Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8713

w sprawie dochodów powiatów

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 28 czerwca 2007 r., dotyczące odpowiedzi na interpelację Posła Mieczysława Marcina Łuczaka, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Ustalenie wysokości dotacji na realizację zadań z zakresu administracji rządowej przez jednostki samorządu terytorialnego oraz podział tej kwoty dotacji na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego należy do dysponenta części budżetowych, którego dotacje są planowane w ramach ustalonych przez Ministerstwo Finansów wstępnych kwot wydatków. Odnosząc się do kwestii wysokości dotacji przekazywanych z budżetu państwa dla jednostek samorządu terytorialnego należy zauważyć, iż przy kalkulowaniu tych dotacji na dany rok stosowane są zasady kalkulacji określone dla jednostek państwowej sfery budżetowej.

   W ustawie budżetowej na rok 2007 w załączniku nr 8 dotacje na zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego (bieżące i majątkowe) zostały zaplanowane w łącznej kwocie 14.709.089 tys. zł. W toku realizacji budżetu dotacje te są zwiększane z zaplanowanych w ustawie budżetowej na rok 2007 rezerw celowych, rezerwy ogólnej budżetu państwa oraz rezerwy utworzonej w budżetach wojewodów. Według stanu na dzień 11 lipca 2007 r. dotacje te zostały zwiększone o łączną kwotę 425.858,3 tys. zł, z tego w wyniku rozdysponowania:

   - rezerw celowych - 424.132,2 tys. zł, w tym m.in. na dopłaty do paliwa rolniczego 136.460,8 tys. zł, realizację ˝Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Biura Ochrony Rządu w latach 2007 - 2009˝ - 92.577,7 tys. zł, utrzymanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych - 26.000 tys. zł, zasiłki stałe z pomocy społecznej - 13.768,2 tys. zł, usuwanie skutków klęsk żywiołowych - 13.383,9 tys. zł;

   - rezerwy ogólnej - 1.403 tys. zł, w tym na regulację stanów prawnych nieruchomości Skarbu Państwa dla powiatów województwa warmińsko-mazurskiego - 900 tys. zł;

   - rezerwy utworzonej w budżetach 11 wojewodów, zgodnie z art. 102 ust. 4 ustawy o finansach publicznych - 323,1 tys. zł, w tym na prace geodezyjne i kartograficzne - 100 tys. zł, zadania nadzoru budowlanego - 52,4 tys. zł, ochronę zdrowia - 100 tys. zł.

   Wysokość dotacji dla wymienionych w interpelacji powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności również ustalana była przez wojewodów.

   W ustawie budżetowej na rok 2007 nie została zaplanowana rezerwa celowa na uzupełnienie dotacji celowych zaplanowanych w budżetach wojewodów na zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez powiaty z przeznaczeniem na działalność powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. Nie jest więc możliwe zwiększenie w 2007 r. wydatków w budżetach wojewodów z przeznaczeniem na finansowanie działalności tych zespołów. Istnieje jednak możliwość zwiększenia wydatków dla powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności z dochodów własnych powiatów. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 6 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) wydatki związane z tworzeniem i działalnością zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności mogą być również pokrywane ze środków jednostek samorządu terytorialnego.

   Ponadto, trudno zgodzić się z zawartym w zdaniu drugim interpelacji stwierdzeniem ˝mimo, iż obciążono te zespoły nowymi zadaniami oraz wzrosły wynagrodzenia za orzekanie, dotacje na wykonywanie tych zadań nie uległy zmianie˝.

   Należy zauważyć, iż w latach 2002-2007 planowane w budżetach województw dotacje celowe na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej z przeznaczeniem dla powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności kształtowały się następująco:

   - w 2002 r. - 27.802 tys. zł, tj. o 48% więcej niż w 2001 r.; wzrost wydatków wynikał z nałożenia na zespoły orzekające nowych zadań, związanych z orzekaniem osób poniżej 16 roku życia,

   - w 2003 r. - 31.394 tys. zł, tj. o 12,9% więcej niż w 2002 r.

   Ponadto w 2003 r. była zaplanowana rezerwa celowa na uzupełnienie dotacji dla powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności w wysokości 7.300 tys. zł (rezerwa została całkowicie rozdysponowana), w związku z nałożeniem na zespoły orzekające - ustawą z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 7, poz. 79 z późn. zm.) nowych zadań, tj. orzekania stopnia niepełnosprawności oraz ustalania wskazań do korzystania z przysługujących ulg i uprawnień dla osób, które posiadają ważne orzeczenia innych organów orzeczniczych (np. ZUS, KRUS), a także zapewnienia określonych w rozporządzeniu wydanym przez ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego odpowiednich warunków organizacyjnych i technicznych zespołów orzekających w celu zagwarantowania dostępności osobom niepełnosprawnym do zespołu orzekającego. Uwzględniając wysokość rezerwy celowej dotacja dla powiatowych zespołów w 2003 r. wzrosła w stosunku do zaplanowanej w ustawie budżetowej na 2002 r. o 39,1%, tj. o 10.892 tys. zł.

   Skutki dokonanego w 2003 r. zwiększenia dotacji dla powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności zostały uwzględnione w dotacjach na 2004 r. oraz na lata następne:

   - w 2004 r. - 40.736 tys. zł, tj. o 5,3% więcej niż w 2003 r.,

   - w 2005 r. - 40.187 tys. zł (nie nastąpił wzrost wydatków),

   - w 2006 r. - 43.600 tys. zł, tj. o 8,5% więcej niż w 2005 r.,

   - w 2007 r. - 46.625 tys. zł, tj. o 6,9% więcej niż w 2006 r.

   Ponadto uprzejmie wyjaśniam, że w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, stosownie do postanowień ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz. 1966 z późn. zm.), 5% dochodów uzyskanych na rzecz budżetu państwa stanowi dochód jednostek samorządu terytorialnego, w tym również powiatów.

   Natomiast, zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) od dnia 1 stycznia 2004 r., od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, użytkowania wieczystego, czynszu dzierżawnego i najmu - nieruchomości Skarbu Państwa, 25% (poprzednio 5%) uzyskiwanych dochodów stanowi dochody powiatu, na którego terenie znajdują się te nieruchomości. Również dochodem powiatów, zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U z 2005 r. Nr 175, poz. 1459), od dnia 13 października 2005 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy, jest 25% wpływów osiąganych z opłat z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Odnośnie wymienionego w interpelacji zmniejszenia dochodów powiatów z tytułu wprowadzenia podatku od towarów i usług od stanowiących dochód budżetu państwa opłat z tytułu wieczystego użytkowania gruntów Skarbu Państwa, to stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2007 r. sygn. akt. I FSK 27/06 opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntów, ustanowionego przed dniem 1 maja 2004 r., gdy taka czynność nie podlegała podatkowi od towarów i usług, po wejściu w życie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. w sprawie podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) ani nie zawiera w sobie należnego podatku, ani też nie powinna być powiększana o taki podatek na podstawie przepisów tej ustawy. Trudno zatem zgodzić się z stwierdzeniem, że ustawa ta miała wpływ na zmniejszenie dochodów powiatów.

   Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. uznał § 1 ust. 1 rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 cytowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdyż zawyża wysokość opłaty i tym samym rozporządzenie wykracza poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie.

   W świetle orzeczenia Trybunału, powyższy paragraf rozporządzenia był niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, gdyż przy ustalaniu wysokości opłat za kartę pojazdu uwzględniał nie tylko wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart, lecz także koszty pokrycia wydatków przeznaczonych na potrzeby związane z ewentualną utylizacją pojazdu. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, ustanowiona w kwestionowanym przepisie opłata stanowiła - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów druku i dystrybucji kart pojazdów - rodzaj daniny publicznej, a tego rodzaju danina może być nałożona wyłącznie w drodze ustawy, nie zaś przez rozporządzenie.

   W związku z art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm.), jeżeli zgodnie z orzeczeniem Trybunału, utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego ma nastąpić po dniu ogłoszenia orzeczenia stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP, w orzeczeniu Trybunał określa termin utraty mocy obowiązującej aktu.

   W wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. Trybunał orzekł, że § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia ministra infrastruktury traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Oznacza to, że - mimo stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu - nadal mógł być on stosowany do dnia 30 kwietnia 2006 r. Dlatego w przypadku zgłoszenia ewentualnych roszczeń przez osoby rejestrujące pojazdy po raz pierwszy na terytorium RP z tytułu uiszczenia w okresie od 17 stycznia do 30 kwietnia 2006 r. opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł, obowiązek zwrotu całości lub części tego świadczenia nie wystąpi.

   W związku z wyrokiem Trybunału, minister transportu i budownictwa wydał nowe rozporządzenie w sprawie opłaty za kartę pojazdu, które weszło w życie z dniem 15 kwietnia br. i zostało opublikowane w Dz.U. Nr 59, poz. 421. Ustalona w ww. rozporządzeniu opłata za kartę pojazdu zarejestrowanego na terenie Polski po raz pierwszy, wynosi 75 zł.

   Odnosząc się do kwestii ewentualnej rekompensaty powiatom utraconych dochodów, należy mieć na uwadze, iż wysokość opłat za wydanie karty pojazdu kilkakrotnie ulegała zmianom, a mianowicie: pierwotnie, rozporządzeniem ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu (Dz.U. Nr 57, poz. 612), z dniem 1 lipca 1999 r. ustalono opłatę 50 zł za wydanie karty pojazdu, a w 2001 r. rozporządzeniem ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 18 maja 2001 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu (Dz.U. Nr 52, poz. 558), podwyższono ją do 55 zł. Następnie, rozporządzeniem ministra infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu (Dz.U. Nr 18, poz. 177), stawka opłaty została ustalona na poziomie 500 zł. Znaczny wzrost opłaty podyktowany był nie wzrostem kosztów z tytułu wydania karty pojazdu, ale koniecznością ograniczenia napływu do Polski samochodów niesprawnych i starych. Należy podkreślić, iż zwiększenie opłaty za kartę pojazdu do kwoty 500 zł, nie wiązało się z dodatkowymi zadaniami dla powiatów, a wynikające z tego tytułu środki, stanowiły dodatkowe dochody powiatów.

   Przy opracowywaniu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2004 r., w rachunkach symulacyjnych dochody powiatów z tytułu opłat za wydanie karty pojazdu nie były uwzględniane. Analizą objęte były wówczas zadania, których sposób finansowania ulegał zmianie.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, że w ustawie budżetowej na rok 2007 nie zostały przewidziane środki, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Należy także zauważyć, iż - w aktualnie obowiązujących przepisach prawa - brak jest podstaw prawnych do przekazania z budżetu państwa dodatkowych środków dla powiatów z tytułu zmniejszenia opłaty za wydanie kart pojazdów.

   Ponadto uprzejmie informuję, iż obecnie nie przewiduje się zmian w ustawie o opłacie skarbowej, polegającej na ustanowieniu starosty jako dodatkowego organu właściwego do pobierania opłat za wykonywane czynności podlegających opłacie skarbowej. Wprowadzenie zmian przepisów, w świetle których organem podatkowym w sprawie opłaty skarbowej, oprócz wójta, burmistrza, prezydenta miasta byłby także starosta, a wpływy z opłaty skarbowej zasilałyby budżety powiatów, stawiałoby te podmioty w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych organów administracji publicznej, stosujących przepisy o opłacie skarbowej.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Elżbieta Suchocka-Roguska

   Warszawa, dnia 13 lipca 2007 r.