Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8724

w sprawie planów zmonopolizowania rynku hazardowego w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo znak: SPS-023-8724/07, przy którym została przesłana interpelacja Pani Poseł Teresy Piotrowskiej oraz Pana Posła Macieja Świątkowskiego dotycząca kwestii zmonopolizowania rynku hazardowego w Polsce, uprzejmie informuję, co następuje.

   W świetle aktualnie obowiązującego stanu prawnego problematyka dotycząca prowadzenia działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych regulowana jest przepisami ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27, z późn. zm.), zwanej dalej ˝ustawą˝.

   W ustawie tej zostały określone warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych, gier na automatach oraz gier na automatach o niskich wygranych. Ustawa zawiera również zamknięty katalog gier, które mogą być urządzane w oparciu o wydawane na podstawie jej przepisów zezwolenia Ministra Finansów, albo dyrektorów izb skarbowych.

   Obecnie stosownie do przepisów cytowanej wyżej ustawy monopolem Państwa objęte są następujące gry: gry liczbowe, loterie pieniężne, wideoloterie oraz gra telebingo.

   Po nowelizacji zmieniony katalog gier objętych monopolem Państwa obejmować będzie swym zakresem: gry liczbowe, w tym grę liczbową keno, loterie pieniężne, wideoloterie oraz grę telebingo.

   Rozszerzenie dotychczasowego katalogu gier liczbowych objętych monopolem Państwa o grę keno jest tylko z pozoru faktycznym poszerzeniem go, albowiem gra ta została jedynie wyodrębniona pośród gier liczbowych urządzanych obecnie przez Totalizator Sportowy sp. z o.o. (popularny dziś Multilotek) ze względu na nieco inne reguły jej urządzania.

   Odnosząc się do pytań szczegółowych zawartych w nadesłanej interpelacji, uprzejmie informuję, iż:

   Ad 1. W kontekście pytania dotyczącego urządzania wideoloterii nadmieniam, że wideoloterie zostały objęte regulacjami ustawy na mocy jej nowelizacji z dnia 10 kwietnia 2003 r. i mogą być urządzane od momentu jej wejścia w życie, tj. od dnia 15 czerwca 2003 r. Uprzejmie informuję ponadto, że obecnie obowiązująca ustawa zawiera niewiele przepisów odnoszących się do warunków urządzania wideoloterii, stąd też projektodawca zamierza wprowadzić do projektu nowelizacji zapisy zawierające obostrzenia związane z urządzaniem wideoloterii, dotyczące m.in. kwestii lokalizacji punktów oraz salonów wideoloterii. W świetle tychże zapisów salony oraz punkty wideoloterii będą musiały być usytuowane w odległości co najmniej 100 metrów od szkół, placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych oraz obiektów kultu religijnego.

   Zostaną zatem wprowadzone identyczne wymagania w zakresie usytuowania tychże miejsc, jakie obowiązują w odniesieniu do punktów gier na automatach o niskich wygranych w celu m.in. zapewnienia ochrony dzieci i młodzieży przed łatwym dostępem do miejsc, gdzie mogą być oferowane gry hazardowe. Dodać ponadto trzeba, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy (art. 17 ust. 1a) w wideoloteriach mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 18 lat.

   Proponowane zmiany przewidują także przyznanie podmiotom urządzającym gry lub zakłady wzajemne szerszego niż dotychczas uprawnienia do kontroli spełniania przez grających wymogu pełnoletniości, co powinno również przyczynić się do lepszego egzekwowania powyższego ograniczenia ustawowego.

   Ad 2. Jeśli chodzi o pytanie drugie, w mojej opinii, poruszony problem uzależnienia od hazardu ma o wiele szerszy kontekst niż w zadanym pytaniu. Dotyczy on bowiem całości gier tzw. ˝twardego hazardu˝. Wideoloterie, jak każdy inny rodzaj gier, mogą potencjalnie prowadzić do wystąpienia zjawiska uzależnienia od hazardu.

   Z tego też powodu urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych podlega reglamentacji ze strony państwa i dozwolone jest tylko na warunkach określonych w ustawie z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych.

   Ograniczenia w tym zakresie obejmują zarówno podjęcie samej działalności, jak również związane są z samym jej prowadzeniem.

   Działalność ta - co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych - nie może być prowadzona z uszczerbkiem dla społeczeństwa. Chodzi tu bowiem o obszar, który z jednej strony jest działalnością niezwykle rentowną, ale z drugiej strony może stać się i staje się często źródłem wielu zjawisk patologicznych. Również Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 1999 r. (sygn. akt: II SA 453/99) podkreślił, że interes publiczny wymaga, aby urządzanie najróżniejszego rodzaju hazardu było ograniczane i kontrolowane.

   Z tego też względu koncesjonowanie działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych ma na celu zweryfikowanie podmiotów zamierzających podjąć taką działalność w zakresie legalności kapitału podmiotu, nienagannej opinii osób wchodzących w skład organów spółki i jej udziałowców oraz sprawdzenie takiego podmiotu pod kątem zagrożenia dla porządku prawnego i bezpieczeństwa publicznego.

   Jednocześnie należy wskazać, że ustawodawca w każdym kraju stoi zawsze przed dylematem, czy zakazać całkowicie prowadzenia działalności hazardowej, narażając obywateli na niebezpieczeństwo niekontrolowanej szarej strefy, gdzie zjawiska uzależnień też przecież będą występować, jednocześnie nasilać się będą zjawiska związane z praniem brudnych pieniędzy i inne zjawiska o charakterze kryminalnym, czy też reglamentować tę działalność, wprowadzając skuteczne instrumenty nadzoru i kontroli.

   W pierwszym przypadku, oprócz nasilenia się zjawisk kryminogennych i rozwinięcia się szarej strefy (czego najlepszym przykładem są czasy prohibicji w USA), dodatkowo ma miejsce czerpanie zysków z nielegalnego hazardu przez grupy przestępcze i brak wpływów z tego tytułu do budżetu.

   W mojej opinii lepszym rozwiązaniem jest ścisła reglamentacja hazardu z wprowadzeniem skutecznych instrumentów kontrolnych i karno-skarbowych, umożliwiających walkę z szarą strefą, które m.in. będą zaprojektowane w omawianej nowelizacji ustawy.

   Należy również zwrócić uwagę na wpływy do budżetu państwa z tytułu podatku od gier oraz zasilanie Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej i Funduszu Promocji Kultury ze środków pochodzących z dopłat do gier.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, że reglamentowanie hazardu jest powszechnie stosowane w krajach Unii Europejskiej i innych.

   Ad 3. W projekcie nowelizacji zawarto zapisy, które przewidują w znacznie szerszym niż dotychczas zakresie obowiązek uiszczania dopłat do gier i zakładów wzajemnych.

   Należy jednakże w tym miejscu podkreślić, że dopłaty są wnoszone przez grających i nie stanowią bezpośredniego obciążenia dla podmiotu prowadzącego określonego rodzaju działalność, jak też nie są przychodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

   Jak nadmieniono wcześniej, wpływy z dopłat stanowią przychody Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej oraz Funduszu Promocji Kultury i przeznaczane są m.in. na dofinansowanie inwestycji obiektów sportowych oraz rozwijanie sportu wśród dzieci, młodzieży i osób niepełnosprawnych, jak również mają na celu promowanie i wspieranie zadań z zakresu kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Środki pochodzące z dopłat służą zatem finansowaniu działań mających na celu promowanie i stworzenie alternatywnych dla hazardu form rozrywki i wypoczynku.

   Nadmieniam, że Komisja Kultury Fizycznej i Sportu Sejmu RP w Dezyderacie Nr 3 skierowanym do Prezesa Rady Ministrów, zwracając uwagę na fakt, iż źródłem finansowania budowy Narodowego Centrum Sportu mają być dodatkowe wpływy z gier i zakładów wzajemnych, a więc w praktyce wpływy pochodzące właśnie z dopłat - zwróciła się do Prezesa Rady Ministrów o jak najszybsze zakończenie prac nad projektem nowelizacji przedmiotowej ustawy.

   Dodać również należy, że projekt ustawy nie przewiduje poszerzenia dotychczasowego zakresu opłat uiszczanych przez podmioty działające na rynku gier i zakładów wzajemnych. Nowe opłaty mają być ustanowione jedynie w odniesieniu do wprowadzanych w wyniku nowelizacji gier zręcznościowych i rozrywkowych. W ramach proponowanych zmian przewiduje się także nałożenie obowiązku posiadania zabezpieczeń finansowych przez podmioty prowadzące działalność w zakresie zakładów wzajemnych - totalizatorów, co jest podyktowane koniecznością zabezpieczenia interesu grających.

   Faktem jest również, że projekt przewiduje zaostrzenie przepisów dotyczących nadzoru nad rynkiem gier i zakładów wzajemnych, jednakże proponowane zmiany są niezbędne dla zapewnienia jego skuteczności, nie tylko w kontekście zagwarantowania wpływów budżetowych, lecz także przeciwdziałania potencjalnej przestępczości.

   Ad 4. Jak już powyżej wskazano, projekt nowelizacji zawiera zapisy, które określają wymogi dotyczące urządzania wideoloterii, w związku z czym działalność w tym zakresie podlegać będzie pewnym ustawowym ograniczeniom.

   Ponadto, w związku z faktem, iż działalność w zakresie urządzania wideoloterii objęta jest monopolem państwa - podmioty realizujące tenże monopol podlegają jeszcze dodatkowemu nadzorowi ze strony organu właścicielskiego, tj. Ministra Skarbu Państwa, co umożliwia podejmowanie ewentualnych dodatkowych działań o charakterze nadzorczym w stosunku do tej kategorii podmiotów.

   W kontekście projektowanego poszerzenia dotychczasowego katalogu gier o nowe kategorie gier, tj. o gry na automatach zręcznościowych i gry rozrywkowe należy wskazać, że tego rodzaju gry nie są traktowane jako hazard. Objęcie tej kategorii gier regulacjami ustawowymi wiąże się natomiast z koniecznością zapewnienia lepszego przeciwdziałania patologiom występującym na rynku gier - związanym z wykorzystywaniem tego rodzaju gier do ewentualnego omijania przepisów ustawy.

   W praktyce zdarzają się bowiem próby omijania przepisów ustawy poprzez używanie różnego rodzaju ˝automatów zręcznościowych lub rozrywkowych˝, które w ocenie ich właścicieli nie są automatami objętymi przepisami ustawy, podczas gdy faktycznie powinny podlegać one rygorom ustawy. Z powyższych względów w projekcie ustawy zostały zawarte definicje tychże gier, precyzując tym samym, jakie gry podlegać będą jej przepisom.

   Dodatkowo należy wskazać, że nie było intencją projektodawcy obejmowanie ˝szaf grających˝ czy ˝piłkarzyków˝ przepisami ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W mojej opinii wskazane urządzenia nie mieszczą się w żadnej z definicji gier określonych ustawą. Niemniej jednak definicje nowo wprowadzanych gier zostaną raz jeszcze przeanalizowane, aby usunąć ewentualne wątpliwości w tym zakresie.

   Podsekretarz stanu

   Marian Banaś

   Warszawa, dnia 12 lipca 2007 r.