Odpowiedź na interpelację w sprawie projektu Narodowego Programu Zwalczania HCV
Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -
na interpelację nr 8790
w sprawie projektu Narodowego Programu Zwalczania HCV
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 5 lipca 2007 r. znak: SPS-023-8790/07 dotyczące interpelacji Pana Posła Waldemara Szadnego w sprawie Narodowego Programu Zwalczania HCV, uprzejmie informuję, iż dostrzegam bardzo trudną sytuację osób zakażonych wirusem zapalenia wątroby. Dlatego też zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2005 r. (Dz. Urz. Min. Zdrow. Nr 19, poz. 107, z późn. zm.) został powołany Zespół do Spraw Zakażeń HCV w celu opracowania Narodowego Programu Zwalczania HCV. Odbyły się dwa spotkania Zespołu w celu przedstawienia i omówienia wersji programu opracowanego przez Polską Grupę Ekspertów HCV. Obecnie przygotowywany jest kosztorys programu w porozumieniu z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Niemniej należy mieć na uwadze, iż wielu pacjentów chorych na różne choroby zgłasza problemy z uzyskaniem pomocy ze strony opieki zdrowotnej. Minister Zdrowia, chcąc temu zaradzić,, finansuje programy zdrowotne. Minister Zdrowia może opracowywać, wdrażać, realizować i finansować programy zdrowotne, które, zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.), dotyczą w szczególności:
1) ważnych zjawisk epidemiologicznych;
2) innych istotnych problemów zdrowotnych dotyczących całej lub określonej grupy świadczeniobiorców przy istniejących możliwościach ich eliminowania bądź ograniczania;
3) wdrożenia nowych procedur medycznych i przedsięwzięć profilaktycznych.
Obecnie statystyki medyczne pokazują, iż głównymi problemami zdrowotnymi w Polsce, ze względu na wysoką umieralność, są choroby układu krążenia, nowotwory oraz wypadki i urazy.
Uprzejmie informuję, iż warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także zasady i tryb finansowania tych świadczeń określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z póżn. zm.) oraz akty wykonawcze do tej ustawy i zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, dotyczące postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w poszczególnych rodzajach i zakresach.
Zgodnie z załącznikiem nr 1d do zarządzenia nr 80/2006 z dnia 18 września 2006 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie przyjęcia ˝Szczegółowych materiałów informacyjnych o przedmiocie postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz o realizacji i finansowaniu umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: leczenie szpitalne˝, z późn. zm., w ramach katalogu programów terapeutycznych (lekowych) znajduje się pięć programów dla osób zakażonych wirusem żółtaczki:
- leczenie przewlekłego WZW typu B lamiwudyną,
- leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa pegylowanym,
- leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa naturalnym,
- leczenie przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa rekombinowanym,
- leczenie przewlekłego WZW.
Osoby z rozpoznanym WZW typu B i C należą do grupy pacjentów, u których może zostać wdrożone leczenie w ramach programu terapeutycznego. Kryteria włączenia do programu (oddzielnie dla osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV) oraz kryteria wykluczenia z programu ujęte zostały w opisach programów terapeutycznych (lekowych) stanowiących załącznik nr 1d do ww. zarządzenia.
Narodowy Fundusz Zdrowia, mając na uwadze dobro pacjentów zakażonych wirusem żółtaczki, zawarł z wykonawcami świadczeń opieki zdrowotnej, oprócz umów w zakresie leczenia szpitalnego, również umowy w zakresie ambulatoryjnych poradni: chorób zakaźnych, WZW, hepatologicznej. Świadczenia w ramach tych poradni obejmują m.in. następujące czynności świadczeniodawcy:
- badanie lekarskie: podmiotowe i przedmiotowe, przeprowadzone zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, zakończone postawieniem diagnozy wstępnej lub ostatecznego rozpoznania,
- udzielanie albo zlecanie niezbędnych świadczeń diagnostycznych, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, ordynowanie koniecznych leków i zlecanie wyrobów medycznych, będących przedmiotami ortopedycznymi lub środkami pomocniczymi,
- kierowanie na konsultacje specjalistyczne, leczenie szpitalne, leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację leczniczą,
- orzekanie o stanie zdrowia w zakresie określonym w ustawie,
- niezbędną edukację i promocję zachowań prozdrowotnych,
- udzielenie innych niezbędnych świadczeń diagnostycznych i terapeutycznych właściwych dla danej specjalności.
W celu zabezpieczenia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej dla świadczeniobiorców dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu zawierają ze świadczeniodawcami umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Jednak wysokość łącznych zobowiązań Funduszu wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami umów nie może przekroczyć wysokości wydatków przewidzianych na ten cel w planie finansowym Funduszu, zgodnie z art. 132 ust. 5 ww. ustawy. Niemniej jednak uprzejmie informuję, że zgodnie z § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 października 2005 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 197, poz. 1643) każda ze stron umowy może w uzasadnionych przypadkach wnioskować na piśmie o zmianę warunków zawartej umowy. W sprawach spornych między stronami umowy, których nie udało się rozstrzygnąć polubownie, właściwymi dla rozpoznawania tych spraw są sądy powszechne właściwe dla Oddziału Funduszu.
Świadczenia opieki zdrowotnej realizowane w szpitalach i świadczenia specjalistyczne w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej są udzielane według kolejności zgłoszenia w dniach i godzinach ich udzielania przez świadczeniodawcę, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia. Świadczeniodawca ustala kolejność udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie zgłoszeń świadczeniobiorców. W przypadku zmiany stanu zdrowia świadczeniobiorcy, wskazującej na potrzebę wcześniejszego niż w ustalonym terminie udzielania świadczenia, świadczeniobiorca informuje o tym świadczeniodawcę, który, jeżeli to wynika z kryteriów medycznych, koryguje odpowiednio termin udzielania świadczenia i informuje niezwłocznie świadczeniobiorcę o nowym terminie. Listę oczekujących prowadzi się w sposób zapewniający poszanowanie zasady sprawiedliwego, równego, niedyskryminującego i przejrzystego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej oraz zgodnie z kryteriami medycznymi.
Mając na uwadze bezpieczeństwo pacjenta oraz konieczność zwiększenia przejrzystości procedur związanych z prowadzeniem list oczekujących na świadczenia opieki zdrowotnej, zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 września 2005 roku w sprawie kryteriów medycznych, jakimi powinni kierować się świadczeniodawcy, umieszczając świadczeniobiorców na listach oczekujących na udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 200, poz. 1661). Na podstawie przepisów ww. rozporządzenia świadczeniodawca kwalifikuje i umieszcza świadczeniobiorcę, z wyjątkiem świadczeniobiorcy znajdującego się w stanie nagłym, na liście oczekujących na realizację świadczenia opieki zdrowotnej, kierując się kryteriami medycznymi opartymi na aktualnej wiedzy medycznej, jako:
- ˝przypadek pilny˝ - jeżeli istnieje konieczność pilnego udzielenia świadczenia ze względu na dynamikę procesu chorobowego i możliwość szybkiego pogorszenia stanu zdrowia lub znacznego zmniejszenia szans na powrót do zdrowia;
- ˝przypadek stabilny˝ - w przypadku innym niż stan nagły i przypadek pilny.
Należy również podkreślić, że świadczeniobiorca, zgodnie z art. 29 ww. ustawy, ma prawo wyboru świadczeniodawcy spośród świadczeniodawców posiadających umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, co umożliwia dokonanie wyboru świadczeniodawcy, u którego czas oczekiwania na określone świadczenie opieki zdrowotnej jest najkrótszy. Informacje o prowadzonych przez świadczeniodawców listach oczekujących i średnim czasie oczekiwania na udzielenie poszczególnych świadczeń opieki zdrowotnej są publikowane na stronie internetowej oddziału wojewódzkiego Funduszu właściwego ze względu na miejsce udzielenia świadczenia oraz aktualizowane co najmniej raz w miesiącu. Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest do udzielania świadczeniobiorcom, na ich żądanie, informacji na temat list oczekujących i średnim czasie oczekiwania.
Natomiast w stanach nagłych świadczeniobiorca zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy uzyskuje świadczenia opieki zdrowotnej niezwłocznie.
Jednocześnie uprzejmie informuję, iż kwestia poprawy dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest przede wszystkim ściśle powiązana z poziomem środków, jakimi dysponuje zarówno Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i Ministerstwo Zdrowia. Jednak warto w tym miejscu poinformować, że w celu poprawy kompletności i rzetelności informacji o czasie oczekiwania na świadczenia finansowane ze środków publicznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia na podstawie art. 190 ust. 1 ww. ustawy. W rozporządzeniu określono jednolitą dla wszystkich świadczeniodawców formułę określania średniego rzeczywistego czasu oczekiwania. Czas ten jest obliczany na podstawie zbiorczej informacji o tym, jak długo czekali poszczególni pacjenci od chwili wpisania ich na listę oczekujących do momentu wykonania świadczenia. Dzięki temu można będzie uzyskać porównywalne dane od różnych świadczeniodawców o tym, jakie są rzeczywiste czasy oczekiwania. Ponadto wprowadzono rozwiązanie umożliwiające weryfikację danych przekazywanych przez świadczeniodawców w tym zakresie.
W nawiązaniu do kolejnych uwag przekazuję informację, iż problem z określeniem dokładnej liczby osób zakażonych HCV wynika m. in. z niedopełnienia przez lekarzy obowiązku zgłaszania przypadków zakażeń odpowiednim służbom - Państwowemu Zakładowi Higieny czy Sanepidowi. Tym bardziej iż wcześniej zgłaszano jedynie przypadki zachorowania, a nie zakażenia. W przypadku zakażeń HCV te dwa pojęcia nie są równoznaczne.
Jednocześnie informuję, iż w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) nie ma przepisu mówiącego o tym, iż Państwo nasze powinno leczyć przede wszystkim chorych zakaźnie i psychicznie. Konstytucja nałożyła na władze publiczne jedynie obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku (art. 68 ust. 3).
Uprzejmie informuję również, iż koszt przeszczepu wątroby wynosi 175 000 zł.
Ponadto przedstawiam w załączeniu dane uzyskane z Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące:
- wysokości środków finansowych przeznaczonych w latach 2005-2007 na realizację poszczególnych programów terapeutycznych leczenia WZW oraz poziomu ich wykorzystania (tabela 1),
Tabela 1. Wysokość środków finansowych przeznaczonych w latach 2005-2007 na realizację programów terapeutycznych oraz poziom ich wykorzystania.
Nazwa programu
2005 r.
2006 r.
2007 r.
Wartość świadczeń w zł
% wykonania
Wartość świadczeń w zł
% wykonania
Wartość świadczeń
kontrakt
wykonanie
kontrakt
wykonanie
kontrakt
Program leczenia przewlekłego WZWtypu B lamiwudyną
7 680 550
7 329 130
95
7 302 710
5 674 010
78
5 235 089
Program leczenia przewlekłego WZWtypu B lub C interferonem alfa pegylowanym
-
-
-
60 876 750
54 403 380
89
56 816 632
Program leczenia przewlekłego WZWtypu B lub C interferonem alfa naturalnym
-
-
-
2 962 500
2 387 080
81
3 435 614
Program leczenia przewlekłego WZWtypu B lub C interferonem alfa rekombinowanym
-
-
-
3 037 180
1 790 080
59
2 323 826
Program leczenia przewlekłego WZW
58 996 730
53 734 240
91
-
-
-
-
Razem
66 677 280
61 063 370
92
74 179 140
64 254 550
87
87 811 161
- wielkości kosztu jednostkowego ponoszonego na pacjenta rocznie w ramach poszczególnych programów (tabela 2),
Tabela 2. Średni koszt jednostkowy ponoszony na pacjenta rocznie w ramach poszczególnych programów.
Nazwa programu
Średni koszt jednostkowy w zł
2005 r.
2006 r.
Program leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną
3 234
2 332
Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa pegylowanym
-
13 012
Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa naturalnym
-
6 612
Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa rekombinowanym
-
3 891
Program leczenia przewlekłego WZW
20 292
-
- liczby świadczeniobiorców objętych ww. programami w latach 2005-2007 (tabela 3).
Tabela 3. Liczba świadczeniobiorców objętych poszczególnymi programami w latach 2005-2007.
Nazwa programu
Liczba pacjentów objętych programem
2005 r.
2006 r.
2007 r.(stan na dzień 24.06.2007)
Program leczenia przewlekłego WZW typu B lamiwudyną
2 266
2 433
1 611
Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa pegylowanym
-
4 181
2 107
Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa naturalnym
-
361
169
Program leczenia przewlekłego WZW typu B lub C interferonem alfa rekombinowanym
-
460
204
Program leczenia przewlekłego WZW
2 648
-
-
Razem
4 914
7 435
4 091
Wobec powyższych danych uzyskanych z Narodowego Funduszu Zdrowia należy stwierdzić, iż od 2005 roku odnotowano znaczny wzrost poziomu finansowania programów terapeutycznych leczenia WZW typu B i C, co z kolei przekłada się na zwiększenie dostępu osób zakażonych HBV i osób zakażonych HCV do leczenia.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu
Anna Gręziak
Warszawa, dnia 7 sierpnia 2007 r.