Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9144

w sprawie nowelizacji ustaw ubezpieczeniowych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Waldemara Szadnego w sprawie nowelizacji ustaw ubezpieczeniowych, przekazaną przez Marszałka Sejmu RP przy piśmie z dnia 6 sierpnia 2007 r., sygn. SPS-023-9144/07, proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 102, poz. 691) dokonała implementacji do prawa polskiego postanowień tzw. piątej dyrektywy komunikacyjnej UE (2005/14/WE) dotyczącej ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.

   Jednym z podstawowych i najistotniejszych postulatów przedmiotowej ustawy było podwyższenie wysokości minimalnych sum gwarancyjnych w obowiązkowym ubezpieczeniu OC komunikacyjnym do limitów wskazanych w piątej dyrektywie. Jednocześnie zaś sama dyrektywa w zmienianym art. 1 ust. 2 dyrektywy 84/5/EWG przewidziała możliwość ustanowienia przez państwa członkowskie okresu przejściowego na dostosowanie kwot minimalnych sum gwarancyjnych, który mógł wynieść do 5 lat od dnia implementacji dyrektywy (czyli do 11 czerwca 2012 r.), przy czym po połowie tego okresu (11 grudnia 2009 r.) wysokość sum gwarancyjnych należało podwyższyć do połowy przewidzianych kwot.

   W tym miejscu należy wskazać, że obecnie, zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, minimalne sumy gwarancyjne w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych są dużo niższe (ponadtrzykrotnie) od określonych w piątej dyrektywie i wynoszą:

   - w przypadku szkód osobowych - równowartość w PLN kwoty 1,5 mln euro na jedno zdarzenie niezależnie od liczby poszkodowanych,

   - w przypadku szkód w mieniu - równowartość w PLN kwoty 300 tys. euro na jedno zdarzenie niezależnie od liczby poszkodowanych.

   Mając na uwadze powyższe przesłanki, w ustawie z dnia 24 maja 2007 r. określono (art. 1 pkt 2) docelową wysokość minimalnych sum gwarancyjnych na poziomie wskazanym w piątej dyrektywie. Jednocześnie zaś określono, w art. 5 tej ustawy, tzw. ścieżkę dojścia do sum przewidzianych w art. 36 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...) - do 10 grudnia 2009 r. minimalna suma gwarancyjna będzie na obecnym poziomie, natomiast w okresie od 11 grudnia 2009 r. do 10 czerwca 2012 r. suma gwarancyjna ulegnie podwyższeniu do połowy wysokości wskazanych w piątej dyrektywie.

   Docelowo wysokości minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu OC komunikacyjnym mają wynosić:

   - w przypadku szkód na osobie - równowartość w PLN kwoty 5 mln euro na jedno zdarzenie niezależnie od liczby poszkodowanych;

   - w przypadku szkód w mieniu - równowartość w PLN kwoty 1 mln euro na jedno zdarzenie niezależnie od liczby poszkodowanych.

   Przedstawiając powyższe, należy podkreślić, że sumy gwarancyjne określone przepisami ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...) są minimalnymi sumami gwarancyjnymi. Zawsze istnieje możliwość ich wyższego zapisania w konkretnej umowie ubezpieczenia, biorąc pod uwagę np. charakter prowadzonej działalności i potencjalną możliwość wyrządzenia szkód znacznych rozmiarów.

   Dodać także należy, że suma gwarancyjna zapisana w konkretnej umowie ubezpieczeniowej stanowi górną granicę odpowiedzialności gwarancyjnej zakładu ubezpieczeń, przy czym ryzyko wystąpienia szkód, które skutkowałyby odpowiedzialnością ubezpieczyciela na tym poziomie, jest znikome. Należy bowiem zauważyć, że według danych organu nadzoru (Biuletyn Kwartalny. Rynek Ubezpieczeń 4/2006) wysokość wypłaconych odszkodowań i świadczeń z tytułu ubezpieczenia OC komunikacyjnego za okres 01.01.2006-31.12.2006 r. wyniosła 3.429.665.000 PLN, zaś liczba wypłat - 799.246 sztuk, co daje średnią wysokość wypłaconego odszkodowania na poziomie 4.291 PLN. Wysokość sumy gwarancyjnej, zarówno obowiązującej obecnie, jak i zapisanej w ˝ścieżce dojścia˝, stanowi więc, jak się wydaje, wystarczające zabezpieczenie ewentualnie poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych osób trzecich. Jest to tym bardziej uzasadnione, biorąc pod uwagę fakt, że dotychczas znany jest tylko jeden przypadek, gdy suma gwarancyjna nie wystarczyła na zaspokojenie wszystkich roszczeń osób poszkodowanych w wypadku komunikacyjnym. Trzeba jednak wskazać, że wówczas obowiązującą minimalną sumą gwarancyjną w ubezpieczeniu OC komunikacyjnym była kwota stanowiąca równowartość w złotych 600.000 euro, przy czym suma ta była określona łącznie - na wszystkie szkody osobowe i majątkowe.

   Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...) za szkody spowodowane w państwach, których biura narodowe są sygnatariuszami Jednolitego Porozumienia między Biurami Narodowymi - Regulaminu Wewnętrznego, zakład ubezpieczeń odpowiada do wysokości sumy gwarancyjnej określonej przepisami tego państwa, nie niższej jednak niż określona przepisami prawa polskiego (w art. 36 ust. 1). Celem tego przepisu jest z jednej strony zagwarantowanie poszkodowanym z państw obcych stosowania ich limitów krajowych odnośnie do wysokości minimalnych sum gwarancyjnych, a z drugiej strony większa ochrona polskich sprawców wypadków komunikacyjnych za granicą.

   Ponadto z informacji posiadanych przez MF wynika, że podobne do polskiej ˝ścieżki dojścia˝ do docelowych wysokości minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu OC komunikacyjnym zastosowały inne państwa członkowskie UE, a mianowicie:

   1) Litwa, minimalne sumy gwarancyjne (na jedno zdarzenie) wynoszą:

   - do dnia 11.12.2009 r. - 500 000 euro (szkody osobowe) i 100 000 euro (szkody w mieniu);

   - od dnia 11.12.2009 r. do dnia 11.06.2012 r. - 2 500 000 euro (szkody osobowe) i 500 000 euro (szkody w mieniu);

   - od dnia 11.06.2012 r. - 5 000 000 euro (szkody osobowe) i 1 000 000 euro (szkody w mieniu);

   2) Słowacja, minimalne sumy gwarancyjne wynoszą:

   - do dnia 31.12.2008 r. - 543 000 euro (szkody osobowe) i 143 000 euro (szkody w mieniu);

   - od dnia 1.01.2009 r. do dnia 31.12.2011 r. - 2 500 000 euro (szkody osobowe) i 500 000 euro (szkody w mieniu);

   - od dnia 1.01.2012 r. - 5 000 000 euro (szkody osobowe) i 1 000 000 euro (szkody w mieniu);

   3) Słowenia, minimalne sumy gwarancyjne wynoszą:

   - od dnia 27.06.2007 r. do dnia 31.12.2008 r. - 2 500 000 euro (szkody osobowe) i 500 000 euro (szkody w mieniu);

   - od dnia 1.01.2009 r. do dnia 31.12.2011 r. - 3 700 000 euro (szkody osobowe) i 750 000 euro (szkody w mieniu);

   - od dnia 1.01.2012 r. - 5 000 000 euro (szkody osobowe) i 1 000 000 euro (szkody w mieniu).

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Arkadiusz Huzarek

   Warszawa, dnia 23 sierpnia 2007 r.