Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8671

w sprawie honorowych dawców krwi

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo SPS-023-8671/07, zawierające interpelację poselską w sprawie honorowych krwiodawców, złożoną w dniu 28 czerwca 2007 r. przez Panią Poseł Grażynę Tyszko do pana prof. Zbigniewa Religi, ministra zdrowia, przedstawiam, co następuje.

   Zgodnie z informacją uzyskaną z Narodowego Centrum Krwi (na podstawie szczegółowych danych zbieranych z Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa) w kraju w ostatnim czasie nie występują poważne niedobory krwi. W przypadku rzadkich grup krwi (0 Rh-, A Rh-) zdarzają się sporadycznie sytuacje przesunięcia o kilka dni terminów planowych zabiegów chirurgicznych. Dotyczy to regionu bydgoskiego, gdańskiego, łódzkiego, lubelskiego i radomskiego. Należy jednak podkreślić, że centra krwiodawstwa, w których występują chwilowe niedobory krwi, uzupełniają je z innych jednostek, które posiadają znaczące nadwyżki. Odnotowuje się je na terenie regionu kaliskiego, raciborskiego, rzeszowskiego, słupskiego, szczecińskiego, wałbrzyskiego. Pozostałe regionalne centra krwiodawstwa i krwiolecznictwa są w pełni wystarczalne i dysponują stosownymi zapasami na potrzeby swojego rejonu.

   Pyt. 1. Dlaczego ZUS przestał wypłacać refundacje pracodawcom?

   Odp. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy określaniu praw do zasiłków z tytułu ubezpieczenia społecznego kieruje się ustawą z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 i z 2006 r. Nr 221, poz. 1615), ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887, z późn. zm.) oraz ustawą z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673, z późn. zm.). Z uzyskanych informacji wynika, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych stoi na stanowisku, że w myśl przepisów zawartych w wyżej wymienionych aktach świadczenia pieniężne - na warunkach i w wysokości określonej nimi - nie przysługują osobom oddającym krew, ponieważ ich stan zdrowia nie spełnia przesłanek określonych dla czasowej niezdolności do pracy. Warunkiem determinującym oddanie krwi jest dobry stan zdrowia dawcy.

   Pyt. 2. Czy pomimo wprowadzenia możliwości odliczenia od podatku 130 zł za każdy oddany litr krwi zwiększyła się ilość honorowych krwiodawców?

   Odp. Aktualny wskaźnik honorowego oddawania krwi w Polsce wynosi 99,75%. Zgodnie z zapisami zawartymi w dyrektywie 2002/98/EC honorowe dawstwo krwi powinno być wprowadzone we wszystkich krajach unijnych. W niektórych krajach odsetek ten jest znacząco niższy ze względu na płatne zabiegi aferezy. Na przestrzeni ostatnich kilku lat ilość donacji pobieranej krwi systematycznie wzrasta. W roku 1999 ilość donacji pobranej krwi wyniosła 874 568, w roku 2001 - 899 975, w roku 2005 - 934 024, a w roku 2006 - 959 734 donacje.

   Liczba czynnych krwiodawców stopniowo zwiększa się. W 2002 r. krew oddało 420 413 dawców, w 2003 r. - 434 358, w roku 2004 - 482 080, w roku 2005 - 561 345, a w roku 2006 - na podstawie wstępnych danych - 566 091 krwiodawców. Ilość honorowych dawców krwi systematycznie wzrasta. Dawcy honorowi stanowią ponad 99,75% (w 1999 r. 98,8%) ogółu dawców krwi.

   Pyt. 3. Jakie inne formy zachęty stosowane są przez państwo?

   Odp. Promocja honorowego krwiodawstwa jest jednym z zadań publicznych z zakresu ochrony i promocji zdrowia, zlecanych corocznie do realizacji - zgodnie z trybem i zasadami określonymi w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873, z póź. zm.) - organizacjom pozarządowym. W ciągu ostatnich kilku lat głównymi realizatorami tego zadania były dwie organizacje pozarządowe: Polski Czerwony Krzyż i Europejska Fundacja Honorowego Dawcy Krwi. Kwota przeznaczana przez Ministerstwo Zdrowia na współpracę z organizacjami pozarządowymi wynosi, od 3 lat, rocznie 4 872 000 zł, z czego w roku bieżącym ze środków tych finansowane będą dwa zadania dotyczące promocji honorowego krwiodawstwa.

   Dodatkowo w regionalnych centrach krwiodawstwa i krwiolecznictwa podejmowane są działania mające na celu zachęcić większą liczbę osób do oddawania krwi. Zaliczają się do nich między innymi:

   - wyjazdy specjalistycznych ambulansów przez 7 dni w tygodniu (łącznie z sobotami i niedzielami), w których pobiera się krew poza siedzibami regionalnych centrów krwiodawstwa,

   - finansowanie produkcji 30-sekundowego spotu telewizyjnego zachęcającego mieszkańców niektórych województw do oddawania krwi (spot emitowany jest bezpłatnie w regionalnych programach TVP),

   - zlecenie Poczcie Polskiej rozniesienia w miastach regionu kujawsko-pomorskiego 5000 ulotek zachęcających do oddawania krwi,

   - regularna współpraca centrów z organizacjami pozarządowymi, ze szkołami średnimi i wyższymi w regionach.

   Jednocześnie informuję, że zgodnie z ustawą z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. Nr 106, poz. 681, z póź. zm.) honorowym dawcom krwi przysługują przywileje.

   Zasłużonym honorowym dawcom krwi w uznaniu wybitnych zasług na rzecz ratowania ludzkiego życia i zdrowia oraz aktywnej działalności w ruchu honorowego krwiodawstwa jest nadawana odznaka: Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu.

   Ponadto osobie, która oddała bezpłatnie krew i została zarejestrowana w jednostce organizacyjnej publicznej służbie krwi, przysługuje tytuł: Honorowy Dawca Krwi.

   Honorowemu dawcy krwi:

   - kobiecie, która oddała co najmniej 5 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników,

   - mężczyźnie, który oddał co najmniej 6 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników,

   przysługuje tytuł: Zasłużony Honorowy Dawca Krwi i odznaka honorowa Zasłużony Honorowy Dawca Krwi. Tytuł: Zasłużony Honorowy Dawca Krwi i odznakę: Zasłużony Honorowy Dawca Krwi nadaje Polski Czerwony Krzyż, a wydatki z tym związane pokrywane są z budżetu państwa.

   Zasłużonemu honorowemu dawcy krwi i honorowemu dawcy krwi przysługuje:

   - zwolnienie od pracy w dniu, w którym oddaje krew i na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi,

   - zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy,

   - zwrot kosztów przejazdu do jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi na zasadach określonych w przepisach w sprawie diet i innych należności z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju; koszt przejazdu ponosi jednostka organizacyjna publicznej służby krwi,

   - posiłek regeneracyjny.

   Zasłużonemu honorowemu dawcy krwi przysługują uprawnienia do korzystania poza kolejnością z ambulatoryjnej opieki zdrowotnej w ramach ubezpieczenia zdrowotnego i usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. W niektórych miastach dawcy krwi mają prawo do bezpłatnego korzystania z miejskiej komunikacji (decyzja w tej sprawie należy do prezydenta miasta lub innych władz samorządowych).

   Ponadto, zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135), która weszła w życie 1 października 2004 r., świadczeniobiorcy, który posiada tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi i przedstawi legitymację Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi, przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających do wysokości limitu ceny.

   Pyt. 4. Jak wygląda kwestia stosowania preparatów krwiopodobnych w ramach zastępstwa?

   Odp. Zgodnie z obowiązującymi standardami preparaty krwiopodobne, tzw. zamienniki krwi, stosowane są tylko w wyjątkowych sytuacjach. W placówkach ochrony zdrowia wykorzystywane są koloidalne lub krystaloidalne płyny zastępcze. Powszechnym jest stosowanie płynu fizjologicznego, roztworu Ringera, hydroksyetylowej skrobi (HES) czy dekstranu. Podawane są preparaty żelaza, a od pewnego czasu, mimo wysokich kosztów, dostępny jest na polskim rynku syntetyczny (rekombinowany) preparat erytropoetyny (EPO). Uwzględniając konieczność ekonomicznej gospodarki krwią, zwłaszcza w trakcie operacji wymagających przetoczenia krwi, szczególnie istotna jest technika operacyjna. Winna ona zapewniać doskonałą hemostazę. Do tego celu wykorzystuje się np. elektrokoagulację, nóż ultradźwiękowy czy harmoniczny. W zależności od wskazań i rozległości operacji stosuje się hipotermię, anestezje hipotensyjną, przedoperacyjne podwyższenie krzepliwości krwi, skrócenie czasu krwawienia przez zastosowanie desmopresyny (DDAVP), a także autotransfuzje.

   Wszystkie preparaty krwiopodobne są dostępne na polskim rynku.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Pinkas

   Warszawa, dnia 4 lipca 2007 r.