach ustawy o finansowym wsparciu rodzin... poprzez dodatkową refundację 5% miesięcznej raty kredytu preferencyjnego w przypadku urodzenia dziecka (w trakcie trwania spłaty tego kredytu), chciałbym poinformować, że Ministerstwo Budownictwa nie planuje podejmować działań w kierunku wprowadzenia wnioskowanej przez Pana Posła zmiany.

   Podjęcie decyzji o zaciągnięciu kredytu przeznaczonego na finansowanie zakupu własnego mieszkania jest wydarzeniem niezwykle ważnym w życiu rodziny, nakłada bowiem określone zobowiązania finansowe wpływające na przyszłość tej rodziny. Niewątpliwie staje się także pewnym obciążeniem dla budżetu rodziny związanym z koniecznością comiesięcznego zapewnienia środków finansowych na spłatę rat kredytu i odsetek. Oczywiste jest zatem, że - niezależnie od charakteru samego kredytu mieszkaniowego, który z natury rzeczy jest kredytem długoterminowym - kredytobiorcy, chcąc zmniejszyć bieżące obciążenia spłatą, zaciągają kredyt hipoteczny na okres kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu lat. Dotychczasowe analizy rozwoju akcji kredytowej kredytu preferencyjnego udzielanego na warunkach ustawy o finansowym wsparciu rodzin... wykazują, że większość kredytobiorców (31,3% liczby udzielonych kredytów) decyduje się na zaciągnięcie kredytu na okres od 16 do 25 lat, a nawet dłużej niż 25 lat (45,5% liczby udzielonych kredytów). Biorąc dalej pod uwagę fakt, iż przeciętna kwota kredytu wynosi ok. 1000.000 zł, można przyjąć, że dla okresu spłaty ok. 25 lat dodatkowe wsparcie w wysokości 5% miesięcznej raty kredytu wyniosłoby w okresie 8 lat stosowania dopłat ok. 1.600 zł, co stanowi zaledwie 1,6% wartości zaciągniętego kredytu. Nie można zatem zakładać, że ta propozycja zwiększenia wsparcia mogłaby być wystarczająco ważkim powodem do podejmowania decyzji o posiadaniu dzieci i nie będzie miała oddziaływania stymulującego decyzje prokreacyjne młodych małżeństw. Jak się wydaje w ocenie Ministerstwa Budownictwa, aby wpłynąć na zwiększenie przyrostu naturalnego należałoby poszukiwać innych - znacznie bardziej efektywnych - instrumentów polityki prorodzinnej oddziaływających na sferę warunków życia rodzinnego młodych ludzi w zakresie poprawy bezpieczeństwa zatrudnienia, osiągnięcia stabilizacji sytuacji ekonomicznej i finansowej polskiej rodziny czy też udogodnienia warunków wychowania nowych, małych członków społeczeństwa.

   Odnosząc się natomiast do problemu ułatwienia i zwiększenia dostępu polskich rodzin do mieszkań, uprzejmie wyjaśniam, że Ministerstwo Budownictwa popiera propozycję zawartą w poselskim projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw dotyczących procesu inwestycyjnego w budownictwie mieszkaniowym oraz niektórych innych ustaw, polegającą na umożliwieniu właścicielom książeczek mieszkaniowych wykorzystanie premii gwarancyjnej jako wkładu własnego przy zaciąganiu kredytu mieszkaniowego.

   Kredyt mieszkaniowy jest jednym z podstawowych sposobów finansowania inwestycji zakupu lub budowy mieszkania czy domu. Zaciągnięcie kredytu lub zapewnienie dogodniejszych warunków kredytowania wiąże się jednak z koniecznością uprzedniego poniesienia przez kredytobiorcę części wydatków inwestycyjnych ze środków własnych, stanowiących wkład własny kredytobiorcy. Brak możliwości zaangażowania środków własnych znacząco ogranicza dostęp do kredytu mieszkaniowego, zaś w przypadku osób pozbawionych wysokich dochodów stanowi wręcz barierę uniemożliwiającą pozyskanie finansowania z tego źródła. Do tej ostatniej grupy zaliczyć należy obecnych właścicieli książeczek mieszkaniowych. Systematycznie w ostatnich latach malejąca liczba likwidowanych książeczek wyraźnie świadczy o wyczerpywaniu się tej grupy właścicieli książeczek, którzy finansowo zdolni są do zrealizowania któregokolwiek z istniejących tytułów do uzyskania premii, jeżeli warunkiem jest uprzednie poniesienie chociażby części wymaganych nakładów inwestycyjnych. Zasadne jest zatem rozwiązanie pozwalające, aby właściciele książeczek mieszkaniowych, posiadając już środki własne (zgromadzone oszczędności wraz z premią urealniającą wartość zgromadzonych wkładów), mogli je wykorzystać jako wkład własny związany z kredytem mieszkaniowym udzielonym na przedsięwzięcie warunkujące uzyskanie premii na ogólnych zasadach. Wprowadzenie dla właścicieli likwidowanych książeczek mieszkaniowych możliwości wykorzystania premii gwarancyjnej niejako ˝z góry˝ jako formy sfinansowania wkładu własnego przy ubieganiu się o kredyt mieszkaniowy w banku będzie oddziaływało w dwojaki sposób. Z jednej strony właściciel książeczki mieszkaniowej będzie mógł zaciągnąć niższy kredyt, a tym samym obniżyć swoje miesięczne obciążenia związane z jego obsługą, z drugiej zaś będzie mógł wykorzystać powstałą rezerwę zdolności kredytowej na zakup mieszkania o lepszym standardzie (np. większego). W obu przypadkach szczególną korzyść będą mogły odnosić rodziny z dziećmi.

   Obecnie w posiadaniu właścicieli jest jeszcze 1.507.131 książeczek mieszkaniowych z prawem do premii gwarancyjnej. Wartość zgromadzonych wkładów wynosi 1.097 mln zł. Średnia wartość zgromadzonych wkładów wynosi 728 zł, natomiast średnia wysokość premii gwarancyjnej wynosi 5.943 zł - jak się wydaje, w sytuacji osób znajdujących się na granicy progu zdolności kredytowej kwota taka będzie stanowić istotne zasilenie budżetu domowego przeznaczonego na pokrycie udziału własnego. Dodatkową i niezwykle istotną zaletą w przypadku możliwości wykorzystania premii gwarancyjnej i wkładów z przeznaczeniem na pokrycie udziału własnego jest fakt, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami, prawa z tytułu posiadania książeczki mieszkaniowej można cedować na najbliższych członków rodziny. Dzięki temu jeden kredytobiorca może więc przedstawić do likwidacji kilka książeczek mieszkaniowych zebranych w rodzinie, gromadząc w ten sposób nawet znaczny kapitał.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Elżbieta Janiszewska-Kuropatwa

   Warszawa, dnia 10 września 2007 r.