Odpowiedź ministra środowiska

na interpelację nr 8878

w sprawie planowanych inwestycji drogowych mogących zagrażać środowisku

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo, znak SPS-023-8878/07, z dnia 27 lipca br., dotyczące pytań posła Józefa Stępkowskiego pragnę przedstawić poniższe wyjaśnienia.

   Na wstępie pragnę poinformować, że przedsięwzięcia polegające na budowie bądź przebudowie dróg publicznych należą do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 29 i 30 (tzw. przedsięwzięcia grupy I), oraz § 3 ust. 1 pkt 56 (tzw. przedsięwzięcia grupy II) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (DzU nr 257, poz. 2573, ze zm.). Oznacza to, że podlegają one ocenie oddziaływania na środowisko, która powinna być przeprowadzana przed uzyskaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji lub pozwolenia na budowę. Celem postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest m.in. ustalenie, czy i w jaki sposób dane przedsięwzięcie będzie wpływało na środowisko, oraz określenie w formie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach takich warunków jego realizacji, aby przewidywane negatywne oddziaływanie na etapie realizacji, eksploatacji lub likwidacji przedsięwzięcia zostało ograniczone lub skompensowane.

   Odnosząc się do pierwszego z pytań pana posła, pragnę wyjaśnić, że to, czy zachodzi konieczność ograniczania lub rekompensowania skutków realizacji przedsięwzięcia dla środowiska, oceniane jest za każdym razem indywidualnie dla danej inwestycji w określonej jej lokalizacji. Nie ma ogólnej reguły na to, jakie działania kompensujące należy wykonać w przypadku dróg. Środowiskowe warunki zgody na realizację inwestycji zależą od skali przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko, lokalnych uwarunkowań (w tym od wartości przyrodniczych i wrażliwości środowiska w otoczeniu konkretnego przedsięwzięcia). Zasadą jest, że w pierwszej kolejności analizuje się możliwość uniknięcia bądź ograniczenia przewidywanego negatywnego oddziaływania, a więc sprawdzane są możliwości zastosowania środków minimalizujących, takich jak np. alternatywna lokalizacja, ograniczanie terminu wykonywania określonych prac, zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych lub urządzeń ochrony środowiska (np. przejścia dla zwierząt, ekrany akustyczne, urządzenia oczyszczające wodę). Dopiero na kolejnym etapie rozpatruje się możliwość kompensowania znaczącego negatywnego wpływu realizacji inwestycji na środowisko. Kompensacja przyrodnicza jest stosowana, jeżeli nie jest możliwe użycie środków, które skutecznie zapobiegną lub ograniczą dane negatywne oddziaływanie. Działania kompensacyjne mogą polegać np. na odtworzeniu niszczonego cennego siedliska (np. wykonaniu zbiorników wodnych, zalesianiu itp.), tworzeniu w innym miejscu warunków rozrodu czy żerowania określonych gatunków (wykaszaniu, nasadzeniu odpowiednich roślin, budowie sztucznych gniazd) itp. Hipotetycznych możliwości jest wiele, jednak zawsze zależy to od indywidualnego przypadku, tego, jaki element środowiska miałby ucierpieć w wyniku realizacji inwestycji i tego, jakie są w danym terenie możliwości skompensowania przewidywanych strat.

   Odpowiadając na kolejne pytanie, wyjaśniam, że analizy, w wyniku których ingeruje się w dany projekt i nakłada na inwestora określone obowiązki dotyczące etapu realizacji przedsięwzięcia, rozwiązań w projekcie budowlanym, monitoringu lub analizy porealizacyjnej czy też zastosowania kompensacji, następują właśnie na etapie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Analizy takie przeprowadzane są na podstawie przedłożonej przez inwestora właściwemu organowi dokumentacji. Dokumentację taką może stanowić tzw. informacja środowiskowa sporządzona zgodnie z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (DzU z 2006 r. nr 129, poz. 902, ze zm.) lub raport, którego zakres określa art. 52 Poś. Na ogół, ze względu na kompleksowość wymaganej prawem tematyki, opracowania takie wykonywane są przez zespół ekspertów różnych dziedzin. Zawsze, zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokumentacja odnosi się do występowania na danym terenie obszarów chronionych na podstawie przepisów o ochronie przyrody, w tym obszarów włączonych do sieci Natura 2000. Dokumentacja jest weryfikowana przez organ prowadzący postępowanie i jeżeli stwierdzi on, że przedłożone opracowanie nie zawiera wystarczającej informacji (np. nie wzięto pod uwagę występowania obszarów chronionych lub analiza oddziaływania na tereny cenne przyrodniczo jest niewystarczająca), to ma prawo wezwać inwestora do uzupełnienia lub złożenia wyjaśnień. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia podejmowana jest dopiero po rozpatrzeniu wyczerpujących informacji, w tym uzgodnień z organem ochrony środowiska i organem inspekcji sanitarnej. Dodatkowo w postępowaniu, w którym sporządzany jest raport, zapewnia się udział społeczeństwa i analizuje się uwagi oraz wnioski złożone w określonym terminie.

   Na ogół nie ma konieczności przeprowadzania ˝następnych analiz˝ poza tymi, które poprzedzały wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jeżeli jednak w wyniku wyżej opisanej procedury podjęta została decyzja, która nie satysfakcjonuje stron postępowania (w tym organizacji ekologicznych), np. pod względem ochrony środowiska, to dodatkowe zmiany mogą zostać wprowadzone w wyniku złożonego przez stronę odwołania, a następnie ewentualnej skargi do sądu administracyjnego.

   Podsumowując, pragnę zaznaczyć, że w Polsce zachowano dotąd wiele obszarów cennych ze względów przyrodniczych. Jednocześnie w interesie społecznym jest realizacja licznych inwestycji, w tym rozwój sieci transportowej zapewniającej odpowiedni poziom bezpieczeństwa i dalszy rozwój gospodarczy kraju. Istnieją uregulowania prawne, m.in. opisane powyżej, które umożliwiają taki sposób realizacji niezbędnych inwestycji (w tym budowy dróg), aby zapewnić zgodność z zasadą zrównoważonego rozwoju i zapewnić przy ich realizacji odpowiedni poziom ochrony środowiska.

   Z poważaniem

   Minister

   Jan Szyszko

   Warszawa, dnia 8 sierpnia 2007 r.