Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8758

w sprawie postępu prac przy inwentaryzacji materiałów azbestowych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na zapytanie posła Tadeusza Kopcia dotyczące postępu prac przy inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest (pismo z dnia 10 lipca 2007 r., znak: SPS-023-8758/07), przekazuję poniższe wyjaśnienia.

   Azbest jest substancją stwarzającą szczególne zagrożenie dla środowiska, co zostało jednoznacznie wskazane w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902, z późn. zm.). Dlatego też postępowanie z nim, w tym przemieszczanie i usuwanie, powinno odbywać się przy zachowaniu szczególnych środków ostrożności, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 162 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, wykorzystywane substancje stwarzające szczególne zagrożenie dla środowiska podlegają sukcesywnej eliminacji. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wskazała procedurę zbierania informacji o wykorzystywanych substancjach stwarzających szczególne zagrożenia dla środowiska, w tym dla wyrobów zawierających azbest. Zgodnie z tą procedurą, przedsiębiorca wykorzystujący wyroby zawierające azbest jest obowiązany do udokumentowania rodzaju, ilości i miejsc ich występowania oraz sposobu ich eliminowania. Okresowo powinien te informacje przekazywać wojewodzie. Natomiast osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą przedkłada informacje o rodzaju, ilości i miejscach występowania substancji stwarzających szczególne zagrożenia dla środowiska w formie uproszczonej wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miast.

   Przedmiotowe informacje wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast z danego województwa przekazują wojewodzie w terminach, formie i układzie określonych w rozporządzeniu ministra środowiska z dnia 9 października 2002 r. w sprawie sposobu przedkładania wojewodzie informacji o rodzaju, ilości i miejscach występowania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska (Dz.U. Nr 175, poz. 1439). Na podstawie informacji uzyskanych od przedsiębiorców oraz od wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast wojewodowie prowadzą rejestry rodzaju, ilości oraz miejsc występowania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska, w tym azbestu, na terenie każdego województwa. Obowiązek prowadzenia inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest funkcjonuje w polskim prawie od 1 października 2001 r. Od tego samego czasu istnieje przepis karny w art. 346 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska dopuszczający karę grzywny nakładaną na przedsiębiorców oraz osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami za nie przekazywanie przedmiotowych informacji.

   Mając powyższe na względzie, należy zauważyć, iż regulacje prawne zostały opracowane w celu prowadzenia inwentaryzacji substancji stwarzających szczególne zagrożenia dla środowiska. Jednakże, biorąc pod uwagę niedostateczność tych środków, podjęto decyzję o przesunięciu kompetencji w zakresie zbierania przedmiotowych informacji na poziomie wojewódzkim do marszałka województwa. Tak więc, od 1 stycznia 2008 r. zadanie prowadzenia rejestru rodzaju, ilości oraz miejsc występowania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska przechodzi do kompetencji marszałków województw. Z punktu widzenia ochrony środowiska oraz sukcesywnej eliminacji wyrobów zawierających azbest jest to działanie, które powinno przyczynić się do poprawy sytuacji w zakresie inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest. Ponadto marszałek województwa, zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 i Nr 88, poz. 587), jest obowiązany do opracowania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, w którym powinien zostać określony stan aktualny gospodarki odpadami, prognoza zmian, cele gospodarki odpadami oraz kierunki działań zmierzające do osiągnięcia wyznaczonych celów. Zgodnie z rozporządzeniem ministra środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz.U. Nr 66, poz. 620, z późn. zm.), jednym z elementów planu wojewódzkiego powinien być plan unieszkodliwiania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska, w szczególności azbestu. Elementem zasadniczym określenia poziomu wytworzenia odpadów zawierających azbest jest inwentaryzacja wyrobów zawierających azbest. Wskazanie prognoz ilości wytwarzania odpadów zawierających azbest jest odzwierciedleniem prognozy tempa prac polegających na usuwaniu azbestu, które uzasadnia potrzebę budowy nowych składowisk odpadów zawierających azbest.

   W związku z powyższym, jeśli oba zadania będą w kompetencjach jednego organu - marszałka województwa - żywię nadzieję, że potrzeby w zakresie szczegółowego planowania gospodarki odpadami będą wymuszały również aktywność w zakresie inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest. Ponadto pragnę poinformować, iż obecnie w Ministerstwie Środowiska trwa opiniowanie projektów wojewódzkich planów gospodarki odpadami, w trakcie którego analizowane są szczegółowo zapisy dotyczące azbestu. W zakresie gospodarowania odpadami zawierającymi azbest w wojewódzkich planach gospodarki odpadami najczęściej wskazywany jest generalny cel, aby sukcesywnie eliminować wyroby zawierające azbest ze środowiska, w miarę możliwości danego województwa.

   Wobec powyższego, jednym z głównych zadań powinno być przeprowadzenie pełnej inwentaryzacji budynków i urządzeń zawierających azbest. Bez tych danych nie ma możliwości wskazania uzasadnionych potrzeb w zakresie budowania nowych składowisk odpadów zawierających azbest. Jako kolejne zadanie powinna być również wskazana akcja informacyjna dla społeczeństwa, dotycząca zagrożenia zdrowia ludzi przy samodzielnym usuwaniu wyrobów zawierających azbest, a także zachęcanie do współpracy powiatowych służb ochrony środowiska ze służbami nadzoru budowlanego. Zapisy zawarte w wojewódzkich planach gospodarki odpadami powinny stanowić podstawę dla funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej do ustalania priorytetów finansowania działań na najbliższe lata.

   Patrząc na kwestie usuwania wyrobów zawierających azbest od strony użytkującego wyroby zawierające azbest, należy zauważyć, że zgodnie z rozporządzeniem ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. Nr 71, poz. 649) na właścicielu, użytkowniku wieczystym lub zarządcy nieruchomości ciąży obowiązek przeprowadzenia kontroli stanu tych wyrobów i sporządzenia oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest. Jednym z aspektów mogącym przyczynić się do zwiększenia ilości przeprowadzonych ocen stanu jest powiązanie ich z finansowaniem usług związanych z usuwaniem wyrobów zawierających azbest ze środków funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

   Reasumując, resort środowiska traktuje priorytetowo kwestie inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest jako istotny element gospodarki odpadami zawierającymi azbest. W ramach opiniowania wojewódzkich planów gospodarki odpadami resort środowiska zwraca szczególną uwagę na zapisy dotyczące gospodarki odpadami zawierającymi azbest. Ponadto, resort środowiska współpracuje z resortem gospodarki w zakresie opracowania nowego rządowego programu usuwania wyrobów zawierających azbest na lata 2008-2032. Nowy dokument uwzględni doświadczenia zbierane podczas obowiązywania Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terenie Polski oraz wskaże istotne kierunki działań zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie bezpiecznego usuwania wyrobów zawierających azbest oraz unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest. Należy również zauważyć, że w zakresie wyrobów zawierających azbest obowiązują przepisy ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. Nr 101, poz. 628, z 1998 r. z późn. zm.) oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, natomiast przepisy z zakresu gospodarki odpadami można zastosować wówczas, gdy zgodnie z definicją odpadów określoną w przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, wyrób zostanie zakwalifikowany jako odpad.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Krzysztof Zaręba

   Warszawa, dnia 25 lipca 2007 r.