Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 9046

w sprawie sytuacji dotyczącej epidemii wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV) oraz dostępu do leczenia przewlekłych zapaleń wątroby typu C i typu B

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 25 lipca 2007 r. znak: SPS-023-9046/07, dotyczące interpelacji pana posła Zbigniewa Rynasiewicza w sprawie sytuacji dotyczącej epidemii wirusowego zapalenia wątroby typu C oraz dostępu do leczenia przewlekłych zapaleń wątroby typu B i C, uprzejmie informuję, iż dostrzegam bardzo trudną sytuację osób zakażonych wirusem zapalenia wątroby. Dlatego też został powołany zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2005 r. (Dz. Urz. Min. Zdrow. Nr 19, poz. 107, z późn. zm.) Zespół do Spraw Zakażeń HCV w celu opracowania Narodowego Programu Zwalczania HCV. Odbyły się dwa spotkania zespołu w celu przedstawienia i omówienia wersji programu opracowanego przez Polską Grupę Ekspertów HCV. Obecnie przygotowywany jest kosztorys programu w porozumieniu z Narodowym Funduszem Zdrowia.

   Niemniej należy mieć na uwadze, iż wielu pacjentów chorych na różne choroby zgłasza problemy z uzyskaniem pomocy ze strony opieki zdrowotnej. Minister zdrowia, chcąc temu zaradzić, finansuje programy zdrowotne. Minister zdrowia może opracowywać, wdrażać, realizować i finansować programy zdrowotne, które, zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.), dotyczą w szczególności:

   1) ważnych zjawisk epidemiologicznych;

   2) innych istotnych problemów zdrowotnych dotyczących całej lub określonej grupy świadczeniobiorców przy istniejących możliwościach ich eliminowania bądź ograniczania;

   3) wdrożenia nowych procedur medycznych i przedsięwzięć profilaktycznych.

   Obecnie statystyki medyczne pokazują, iż głównymi problemami zdrowotnymi w Polsce, ze względu na wysoką umieralność, są choroby układu krążenia, nowotwory oraz wypadki i urazy.

   Uprzejmie informuję, iż warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także zasady i tryb finansowania tych świadczeń określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.) oraz akty wykonawcze do tej ustawy i zarządzenia prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, dotyczące postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w poszczególnych rodzajach i zakresach.

   Zgodnie z załącznikiem nr 1d do zarządzenia nr 80/2006 z dnia 18 września 2006 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie przyjęcia ˝Szczegółowych materiałów informacyjnych o przedmiocie postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz o realizacji i finansowaniu umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: leczenie szpitalne˝, z późn. zm., w ramach katalogu programów terapeutycznych (lekowych) znajduje się pięć programów dla osób zakażonych wirusem żółtaczki:

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lamiwudyną,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa pegylowanym,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa naturalnym,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa rekombinowanym,

   - leczenie przewlekłego WZW.

   Osoby z rozpoznanym WZW typu B i C należą do grupy pacjentów, u których może zostać wdrożone leczenie w ramach programu terapeutycznego. Kryteria włączenia do programu (oddzielnie dla osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV) oraz kryteria wykluczenia z programu ujęte zostały w opisach programów terapeutycznych (lekowych), stanowiących załącznik nr 1d do ww. zarządzenia.

   Narodowy Fundusz Zdrowia, mając na uwadze dobro pacjentów zakażonych wirusem żółtaczki, zawarł z wykonawcami świadczeń opieki zdrowotnej, oprócz umów w zakresie leczenia szpitalnego, również umowy w zakresie ambulatoryjnych poradni: chorób zakaźnych, wzw, hepatologicznej. Świadczenia, w ramach tych poradni, obejmują m.in. następujące czynności świadczeniodawcy:

   - badanie lekarskie: podmiotowe i przedmiotowe, przeprowadzone zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, zakończone postawieniem diagnozy wstępnej lub ostatecznego rozpoznania,

   - udzielanie albo zlecanie niezbędnych świadczeń diagnostycznych, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, ordynowanie koniecznych leków i zlecanie wyrobów medycznych będących przedmiotami ortopedycznymi lub środkami pomocniczymi,

   - kierowanie na konsultacje specjalistyczne, leczenie szpitalne, leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację leczniczą,

   - orzekanie o stanie zdrowia w zakresie określonym w ustawie,

   - niezbędną edukację i promocję zachowań prozdrowotnych,

   - udzielenie innych niezbędnych świadczeń diagnostycznych i terapeutycznych właściwych dla danej specjalności.

   W celu zabezpieczenia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej dla świadczeniobiorców dyrektorzy oddziałów wojewódzkich funduszu zawierają ze świadczeniodawcami umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Jednak wysokość łącznych zobowiązań funduszu wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami umów nie może przekroczyć wysokości wydatków przewidzianych na ten cel w planie finansowym funduszu, zgodnie z art. 132 ust. 5 ww. ustawy. Niemniej jednak uprzejmie informuję, że zgodnie z § 42 ust. 1 rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 6 października 2005 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 197, poz. 1643) każda ze stron umowy może w uzasadnionych przypadkach wnioskować na piśmie o zmianę warunków zawartej umowy. W sprawach spornych między stronami umowy, których nie udało się rozstrzygnąć polubownie, właściwe dla rozpoznawania tych spraw są sądy powszechne właściwe dla oddziału funduszu.

   Odnosząc się do wniosku dotyczącego wystosowania apelu do społeczeństwa o tym, że osoby które otrzymały transfuzję krwi przed rokiem 1993, powinny wykonać test na obecności przeciwciał anty-HCV, uprzejmie wyjaśniam, iż nie przewiduję wystosowania apelu w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż lekarz pierwszego kontaktu, na podstawie danych z historii choroby pacjenta, jest w stanie stwierdzić, że dana osoba otrzymała transfuzję krwi przed 1993 r. i w uzasadnionych przypadkach może podjąć ewentualną decyzję o potrzebie skierowania takiego pacjenta do lekarza specjalisty z dziedziny chorób zakaźnych, w celu przeprowadzenia testów na obecność przeciwciał anty-HCV.

   Odnosząc się do postulatu zwolnienia lekarza POZ z odpłatności za skierowanie pacjenta na badanie wykrywające przeciwciała anty-HCV, uprzejmie informuję, iż zgodnie z załącznikiem do zarządzenia nr 102/2006 z dnia 9 listopada 2006 r. prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie przyjęcia ˝Informacji o warunkach zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna˝, późn. zm., do świadczeń realizowanych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej należą działania związane z m.in. badaniem i poradą lekarską, diagnostyką i leczeniem oraz kierowaniem na leczenie specjalistyczne, szpitalne, uzdrowiskowe i do opieki długoterminowej. Finansowanie świadczeń realizowanych przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej opiera się o roczną stawkę kapitacyjną, przypadającą na jednego świadczeniobiorcę, w której skład wchodzą koszty udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz koszty wykonania badań diagnostycznych, należących do zakresu zadań realizowanych przez lekarza POZ. Lekarz POZ, kierując pacjenta na dalszą konsultację i leczenie do lekarza specjalisty, nie ponosi kosztów badań, których wykonanie zostało zlecone przez specjalistę. Zgodnie z powyższym w przypadku podejrzeń lekarza POZ związanych z możliwością zakażenia pacjenta WZW typu C pacjent jest skierowany do specjalisty w dziedzinie chorób zakaźnych w celu wykonania dalszej diagnostyki i leczenia. Powyższa praktyka jest zgodna z opinią lekarzy specjalistów w dziedzinie chorób zakaźnych, w której myśl kompleksowa diagnostyka i leczenie tej jednostki chorobowej powinna odbywać się pod kierunkiem lekarza specjalisty.

   Jeżeli chodzi o kwestię wprowadzenia osobnych programów terapeutycznych leczenia interferonem alfa pegylowanym dla osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV, uprzejmie informuję, iż zapisy nowego zarządzenia prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 38/2007/DGL w sprawie zasad opracowywania przez Narodowy Fundusz Zdrowia terapeutycznych programów zdrowotnych, które obowiązuje od dnia 19 czerwca 2007 r., nakładają takie rozwiązanie. Zgodnie z treścią § 4 ww. zarządzenia program opracowywany jest na sprecyzowane wskazanie medyczne dla określonej populacji chorych. Zakażenia wirusami HBV oraz HCV to oddzielne jednostki chorobowe, monitorowane i leczone w odmienny sposób. Nowa strategia przyjęta przez fundusz z pewnością doprowadzi do znaczących oszczędności, a w konsekwencji do poprawy dostępności leczenia.

   Poza tym wyodrębnienie środków finansowych na leczenie pacjentów z określoną chorobą postawi producentów opcjonalnych leków stosowanych w danej terapii przed koniecznością konkurowania ceną.

   W kwestii dotyczącej nowych programów dla osób zakażonych wirusem żółtaczki uprzejmie informuję, że zgodnie z informacją uzyskaną z Narodowego Funduszu Zdrowia zakończone zostały prace rankingujące nad złożonymi wnioskami o wdrożenie nowych programów terapeutycznych leczenia WZW typu B lekami entekawir i adefowir. Wnioski o wdrożenie programu ˝Leczenie chorych z przewlekłym zapaleniem wątroby wywołanym wirusem typu B w odporności na lamiwudynę˝ zostały złożone do katalogu terapeutycznych programów zdrowotnych przez producentów substancji czynnych adefowir i entekawir. Wnioski te zostały ocenione i zajęły wysoką pozycję wśród rankingowanych propozycji programów terapeutycznych. Ponadto płatnik świadczeń uzyskał od podmiotów odpowiedzialnych deklarację obniżenia ceny ww. produktów leczniczych w przypadku włączenia ich do terapeutycznych programów zdrowotnych.

   Natomiast zasady wdrażania programów terapeutycznych określa zarządzenie nr 38/2007/DGL prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie zasad opracowywania przez Narodowy Fundusz Zdrowia terapeutycznych programów zdrowotnych.

   Jednocześnie informuję, iż w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) nie ma przepisu mówiącego o tym, iż państwo nasze powinno leczyć przede wszystkim chorych zakaźnie i psychicznie. Konstytucja nałożyła na władze publiczne jedynie obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku (art. 68 ust. 3).

   Uprzejmie informuję również, iż koszt przeszczepu wątroby wynosi 175 000 zł.

   W celu sprostowania zarzutu, jakoby Ministerstwo Zdrowia nie odpowiadało na pisma Stowarzyszenia Pomocy Chorym z HCV ˝Prometeusze˝, uprzejmie informuję, iż uwaga ta nie jest zgodna z prawdą. Już w 2005 r. skierowano ponad 100 odpowiedzi do autorów petycji dotyczącej poprawy leczenia, szczególnie dostępności świadczeń opieki zdrowotnej, w tym również do stowarzyszenia. Podobnie wymieniano korespondencję w 2006 r. i 2007 r., informując m. in. o postępach pracy nad programem oraz o możliwościach uzyskania pomocy opieki zdrowotnej w zakresie diagnostyki i leczenia zakażenia HCV i HBV. Ostatnie pismo do Stowarzyszenia Pomocy Chorym z HCV ˝Prometeusze˝ zostało przesłane w dniu 14 czerwca 2007 r.

   W odniesieniu do ˝refundacji niestandardowej˝ uprzejmie informuję, że świadczenie ˝Farmakoterapia niestandardowa˝ jest procedurą występującą w Katalogu świadczeń szpitalnych, dla potrzeby rozliczenia farmakoterapii niezwiązanej z leczeniem nowotworów, której nie można zakwalifikować w innych pozycjach Katalogu świadczeń szpitalnych (np. leczenie z zastosowaniem leków adefovwr i entekawir). Substancja czynna, z której zastosowaniem ma być prowadzona farmakoterapia, nie może znajdować się w Katalogu programów terapeutycznych (lekowych) we wskazaniu i dawkowaniu zgodnym z opisem programu. Natomiast warunkiem niezbędnym do rozliczenia świadczenia ˝Farmakoterapia niestandardowa˝ jest uzyskanie pisemnej akceptacji dyrektora oddziału wojewódzkiego funduszu dla wniosku świadczeniodawcy, pozytywnie zaopiniowanego przez konsultanta wojewódzkiego z danej dziedzinie medycyny. Świadczeniodawca powinien uzyskać ww. akceptację przed rozpoczęciem realizacji procedury, wyjątkowo, w uzasadnionych przypadkach, w trakcie jej realizacji.

   Przedmiotowa procedura umożliwia zastosowanie indywidualnego rozliczenia kosztów procedury z zastosowaniem produktu leczniczego, którego cena w istotny sposób przewyższa wycenę odpowiedniej procedury katalogowej.

   Finansowanie świadczenia w ramach procedury ˝Farmakoterapia niestandardowa˝ odbywa się w ramach zawartej ze świadczeniodawcą umowy o udzielanie świadczeń w rodzaju: leczenie szpitalne i nie zwiększa kwoty zobowiązania oddziału funduszu wobec świadczeniodawcy z tytułu realizacji umowy. Zwiększenie finansowania świadczeń w rodzaju: leczenie szpitalne, w tym przeprowadzenia renegocjacji zawartych umów, jest możliwe wyłącznie poprzez zmianę planu finansowego oddziału, dokonaną przez centralę funduszu.

   Ponadto przedstawiam w załączeniu dane uzyskane z Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące:

   - wysokości środków finansowych przeznaczonych w latach 2005-2007 na realizację poszczególnych programów terapeutycznych leczenia WZW oraz poziomu ich wykorzystania (tabela 1),

Tabela 1. Wysokość środków finansowych przeznaczonych w latach 2005-2007 na realizację programów terapeutycznych oraz poziom ich wykorzystania.

Nazwa programu

2005 r.

2006 r.

2007 r.

Wartość świadczeń w zł

% wykonania

Wartość świadczeń w zł

% wykonania

Wartość świadczeń

kontrakt

wykonanie

kontrakt

wykonanie

kontrakt

Program leczenia przewlekłego WZWtypu B lamiwudyną

7 680 550

7 329 130

95

7 302 710

5 674 010

78

5 235 089

Program leczenia przewlekłego WZWtypu B lub C interferonem alfa pegylowanym

-

-

-

60 876 750

54 403 380

89

56 816 632

Program leczenia przewlekłego WZWtypu B lub C interferonem alfa naturalnym

-

-

-

2 962 500

2 387 080

81

3 435 614

Program leczenia przewlekłego WZWtypu B lub C interferonem alfa rekombinowanym

-

-

-

3 037 180

1 790 080

59

2 323 826

Program leczenia przewlekłego WZW

58 996 730

53 734 240

91

-

-

-

-

Razem

66 677 280

61 063 370

92

74 179 140

64 254 550

87

87 811 161

   - wielkości kosztu jednostkowego ponoszonego na pacjenta rocznie w ramach poszczególnych programów (tabela 2),

Tabela 2. Średni koszt jednostkowy ponoszony na pacjenta rocznie w ramach poszczególnych programów.

Nazwa programu

Średni koszt jednostkowy w zł

2005 r.

2006 r.

Program leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

3 234

2 332

Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa pegylowanym

-

13 012

Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa naturalnym

-

6 612

Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa rekombinowanym

-

3 891

Program leczenia przewlekłego WZW

20 292

-

   - liczby świadczeniobiorców objętych ww. programami w latach 2005-2007 (tabela 3).

Tabela 3. Liczba świadczeniobiorców objętych poszczególnymi programami w latach 2005-2007.

Nazwa programu

Liczba pacjentów objętych programem

2005 r.

2006 r.

2007 r.(stan na dzień 24.06.2007)

Program leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną

2 266

2 433

1 611

Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa pegylowanym

-

4 181

2 107

Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa naturalnym

-

361

169

Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa rekombinowanym

-

460

204

Program leczenia przewlekłego WZW

2 648

-

-

Razem

4 914

7 435

4 091

   Wobec powyższych danych uzyskanych z Narodowego Funduszu Zdrowia należy stwierdzić, iż od 2005 r. odnotowano znaczny wzrost poziomu finansowania programów terapeutycznych leczenia WZW typu B i C, co z kolei przekłada się na zwiększenie dostępu osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV do leczenia.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Pinkas

   Warszawa, dnia 24 sierpnia 2007 r.