Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8698

w sprawie procedury powoływania komornika

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Renaty Rochnowskiej z dnia 26 czerwca 2007 r., dotyczącą procedury związanej z powoływaniem komorników sądowych, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Nie jest zasadny zarzut, że reforma zawodu komornika w zakresie jego powoływania nie będzie miała charakteru rewolucyjnego. W pierwszej wersji projektu ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz zmianie niektórych innych ustaw zaproponowano zmianę treści art. 11 ust. 1 poprzez dodanie do tego przepisu zdania drugiego. Art. 11 ust. 1 miał otrzymać następujące brzmienie: ˝Komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. We wniosku zainteresowany wskazuje rewir komorniczy, w którym ubiega się o powołanie˝. W związku z zaproponowaną zmianą treści art. 11 ust. 1 miał zostać uchylony art. 11 ust. 2, który stanowił, iż: ˝Minister Sprawiedliwości informuje, w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej˝Monitor Polski, o wolnym stanowisku komornika oraz wskazuje pozostający do obsadzenia rewir i prezesa sądu apelacyjnego, do którego, w terminie jednego miesiąca od daty wskazanej w obwieszczeniu, należy składać wnioski o powołanie˝.

   Przyjęcie tego typu rozwiązania oznaczało, że każdy kandydat, który spełnia warunki formalne określone w art. 10 ustawy, zostanie powołany na stanowisko komornika we wskazanym przez siebie rewirze. Nie było zatem potrzeby informowania zainteresowanych, przez ministra sprawiedliwości, o wolnych stanowiskach.

   Propozycja zmiany przepisów w tym zakresie miała tę zaletę, że eliminowała konkurencję pomiędzy kandydatami. Jeżeli bowiem każdy zainteresowany, który spełniałby kryteria formalne, otrzymywałby powołanie na stanowisko komornika, to nie byłoby między nimi rywalizacji powodującej odwoływaniem się od decyzji ministra sprawiedliwości dotyczących powołania jednego kandydata i odmawiających powołania innych kandydatów. Odwoływanie się od decyzji przez tych kandydatów, w stosunku do których minister sprawiedliwości odmówił powołania, w sposób znaczny przedłuża proces powoływania na stanowisko komornika. Proces ten rzeczywiście trwa długi okres, nawet do dwóch lat.

   Zasadniczą wadą omówionej wyżej propozycji było jednak to, że minister sprawiedliwości tracił wszelką kontrolę nad sposobem rozmieszczenia komorników w kraju. Przyjęcie tej propozycji mogło spowodować to, że w jednym rewirze mogło być powołanych kilku, kilkunastu czy nawet kilkudziesięciu komorników, a inne rewiry byłyby nieobsadzone lub obsadzone w niewystarczającej ilości. Mogłoby to powodować szereg niekorzystnych zjawisk, takich jak upadłość komorników w jednych rewirach, przy jednoczesnym braku komorników w innych rewirach.

   Mając na uwadze wady zaproponowanego rozwiązania, na wniosek posłów z Klubu Parlamentarnego Prawa i Sprawiedliwości, z inicjatywy Ministerstwa Sprawiedliwości, na etapie prac parlamentarnych do projektu ustawy wprowadzono poprawki polegające na rezygnacji ze zmiany treści art. 11 ust. 1 i nadaniu nowego brzmienia treści art. 11 ust. 2.: ˝Minister Sprawiedliwości informuje, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej˝Monitor Polski, o wolnym stanowisku komornika oraz wskazuje rewir, w którym ma nastąpić powołanie, i prezesa sądu apelacyjnego, do którego w terminie jednego miesiąca, od daty wskazanej w obwieszczeniu, należy składać wnioski o powołanie. W przypadku zwolnienia stanowiska komornika wskutek śmierci albo odwołania komornika w obwieszczeniu należy tę okoliczność wskazać, wymienić imię, nazwisko, siedzibę i adres kancelarii zmarłego albo odwołanego komornika oraz zaznaczyć, że osoba, która zostanie powołana na stanowisko komornika, przejmie prowadzenie spraw dotychczas prowadzonych i niezakończonych przez tego komornika˝.

   W konsekwencji nadano nową treść art. 8 ust. 3 projektu ustawy, który stanowi, co następuje: ˝Minister Sprawiedliwości ocenia, czy liczba komorników działających w rewirze jest wystarczająca, biorąc przy tym pod uwagę potrzeby prawidłowego i sprawnego wykonywania czynności, o których mowa w art. 2, wielkość wpływu i stan zaległości spraw o egzekucję i o dokonanie zabezpieczenia, stopień opanowania wpływu w tych sprawach, ilość przedsiębiorców mających siedzibę lub oddziały w obszarze rewiru oraz liczbę i strukturę ludności w rewirze. W razie uznania, iż zachodzi potrzeba zwiększenia liczby komorników w rewirze, Minister Sprawiedliwości, z urzędu lub na wniosek prezesa właściwego sądu okręgowego, zarządza, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej, utworzenie wolnego stanowiska komornika w tym rewirze, po czym wszczyna postępowanie w trybie art. 11. W przypadku działania z urzędu Minister Sprawiedliwości zasięga ponadto opinii prezesa właściwego sądu okręgowego. Opinię, o której wyżej mowa, rada izby komorniczej nadsyła w terminie 21 dni. Nienadesłanie opinii w tym terminie nie stanowi przeszkody do wydania zarządzenia˝.

   Według tego przepisu minister sprawiedliwości każdorazowo ma oceniać, czy liczba komorników działających w rewirze jest wystarczająca.

   Dokonując tej oceny, minister sprawiedliwości ma mieć na uwadze: potrzeby prawidłowego i sprawnego prowadzenia czynności wchodzących w zakres zadań komorników, wielkość wpływu i stan zaległości spraw o egzekucję i o zabezpieczenie, stopień opanowania wpływu w tych sprawach, ilość przedsiębiorców działających w obszarze rewiru oraz wielkość oraz liczbę i strukturę ludności w rewirze.

   W razie uznania, iż zachodzi potrzeba zwiększenia liczby komorników w danym rewirze, minister sprawiedliwości zarządzałby, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej, utworzenie wolnego stanowiska komornika w tym rewirze, po czym dokonywałby ogłoszenia o wolnym stanowisku komornika.

   Minister sprawiedliwości będzie zatem nie tylko organem uprawnionym do decydowania o stanie liczebnym komorników, lecz także organem zobowiązanym do zwiększenia ich liczby, jeżeli przytoczone okoliczności będą to uzasadniać. Minister sprawiedliwości będzie miał wpływ na kształtowanie struktury i liczby komorników działających w poszczególnych regionach kraju. Kompetencja taka powinna przynależeć ministrowi sprawiedliwości przede wszystkim z uwagi na ponoszoną przez niego odpowiedzialność za prawidłowe funkcjonowanie egzekucji.

   Komorników sądowych w 2006 r. było 644, a nieobsadzonych rewirów komorniczych było 23. W 2006 r. komornicy zatrudniali 612 aplikantów i 649 asesorów komorniczych. Powoływania dokonywano zawsze wtedy, gdy zwolnił się rewir komorniczy lub gdy utworzono nowy rewir. W konsekwencji o powołanie na stanowisko komornika w rewirze mogło ubiegać się nawet ok. 28 kandydatów (649:23). W tej sytuacji, gdy o wolny rewir komorniczy ubiegało się kilkunastu kandydatów, rodziło to problemy związane z faktem przeciągania procesu obsadzania rewiru komorniczego, albowiem strony korzystały z uprawnienia do złożenia środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie, skargi do sądu administracyjnego oraz skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

   Po wejściu w życie nowych przepisów ustawy wprawdzie procedura powoływania na stanowisko komornika nie zmieni się, to jednak nie spowoduje to znacznego spowolnienia tego procesu. W oparciu bowiem o uprawnienia ustawowe minister sprawiedliwości będzie miał możliwość określania liczby wolnych stanowisk komorniczych w rewirze, mając na względzie także konieczność zapewnienia młodym prawnikom dostępu do tego zawodu. Zatem choć utrzymana zostanie możliwość ubiegania się o wolne stanowisko komornicze przez dwóch lub więcej kandydatów, co rodzić może niebezpieczeństwo przedłużenia tego procesu, to jednak ze względu na to, iż minister sprawiedliwości będzie miał możliwość wydania zarządzenia o utworzeniu znacznej ilości wolnych stanowisk komorniczych, liczba osób ubiegających się o powołanie na jedno stanowisko ulegnie znacznemu zmniejszeniu.

   Na każdego komornika w Polsce w 2006 r. przypadało około 5700 spraw egzekucyjnych. Optymalnie na jednego komornika powinno przypadać ok. 2500 spraw. Oznacza to, że skoro obecnie działa 644 komorników, to konieczne jest co najmniej podwojenie ich liczby. Istnieje zatem potrzeba wydania zarządzenia o utworzeniu ok. 650 wolnych stanowisk. Jeżeli tak się stanie, to w konsekwencji na jedno wolne stanowisko statystycznie przypadał będzie jeden kandydat. W tej sytuacji nie istnieje niebezpieczeństwo znacznego przedłużenia procesu powoływania kandydatów na wolne stanowiska komornicze. Znaczne zmniejszenie rywalizacji przy obsadzaniu wolnych stanowisk, a w zasadzie całkowite jej wyeliminowanie w większości przypadków, spowoduje eliminację występującego obecnie zjawiska odwoływania się od decyzji ministra sprawiedliwości i przedłużania tym samym procesu nominacyjnego.

   W konsekwencji wskutek zwiększenia liczby komorników sądowych ze względów wyżej przytoczonych powinna wzrosnąć ogólna załatwialność spraw egzekucyjnych, jak również radykalnie poprawić się skuteczność i sprawność egzekucji sądowej.

   Z uszanowaniem

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Kryże

   Warszawa, dnia 12 lipca 2007 r.