Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8794

w sprawie programów zwalczania wirusowego zapalenia wątroby typu C i typu B

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 5 lipca 2007 r. znak: SPS-023-8794/07 dotyczące interpelacji Pana Posła Stanisława Andrzeja Gorczycy w sprawie programów zwalczania wirusowego zapalenia wątroby typu C i typu B uprzejmie informuję, iż dostrzegam bardzo trudną sytuację osób zakażonych wirusem zapalenia wątroby. Dlatego też zarządzeniem ministra zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. (Dz.Urz. Min. Zdrow. Nr 19, poz. 107, z późn. zm.) został powołany Zespół do Spraw Zakażeń HCV w celu opracowania Narodowego Programu Zwalczania HCV. Odbyły się dwa spotkania zespołu w celu przedstawienia i omówienia wersji programu opracowanego przez Polską Grupę Ekspertów HCV. Obecnie przygotowywany jest kosztorys programu w porozumieniu z Narodowym Funduszem Zdrowia.

   Niemniej należy mieć na uwadze, iż wielu pacjentów chorych na różne choroby zgłasza problemy z uzyskaniem pomocy ze strony opieki zdrowotnej. Minister zdrowia chcąc temu zaradzić finansuje programy zdrowotne. Zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.) minister zdrowia może opracowywać, wdrażać, realizować i finansować programy zdrowotne, które dotyczą w szczególności:

   1) ważnych zjawisk epidemiologicznych;

   2) innych istotnych problemów zdrowotnych dotyczących całej lub określonej grupy świadczeniobiorców przy istniejących możliwościach ich eliminowania bądź ograniczania;

   3) wdrożenia nowych procedur medycznych i przedsięwzięć profilaktycznych.

   Obecnie statystyki medyczne pokazują, iż głównymi problemami zdrowotnymi w Polsce, ze względu na wysoką umieralność, są choroby układu krążenia, nowotwory oraz wypadki i urazy.

   Uprzejmie informuję, iż warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także zasady i tryb finansowania tych świadczeń określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135, z póżn. zm.) oraz akty wykonawcze do tej ustawy i zarządzenia prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, dotyczące postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w poszczególnych rodzajach i zakresach.

   Zgodnie z załącznikiem nr 1d do zarządzenia nr 80/2006 z dnia 18 września 2006 r. prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie przyjęcia ˝Szczegółowych materiałów informacyjnych o przedmiocie postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz o realizacji i finansowaniu umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: leczenie szpitalne˝, z późn. zm., w ramach katalogu programów terapeutycznych (lekowych) znajduje się pięć programów dla osób zakażonych wirusem żółtaczki:

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lamiwudyną,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa pegylowanym,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa naturalnym,

   - leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa rekombinowanym,

   - leczenie przewlekłego WZW.

   Osoby z rozpoznanym WZW typu B i C, należą do grupy pacjentów, u których może zostać wdrożone leczenie w ramach programu terapeutycznego. Kryteria włączenia do programu (oddzielnie dla osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV) oraz kryteria wykluczenia z programu ujęte zostały w opisach programów terapeutycznych (lekowych), stanowiących załącznik nr 1d do ww. zarządzenia.

   Narodowy Fundusz Zdrowia mając na uwadze dobro pacjentów zakażonych wirusem żółtaczki, zawarł z wykonawcami świadczeń opieki zdrowotnej, oprócz umów w zakresie leczenia szpitalnego, również umowy w zakresie ambulatoryjnych poradni: chorób zakaźnych, WZW, hepatologicznej. Świadczenia, w ramach tych poradni, obejmują m.in. następujące czynności świadczeniodawcy:

   - badanie lekarskie: podmiotowe i przedmiotowe, przeprowadzone zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, zakończone postawieniem diagnozy wstępnej lub ostatecznego rozpoznania,

   - udzielanie albo zlecanie niezbędnych świadczeń diagnostycznych, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, ordynowanie koniecznych leków i zlecanie wyrobów medycznych, będących przedmiotami ortopedycznymi lub środkami pomocniczymi,

   - kierowanie na konsultacje specjalistyczne, leczenie szpitalne, leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację leczniczą,

   - orzekanie o stanie zdrowia w zakresie określonym w ustawie,

   - niezbędną edukację i promocję zachowań prozdrowotnych,

   - udzielenie innych niezbędnych świadczeń diagnostycznych i terapeutycznych właściwych dla danej specjalności.

   W celu zabezpieczenia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej dla świadczeniobiorców dyrektorzy oddziałów wojewódzkich funduszu zawierają ze świadczeniodawcami umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Jednak wysokość łącznych zobowiązań funduszu wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami umów nie może przekroczyć wysokości wydatków przewidzianych na ten cel w planie finansowym funduszu, zgodnie z art. 132 ust. 5 ww. ustawy. Niemniej jednak, uprzejmie informuję, że zgodnie z § 42 ust. 1 rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 6 października 2005 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 197, poz. 1643), każda ze stron umowy może w uzasadnionych przypadkach wnioskować na piśmie o zmianę warunków zawartej umowy. W sprawach spornych między stronami umowy, których nie udało się rozstrzygnąć polubownie właściwymi dla rozpoznawania tych spraw są sądy powszechne właściwe dla oddziału funduszu.

   Świadczenia opieki zdrowotnej realizowane w szpitalach i świadczenia specjalistyczne w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej są udzielane według kolejności zgłoszenia w dniach i godzinach ich udzielania przez świadczeniodawcę, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia. Świadczeniodawca ustala kolejność udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie zgłoszeń świadczeniobiorców. W przypadku zmiany stanu zdrowia świadczeniobiorcy, wskazującej na potrzebę wcześniejszego niż w ustalonym terminie udzielania świadczenia, świadczeniobiorca informuje o tym świadczeniodawcę, który - jeżeli to wynika z kryteriów medycznych - koryguje odpowiednio termin udzielania świadczenia i informuje niezwłocznie świadczeniobiorcę o nowym terminie. Listę oczekujących prowadzi się w sposób zapewniający poszanowanie zasady sprawiedliwego, równego, niedyskryminującego i przejrzystego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej oraz zgodnie z kryteriami medycznymi.

   Mając na uwadze bezpieczeństwo pacjenta oraz konieczność zwiększenia przejrzystości procedur związanych z prowadzeniem list oczekujących na świadczenia opieki zdrowotnej, zostało wydane rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 26 września 2005 r. w sprawie kryteriów medycznych, jakimi powinni kierować się świadczeniodawcy, umieszczając świadczeniobiorców na listach oczekujących na udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 200, poz. 1661). Na podstawie przepisów ww. rozporządzenia, świadczeniodawca kwalifikuje i umieszcza świadczeniobiorcę, z wyjątkiem świadczeniobiorcy znajdującego się w stanie nagłym, na liście oczekujących na realizację świadczenia opieki zdrowotnej, kierując się kryteriami medycznymi opartymi na aktualnej wiedzy medycznej, jako:

   - ˝przypadek pilny˝ - jeżeli istnieje konieczność pilnego udzielenie świadczenia ze względu na dynamikę procesu chorobowego i możliwość szybkiego pogorszenia stanu zdrowia lub znacznego zmniejszenia szans na powrót do zdrowia;

   - ˝przypadek stabilny˝ - w przypadku innym niż stan nagły i przypadek pilny.

   Należy również podkreślić, że świadczeniobiorca, zgodnie z art. 29 ww. ustawy, ma prawo wyboru świadczeniodawcy spośród świadczeniodawców posiadających umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, co umożliwia dokonanie wyboru świadczeniodawcy, u którego czas oczekiwania na określone świadczenie opieki zdrowotnej jest najkrótszy. Informacje o prowadzonych przez świadczeniodawców listach oczekujących i średnim czasie oczekiwania na udzielenie poszczególnych świadczeń opieki zdrowotnej są publikowane na stronie internetowej oddziału wojewódzkiego funduszu, właściwego ze względu na miejsce udzielenia świadczenia oraz aktualizowane, co najmniej raz w miesiącu. Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest do udzielania świadczeniobiorcom, na ich żądanie, informacji na temat list oczekujących i średnim czasie oczekiwania. Natomiast w stanach nagłych świadczeniobiorca zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy, uzyskuje świadczenia opieki zdrowotnej niezwłocznie.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż kwestia poprawy dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest przede wszystkim ściśle powiązana z poziomem środków, jakimi dysponuje zarówno Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i Ministerstwo Zdrowia. Jednak warto w tym miejscu poinformować, że w celu poprawy kompletności i rzetelności informacji o czasie oczekiwania na świadczenia finansowane ze środków publicznych zostało wydane rozporządzenie ministra zdrowia na podstawie art. 190 ust. 1 ww. ustawy. W rozporządzeniu określono jednolitą dla wszystkich świadczeniodawców formułę określania średniego rzeczywistego czasu oczekiwania. Czas ten jest obliczany na podstawie zbiorczej informacji o tym, jak długo czekali poszczególni pacjenci od chwili wpisania ich na listę oczekujących do momentu wykonania świadczenia. Dzięki temu można będzie uzyskać porównywalne dane od różnych świadczeniodawców o tym, jakie są rzeczywiste czasy oczekiwania. Ponadto, wprowadzono rozwiązanie umożliwiające weryfikację danych przekazywanych przez świadczeniodawców w tym zakresie.

   Wobec danych uzyskanych z Narodowego Funduszu Zdrowia należy stwierdzić, iż od 2005 r. odnotowano znaczny wzrost poziomu finansowania programów terapeutycznych leczenia WZW typu B i C, co z kolei przekłada się na zwiększenie dostępu osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV do leczenia.

   Jeżeli chodzi o kwestię wprowadzenia osobnych programów terapeutycznych leczenia interferonem alfa pegylowanym dla osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV uprzejmie informuję, iż zapisy nowego zarządzenia prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 38/2007/DGL w sprawie zasad opracowywania przez Narodowy Fundusz Zdrowia terapeutycznych programów zdrowotnych, które obowiązuje od dnia 19 czerwca 2007 r. nakładają takie rozwiązanie. Zgodnie z treścią § 4 ww. zarządzenia program opracowywany jest na sprecyzowane wskazanie medyczne dla określonej populacji chorych. Zakażenia wirusami HBV oraz HCV to oddzielne jednostki chorobowe, monitorowane i leczone w odmienny sposób. Nowa strategia przyjęta przez fundusz z pewnością doprowadzi do znaczących oszczędności, a w konsekwencji do poprawy dostępności leczenia. Poza tym wyodrębnienie środków finansowych na leczenie pacjentów z określoną chorobą postawi producentów opcjonalnych leków stosowanych w danej terapii przed koniecznością konkurowania ceną.

   W kwestii dotyczącej nowych programów dla osób zakażonych wirusem żółtaczki uprzejmie informuję, ze zgodnie z informacją uzyskaną z Narodowego Funduszu Zdrowia zakończone zostały prace rankingujące nad złożonymi wnioskami o wdrożenie nowych programów terapeutycznych leczenia WZW typu B lekami entekawir i adefowir. Wnioski o wdrożenie programu ˝Leczenie chorych z przewlekłym zapaleniem wątroby wywołanym wirusem typu B w odporności na lamiwudynę˝ zostały złożone do katalogu terapeutycznych programów zdrowotnych przez producentów substancji czynnych adefovir i entekawir. Wnioski te zostały ocenione i zajęły wysoką pozycję wśród rankingowanych propozycji programów terapeutycznych. Ponadto, płatnik świadczeń uzyskał od podmiotów odpowiedzialnych deklarację obniżenia ceny ww. produktów leczniczych w przypadku włączenia ich do terapeutycznych programów zdrowotnych. Natomiast zasady wdrażania programów terapeutycznych określa zarządzenie nr 38/2007/DGL prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie zasad opracowywania przez Narodowy Fundusz Zdrowia terapeutycznych programów zdrowotnych.

   W nawiązaniu do kolejnych uwag informuję, iż w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) nie ma przepisu mówiącego o tym, iż państwo nasze powinno leczyć przede wszystkim chorych zakaźnie i psychicznie. Konstytucja nałożyła na władze publiczne jedynie obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku (art. 68 ust. 3).

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Anna Gręziak

   Warszawa, dnia 6 sierpnia 2007 r.