Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9071

w sprawie przywrócenia matkom wychowującym dziecko specjalnej troski prawa do wcześniejszej emerytury

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przez Pana Marszałka przy piśmie z dnia 24 lipca 2007 r., znak: SPS-023-9071/07, interpelacją Pana Posła Grzegorza Kołacza w sprawie przywrócenia matkom wychowującym dziecko specjalnej troski prawa do wcześniejszej emerytury pragnę uprzejmie poinformować:

   Sugestia nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 31, poz.353, ze zm.) w kierunku zapewnienia wcześniejszej emerytury osobom sprawującym opiekę nad dziećmi wymagającymi stałej opieki również po 31 grudnia 1998 r. nie może być zaakceptowana, ponieważ koliduje z ideą wdrażanej reformy systemu ubezpieczeń społecznych, która ma na celu przywrócenie mu charakteru ubezpieczeniowego. Właśnie w tym celu Parlament dokonał w 1998 r. zmiany przepisów emerytalno-rentowych powodującej, że z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznawane będą wyłącznie świadczenia należne z powodu spełnienia ryzyka ubezpieczeniowego, tj. dożycia określonego w przepisach wieku lub niemożności kontynuowania pracy zarobkowej z powodu niezdolności do pracy.

   Pragnę podkreślić, że rodzina, która znalazła się w trudnej sytuacji z powodu konieczności zrezygnowania przez jednego z rodziców z pracy zarobkowej w celu opieki nad dzieckiem specjalnej troski, wymaga wsparcia ze strony państwa. Nie ulega jednak wątpliwości, że nie powinno się to odbywać ze środków ubezpieczeń społecznych, ponieważ utrudnienie w kontynuowaniu pracy zarobkowej spowodowane stanem zdrowia dziecka nie jest ryzykiem emerytalnym ani rentowym, lecz ryzykiem objętym pomocą socjalną. Dlatego też w tym systemie, a nie w systemie ubezpieczeń społecznych, jest odpowiednie miejsce na rozwiązania systemowe zapewniające osobom i rodzinom będącym w trudnej sytuacji życiowej nie tylko niezbędne środki finansowe, ale też inne formy pomocy i wsparcia.

   Osoby wychowujące dziecko niepełnosprawne i rezygnujące z tego tytułu z pracy zarobkowej mogą otrzymywać na mocy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne, od którego naliczane są składki na funduszu emerytalno-rentowy. W ten sposób zabezpieczone są ich prawa do renty, gdyby w czasie opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym stały się osobami niezdolnymi do pracy. Mają również zapisywane na koncie emerytalnym składki, które będą miały wpływ na wysokość przyszłej emerytury.

   Zgodnie z art. 186 ust. 3 powołanej ustawy emerytalnej, który chroni prawa nabyte osób nieobjętych reformą systemu emerytalnego, przepisy ustaw i dekretów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1999 r., w tym także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149), mogą być stosowane do osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r., które do dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie zgłosiły wniosku o emeryturę, mimo że spełniły warunki do nabycia prawa do tego świadczenia. Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 stycznia 2000 r. sygn. akt K 18/99 (Dz. U. Nr 2, poz. 26), z przepisów tego rozporządzenia mogą korzystać także osoby urodzone po 1948 r., które do 1 stycznia 1999 r. spełniły warunki do uzyskania wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski i nie przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyły wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

   Zmiany w zakresie uprawnień do świadczeń pieniężnych dla opiekunów dzieci wymagających specjalnej troski wprowadzone ustawą emerytalną są wynikiem działań zmierzających do uporządkowania i zracjonalizowania przepisów regulujących uprawnienia do świadczeń pieniężnych należnych z funduszu tworzonego ze składek osób ubezpieczonych.

   Z uwagi na powyższe nie przewiduje się przywrócenia wcześniejszych emerytur dla osób wychowujących dzieci wymagające stałej opieki.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Mirosław Mielniczuk

   Warszawa, dnia 1 sierpnia 2007 r.