Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9271

w sprawie projektu nowelizacji ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przedłożoną przy piśmie z dnia 27 sierpnia 2007 r., znak SPS-023-9271/07, interpelację posła Eugeniusza Grzeszczaka, dotyczącą zmian w ustawie z dnia 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego, informuję, że podzielam obawy zgłoszone przez wielkopolski samorząd rolniczy.

   Projekt ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych stanowi, iż z dniem wejścia w życie ustawy jednostki doradztwa rolniczego staną się państwowymi jednostkami budżetowymi, a więc działać będą w tej samej formule prawnej, jaka obowiązywała te jednostki przed 1 stycznia 2005 r. Wielokrotnie krytykowano takie rozwiązanie jako nieefektywne i ograniczające rozwój doradztwa rolniczego. Dzięki uchwalonej 22 października 2004 r. ustawie o jednostkach doradztwa rolniczego jednostki te stały się państwowymi osobami prawnymi. Trafność takiego rozwiązania potwierdzają liczne fakty, choćby takie jak:

   1) doradcy zaczęli docierać do coraz większej liczby rolników i innych mieszkańców obszarów wiejskich potrzebujących pomocy doradztwa, wykorzystując dodatkowe środki wypracowanie z prowadzonej działalności gospodarczej,

   2) zahamowano proces niszczenia majątku zarządzanego przez jednostki doradztwa (przeprowadzono wiele remontów),

   3) doposażono te jednostki w nowoczesny sprzęt komputerowy, szkoleniowy i laboratoryjny,

   4) wprowadzono motywacyjny system wynagradzania pracowników - z wypracowanych z działalności gospodarczej zysków pracownicy otrzymywać mogą podwyżki wynagrodzeń, premie i nagrody,

   5) poprzez wprowadzenie dodatku funkcyjnego dla wielu stanowisk dowartościowano kadrę,

   6) zahamowano odpływ wysokiej klasy specjalistów do innych, lepiej płatnych zawodów,

   7) budżet państwa po raz pierwszy zaczął uzyskiwać wpływy z tytułu podatków odprowadzanych z działalności gospodarczej prowadzonej przez jednostki doradztwa rolniczego,

   8) doradztwo stało się narzędziem wsparcia Sektorowego Programu Operacyjnego ˝Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich˝ (SOP) oraz Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2004-2006,

   9) dzięki państwowemu doradztwu rolniczemu efektywnie wykorzystano środki przedakcesyjne programu SAPARD, a także ww. SOP i PROW.

   Powyższe fakty nie zaistniałyby, gdyby jednostki doradztwa rolniczego nie posiadały statusu osoby prawnej.

   Biorąc pod uwagę proponowane w cytowanej powyżej ustawie rozwiązania, należy podkreślić, że

   1) proponowany status prawny (jednostek budżetowych) jest antymotywacyjny, gdyż mając nawet możliwość prowadzenia działalności odpłatnej, przychody uzyskane z tej działalności stają się automatycznie dochodami budżetu państwa - spowoduje to odchodzenie wysoko wykwalifikowanej kadry z jednostek doradztwa;

   2) dotacje budżetu państwa będą niewystarczające do realizacji zadań przypisanych doradztwu rolniczemu i nigdy nie zrekompensują strat wynikających z braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej;

   3) budżet państwa straci wpływy z podatków odprowadzanych przez doradztwo z tytułu dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej;

   4) pogłębiać się będzie zużycie majątku będącego w dyspozycji jednostek doradztwa rolniczego, niezbędnego do efektywnej realizacji pracy doradczej;

   5) doradztwo nie będzie mogło wspomagać realizacji PROW 2007-2013, ponieważ usługi doradcze, świadczone w ramach działania ˝Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów˝, muszą być w 20% sfinansowane przez rolników;

   6) Polska nie będzie w stanie zapewnić rolnikom doradztwa rolniczego w zakresie cross-compliance, który to obowiązek z dniem 1 stycznia 2007 r. nałożyło na każde państwo członkowskie Unii rozporządzenie UE nr 1782/2003; system doradztwa funkcjonujący od 1 stycznia 2007 r. podlegać będzie w przyszłości ocenie UE; zaproponowane w przedmiotowej ustawie zmiany stawiają pod dużym znakiem zapytania realizację tego zadania;

   7) nigdzie na świecie nie działa doradztwo jako jednostka budżetowa.

   Uważam, że propozycja statusu prawnego przedstawiona w projekcie ww. ustawy jest niefortunna i nieprzystająca do realiów dnia dzisiejszego.

   Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trakcie prac nad projektem ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych zgłosiło zastrzeżenia do propozycji zmiany statusu prawnego jednostek doradztwa rolniczego, jednakże Rada Ministrów ich nie uwzględniła. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymuje swoje stanowisko odnośnie do zmian systemu doradztwa rolniczego.

   Odnosząc się do sprawy dopuszczenia możliwości bliższego zintegrowania doradztwa rolniczego z samorządem rolniczym, uważam, że integracja polegająca na partnerskiej współpracy izb rolniczych z ośrodkami doradztwa rolniczego stała się już faktem. Przy każdym ośrodku doradztwa rolniczego funkcjonuje Rada Społeczna Doradztwa Rolniczego, w skład której wchodzą dwaj przedstawiciele izb rolniczych oraz 4 przedstawicieli organizacji społeczno-zawodowych rolników. Rada jest organem opiniodawczo-doradczym dyrektora jednostki doradztwa i ma wpływ na jego powoływanie i odwoływanie. Ponadto opiniuje plany działania i finansowe, sprawozdania z realizacji tych planów oraz ma prawo wypowiadać się w sprawach funkcjonowania jednostki doradztwa. Partnerska współpraca tych organizacji sprawdziła się również w trakcie realizacji wielu wspólnych, uzupełniających się wzajemnie przedsięwzięć, jak choćby podczas realizacji niektórych działań w ramach SOP 2004-2006, szczególnie w działaniach ˝Szkolenia˝ i ˝Wsparcie doradztwa rolniczego˝. Izby rolnicze wspólnie z ośrodkami doradztwa tworzyły konsorcja, w ramach których realizowały wspólne projekty szkoleniowe lub doradcze. Od wielu lat jednostki doradztwa współpracują ściśle z izbami rolniczym także w zakresie organizacji targów, wystaw czy organizacji wspólnych szkoleń i konferencji. Integracja w takiej formule ma moje pełne poparcie.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Henryk Kowalczyk

   Warszawa, dnia 13 września 2007 r.