Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości

na interpelację nr 8937

w sprawie wyjawienia majątku przez dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana posła Michała Jacha z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawie wyjawienia majątku przez dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego, nadesłaną wraz z pismem z dnia 18 lipca 2007 r. nr SPS-023-8937/07, uprzejmie przedstawiam, co następuje.

   Zgodzić należy się ze stwierdzeniem Pana posła, że uregulowana w przepisach art. 913-9201 K.p.c. instytucja wyjawienia majątku nie spełnia w należytym stopniu celu, jakim jest pozyskiwanie wiedzy odnośnie wchodzących w skład majątku dłużnika przedmiotów, do których wierzyciel może skierować egzekucję.

   W ramach działań na rzecz reformy wymiaru sprawiedliwości w Ministerstwie Sprawiedliwości opracowany został projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Wśród licznych propozycji zmian mających na celu zwiększenie sprawności i skuteczności egzekucji znalazła się również postulowana w interpelacji propozycja zwiększenia uprawnień komorników w zakresie możliwości żądania od dłużników wyjawienia majątku. W pierwszej kolejności wymienić należy propozycję nadania nowego brzmienia przepisom art. 761 § 1 i 2 K.p.c. Według § 1 ˝organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień, w tym dotyczących posiadanego przez dłużnika majątku, oraz zasięgać od organów administracji publicznej, organów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej, organów podatkowych, organów rentowych, banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, przedsiębiorstw maklerskich, organów spółdzielni mieszkaniowych, zarządów wspólnot mieszkaniowych oraz innych podmiotów zarządzających mieszkaniami i lokalami użytkowymi, jak również innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. Wyjaśnień lub informacji udziela się w terminie tygodniowym od dnia otrzymania żądania.˝ Zgodnie zaś z § 2 ˝od wykonania takiego żądania można uchylić się w takim zakresie, w jakim według przepisów części pierwszej kodeksu można odmówić przedstawienia dokumentu lub złożenia zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na zadane pytanie. Dłużnik nie może zwolnić się od złożenia wyczerpujących wyjaśnień na temat posiadanego przez niego majątku.˝

   Przytoczone propozycje nie przewidują wprawdzie rygoru odpowiedzialności karnej, co nie wyklucza możliwości jego wprowadzenia do kodeksu karnego w przyszłości, jednak skorelowane zostały z propozycją zmiany przepisu art. 762 § 1 K.p.c. wyposażającego komornika w uprawnienie do wymierzenia dłużnikowi grzywny. Zgodnie z tą propozycją ˝za nieuzasadnioną odmowę udzielenia komornikowi wyjaśnień lub informacji przewidzianych w artykule poprzedzającym lub przepisach odrębnych albo za udzielanie informacji lub wyjaśnień nieprawdziwych osoba odpowiedzialna, w tym również dłużnik, może być na wniosek wierzyciela lub z urzędu ukarana przez komornika grzywną do pięciu tysięcy złotych. Grzywną taką może być ukarany dłużnik również za zaniedbanie obowiązku powiadomienia o zmianie miejsca swego pobytu˝.

   Kolejna zmiana w kierunku postulowanym przez Pana posła znalazła wyraz w propozycji dodania § 2 w art. 801 K.p.c. Obecnie przepis art. 801 K.p.c. stanowi, że ˝jeśli wierzyciel lub sąd zarządzający z urzędu przeprowadzenie egzekucji albo uprawniony organ żądający przeprowadzenia egzekucji nie może wskazać przedmiotów służących do zaspokojenia wierzyciela, komornik wezwie dłużnika do złożenia wyjaśnień. Regulacja ta nie przewiduje sankcji i wobec tego proponuje się oznaczenie dotychczasowej treści art. 801 K.p.c. § 1 oraz dodanie § 2 stanowiącego że ˝w razie odmowy złożenia wyjaśnień, o których mowa w § 1, stosuje się art. 762 § 1˝ (przewidujący możliwość wymierzenia grzywny).

   W chwili obecnej wyżej wymieniony projekt nowelizacji jest przedmiotem prac Komisji Prawniczej Rady Ministrów i prawdopodobnie w najbliższym czasie skierowany zostanie do Sejmu.

   Proponowane regulacje dają komornikom instrumenty, które winny znacznie ułatwić pozyskiwanie wiedzy o należących do dłużnika przedmiotach, z których może nastąpić zaspokojenie wierzyciela. Wydaje się, że propozycje te wraz z obowiązującym już przepisem art. 7971 K.p.c. przyczynią się znacząco do poprawy sprawności i skuteczności egzekucji. Przypomnieć należy, że przepis art. 7971 K.p.c. stanowi, że ˝wierzyciel może zlecić komornikowi poszukiwanie za wynagrodzeniem majątku dłużnika˝.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Beata Kempa

   Warszawa, dnia 30 lipca 2007 r.