Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej

na interpelację nr 8619

w sprawie sprzeciwu wobec obciążania gmin kosztami podwyżek dla nauczycieli wprowadzonymi rozporządzeniem ministra edukacji narodowej z dnia 28 marca 2007 r. na przykładzie gm. Zator w woj. małopolskim

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Janusza Chwieruta z dnia 27 czerwca 2007 r., nr SPS-023-8619/07, w sprawie podwyżek płac nauczycielskich w roku 2007 uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko:

   1. Ustalenie wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, o których mowa w art. 30 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.), w danym roku (w oparciu o wskaźniki procentowe), jest zdeterminowane rozstrzygnięciami parlamentu RP, w związku z przyjęciem ustawy budżetowej na dany rok (ustalenie kwoty bazowej). Kwota ta determinuje zakres gwarancji ustawowych dla wysokości średnich płac w każdej jednostce samorządu terytorialnego.

   W ustawie budżetowej na rok 2007 z dnia 25 stycznia 2007 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 90) w art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. e przyjęto kwotę bazową dla nauczycieli w wysokości 1885,59 zł. W stosunku do roku 2006 kwota bazowa wzrosła o 5%. W związku z ustaleniem wysokości kwoty bazowej oraz wskaźnikami procentowymi określonymi w art. 30 ust. 3 i 4 ustawy Karta nauczyciela, gwarantowane ustawą w poszczególnych jednostkach średnie płace nauczycieli w roku 2007 kształtują się w następującej wysokości:

   1) 1546 zł dla nauczyciela stażysty (wzrost w stosunku do roku 2006 o 73 zł),

   2) 1933 zł dla nauczyciela kontraktowego (wzrost w stosunku do roku 2006 o 92 zł),

   3) 2706 zł dla nauczyciela mianowanego (wzrost w stosunku do roku 2006 o 128 zł),

   4) 3479 zł dla nauczyciela dyplomowanego (wzrost w stosunku do roku 2006 o 165 zł).

   2. Samorząd terytorialny - zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami ustrojowymi - pełni w Rzeczypospolitej Polskiej rolę szczególną. Wynika to bezspornie m.in. z art. 15 i 16 Konstytucji RP stanowiących, iż ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej, a samorząd terytorialny uczestniczy w jej sprawowaniu. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje:

   - w imieniu własnym,

   - na własną odpowiedzialność,

   - na podstawie własnego budżetu.

   Powyższe zapisy rozstrzygają o istocie i charakterze wzajemnych relacji, w zakresie wykonywania zadań publicznych, między administracją rządową i samorządową. Zarówno administracja rządowa, jak i samorząd terytorialny realizują zadania publiczne, poruszając się zawsze w granicach określonych normami konstytucyjnymi i przepisami ustaw oraz dysponując przy tym określonymi środkami działania. Przepisy te są w jednakowy sposób wiążące dla administracji rządowej i samorządu terytorialnego.

   3. Odnosząc powyższe do sfery działań oświatowych, należy podkreślić, iż właściwymi przepisami są tu przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.), w tym przede wszystkim art. 5-5a. Zgodnie z art. 5 ust. 5 i 5a ustawy zakładanie i prowadzenie publicznych szkół i placówek należy do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego.

   W świetle powyższego nie ma wątpliwości, że zadania oświatowe nie są równocześnie zadaniami administracji centralnej, finansowanymi w ramach dotacji czy też bezpośrednio z budżetu państwa.

   4. Dokonując analizy sposobu finansowania zadań oświatowych (ściśle w kontekście wskazanych powyżej rozstrzygnięć), jego racjonalności i celowości niezbędne jest w konsekwencji odniesienie się do potrzeby, istoty i celu wyodrębnienia części oświatowej subwencji ogólnej.

   O zakresie, sposobie i źródle finansowania zadań oświatowych przesądzają przepisy art. 5a ust. 3 ustawy o systemie oświaty. W myśl tych przepisów środki niezbędne na realizację zadań oświatowych, w tym na:

   - wynagrodzenia nauczycieli,

   - utrzymanie szkół i placówek,

   zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

   Dochodami samorządów terytorialnych, w myśl art. 167 ust. 2 Konstytucji RP, są:

   - dochody własne,

   - subwencje ogólne (w tym część oświatowa tej subwencji),

   - dotacje celowe z budżetu państwa.

   Powyższe oznacza, iż - również w zakresie dotyczącym oświaty - nie kreuje się rozwiązań prawnych pozwalających łączyć źródła dochodów z określonymi wydatkami. Przeciwnie, rozstrzygnięcia parlamentu RP w zakresie finansowania samorządów mogą być (i są) na gruncie tych przepisów dokonywane w sposób zróżnicowany, tj.: w oparciu o określanie udziału samorządów w podatkach, poprzez przekazywane subwencje i dotacje celowe lub też - jak się to dzieje obecnie - zarówno w pierwszej, jak i drugiej formie. Proporcje w zakresie ustalania struktury dofinansowania samorządów (w relacji dochody własne - subwencje) mogą być i są przez ustawodawcę modyfikowane w zależności od potrzeb i obiektywnych warunków - na mocy stosownych przepisów ustaw. Zarówno subwencje, jak i dotacje, nie są więc pozostawione swobodnemu uznaniu organów administracji rządowej - bowiem rozwiązania takie nie mogą prowadzić do uzależnienia samorządów od jednostkowych decyzji. Główną przesłanką działań ustawodawcy w zakresie konstrukcji finansowania samorządów było przyjęcie takich rozwiązań, które determinowałyby stanowienie wystarczających kwot łącznych, bez wydzielonej struktury rzeczowej. Stało się tak po to, aby samorząd terytorialny i jego organy podejmowały samodzielne decyzje w zakresie dysponowania posiadanymi środkami.

   Subwencja oświatowa jest jedną z części subwencji ogólnej (będącej częścią dochodów JST). Stosownie do art. 27 i 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966, z późn. zm.) sposób jej ustalania jest przesądzony (nie ma związku z ponoszonymi wydatkami w JST), a kwota subwencji - określana corocznie w ustawie budżetowej. Po odliczeniu 0,6% rezerwy subwencja oświatowa jest dzielona na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego. Podziału między gminy, powiaty i województwa samorządowe dokonuje się według kryteriów ustalonych przez ministra właściwego ds. oświaty i wychowania, zgodnie z zasadami przyjmowanymi w rozporządzeniu w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w danym roku. Uprawnienie do określania zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej nie jest jednak rozstrzygnięciem wyłącznie ministra właściwego ds. oświaty i wychowania. Następuje ono, zgodnie z art. 28 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, po:

   - zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw finansów publicznych,

   - zasięgnięciu opinii reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego

   i z uwzględnieniem, w szczególności:

   - typów i rodzajów szkół i placówek,

   - stopni awansu zawodowego nauczycieli,

   - liczby uczniów w szkołach i placówkach.

   Powołując takie rozstrzygnięcia prawne, ustawodawca nie miał na celu powołania szczególnego trybu finansowania (za pomocą części oświatowej subwencji ogólnej) poszczególnych wydatków na zadania oświatowe w samorządach, w tym np. na wynagrodzenia nauczycieli. Konstrukcja taka stałaby w sprzeczności ze wskazaną powyżej zasadą zabezpieczania środków na te zadania w łącznych dochodach samorządowych i zasadą samodzielności JST. Należy bowiem wskazać, iż faktyczne skutki finansowe realizacji zadań oświatowych nie są kategorią obiektywną. Są one w skutkach obarczone przede wszystkim indywidualną decyzją każdego samorządu, a zatem decyzją niezależną od rządu RP, parlamentu RP, ministra edukacji narodowej czy ministra finansów.

   Faktyczne skutki finansowe realizacji zadań oświatowych wynikają m.in. z następujących kompetencji organizacyjnych samorządu, wykonywanych przez każdy z 3 tys. samorządów odrębnie, stosownie do lokalnych potrzeb:

   - zatwierdzanie arkusza organizacyjnego szkoły, w którym jest określana szczegółowa organizacja nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym, w tym również liczba etatów nauczycielskich;

   - ustalanie wysokości wynagrodzeń nauczycielskich na poziomie wyższym, niż przewidziany w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela;

   - dokonywanie stałej analizy w zakresie racjonalności utrzymywania dotychczasowej sieci szkół i w konsekwencji ewentualne inicjowanie procesu ich likwidacji, z uwzględnieniem możliwości przeniesienia uczniów do innych szkół w oparciu o art. 59 ustawy o systemie oświaty;

   - dokonywanie analizy pod kątem racjonalizacji wyposażenia szkół i placówek oraz bieżących opłat, remontów i inwestycji.

   Szkoła jest jednostką organizacyjną samorządu terytorialnego, w ślad za powyższym samorząd jest wyposażony w szereg kluczowych kompetencji pozwalających mu podejmować głęboko zindywidualizowane decyzje, determinujące łączny skutek finansowy prowadzenia zadań oświatowych. Decyzje te w fundamentalny sposób różnicują skutki finansowe prowadzenia zadań oświatowych w poszczególnych samorządach, sprawiając, iż w części JST subwencja oświatowa jest równa wydatkom, w innych jest za mała, a w jeszcze w innych subwencja oświatowa wystarcza na szereg innych wydatków niż oświatowe. Wobec faktu, iż o sposobie realizacji zadań decyduje tu 3 tys. odrębnych od siebie rad gmin, powiatów i sejmików województw, uzależnionych od różnych oczekiwań zróżnicowanych społeczności lokalnych - jest to zjawisko oczywiste i naturalne.

   W sytuacji zróżnicowania potencjalnych sposobów realizacji zadań oświatowych rola państwa sprowadza się do obowiązku ustalenia takich kryteriów podziału części oświatowej subwencji ogólnej (minister edukacji), aby gwarantowały realizację zaspokajania potrzeb edukacyjnych państwa oraz w sposób nieuprawniony nie różnicowały poszczególnych JST (rozporządzenie w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej). Obecnie jest realizowany podział środków według kluczowego kryterium ˝na ucznia˝, czyli najbardziej zobiektywizowane kryterium w oświacie.

   Ustawodawca tworząc rozstrzygnięcia dotyczące sposobu finansowania zadań JST w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w odniesieniu do zadań oświatowych (prawo do ustalania jedynie kryteriów podziału przesądzonej ustawą budżetową kwoty) wskazał przede wszystkim zakres współodpowiedzialności ministra właściwego ds. oświaty i wychowania za całokształt działań edukacyjnych państwa. Ustawą nadano ministrowi oświaty uprawnienia do określania zasad rozdysponowania części środków finansowych na zadania publiczne, z uwzględnieniem celów i potrzeb państwa (zdefiniowane w przepisach ustaw samorządowych zadania samorządu dotyczą działania głównie na rzecz lokalnej wspólnoty samorządowej, którą tworzą mieszkańcy danej gminy, powiatu, województwa).

   W świetle obowiązujących przepisów nie istnieje możliwość odstępstwa od tak sformułowanych rygorów stanowienia zasad finansowania JST. W zakresie rozwiązań systemowych różnica między częścią oświatową subwencji ogólnej a pozostałymi dochodami samorządowymi polega na tym, iż część oświatowa jest rozdzielana według innych zasad niż pozostałe środki subwencji ogólnej, tj. według zasad ustalanych w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Z reguły tej nie da się jednak wyprowadzić poglądu o odrębnym sposobie finansowania szkół i placówek.

   Nieuprawnione jest zatem:

   - wydzielanie zadań oświatowych z całokształtu zadań samorządowych i spostrzeganie ich jako zadań zleconych przez administrację centralną,

   - sytuowanie wydatków na zadania oświatowe wyłącznie pod kątem wysokości części oświatowej subwencji ogólnej,

   - sytuowanie części oświatowej subwencji ogólnej jako źródła finansowania poszczególnych i wybranych (lub wszystkich) zadań oświatowych.

   W świetle obowiązujących rozstrzygnięć jedynym punktem odniesienia w zakresie bilansowania środków na zadania własne (w tym zadania oświatowe) mogą być łączne dochody danego samorządu, a zatem również te wynikające ze stosownego udziału w podatkach.

   W ślad za powyższymi regulacjami i wzrostem gwarancji ustawowych w odniesieniu do wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli w roku 2007 oraz w związku z nowymi zadaniami w ustawie budżetowej na rok 2007 zwiększono część oświatową subwencji ogólnej do wysokości 28 204 949 tys. zł, tj. w stosunku do roku 2006 o kwotę 1 423 991 tys. zł (5,32%).

   5. Zdecentralizowanie finansowania zadań oświatowych jest konsekwencją wcześniejszego zdecentralizowania wszelkich kompetencji w zakresie przesądzającym o ostatecznej wysokości skutków finansowych zadań oświatowych wykonywanych przez poszczególne JST. W rezultacie w każdym samorządzie faktyczne skutki realizacji zadań są inne i zróżnicowane. Z oczywistych względów wszelkie ocenianie w kategoriach nadwyżka/niedobór przy realizacji zadań, odnoszące się tylko do jednej z części dochodów (np. części oświatowej subwencji) i do kwot dzielonych na samorządy według jednolitego kryterium (algorytm podziału części oświatowej), jest niemożliwe. Nie dopuszczają tego obowiązujące przepisy oraz logiczna analiza posiadanych uprawnień.

   Ustalanie przez dany samorząd jakichkolwiek nadwyżek czy niedoborów - w konfrontacji z przyznaną częścią subwencji oświatowej (faktyczny standard finansowania) - stanowić powinno kluczową informację własną dla inicjowania dopuszczalnych prawem działań organizacyjnych samorządu w systemie oświaty.

   6. Należy jednocześnie przypomnieć następujące fakty oraz podkreślić ich znaczenie dla istoty omawianego problemu:

   1) W latach 1996-2006 nastąpił znaczny wzrost nakładów ponoszonych przez budżet państwa w ramach części oświatowej subwencji ogólnej - z 16,5 mld w roku 1999 do ponad 26 mld w roku 2006. W tym okresie subwencja oświatowa wzrosła zatem o ponad 60%. Żaden z podmiotów publicznych nie odnotował porównywalnego wzrostu środków.

   2) Wyjątkowo pozytywne zmiany w kierunku realnej możliwości osiągania długofalowej stabilizacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego zapoczątkowało wejście w życie ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa wprowadziła większą decentralizację dochodów poprzez zwiększenie dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego (zwiększone procentowe udziały w podatkach dochodowych PIT - od osób fizycznych i CIT - od osób prawnych) oraz wyzwoliła do tej pory słabo widoczną samodzielność samorządów zarówno w zakresie pozyskiwania dochodów własnych, jak i w zakresie podejmowania decyzji dotyczących planowania wydatków i ich racjonalizacji w długofalowej perspektywie.

   Efekty wejścia w życie nowej ustawy zaistniały już w 2004 r. Zdecydowana większość samorządów od tego czasu odnotowuje znaczny wzrost dochodów, determinujący w konsekwencji znaczącą nadwyżkę budżetową w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego.

   Rosnąca poprawa sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego musi wpływać na odpowiedzialne i skuteczne wypełnianie zadań, w tym zadań oświatowych - odpowiednio do faktu, iż to państwo przepisami ustaw zainicjowało właśnie taki celowy wzrost dochodów.

   3) W 2004 r. przeprowadzono dużą nowelizację ustawy Karta nauczyciela. Ustawa z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy Karta nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1845) wprowadziła szereg rozwiązań korzystnych z punktu widzenia samorządów. W szczególności zmiany objęły regulacje dotyczące zasad awansu zawodowego, zatrudniania nauczycieli, zasad wynagradzania, wypłaty poszczególnych składników wynagrodzenia, uprawnień nauczycieli do urlopu dla poratowania zdrowia, kompetencji ministra edukacji oraz samorządu w zakresie stanowienia wynagrodzeń nauczycielskich.

   Wprowadzone regulacje skutecznie uporządkowały sferę kształtowania budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ustanowiły czytelne reguły planowania wydatków samorządów i państwa w zakresie środków na wynagrodzenia nauczycieli.

   4) W roku 2007, na skutek stosownych zapisów w ustawie budżetowej na rok 2007, część oświatową subwencji ogólnej zwiększono do wysokości 28 204 949 tys. zł, tj.: w stosunku do roku 2006 o kwotę 1 423 991 tys. zł (5,32%).

   5) Corocznie w rezerwie celowej pozostającej w dyspozycji ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania zabezpieczane są środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań egzaminacyjnych i kwalifikacyjnych dla nauczycieli ubiegających się o awans zawodowy. Środki te przekazywane są również do samorządów organizujących postępowania egzaminacyjne.

   Należy jednocześnie podkreślić, iż tylko w latach 2000-2006 nastąpił znaczący spadek liczby uczniów ogółem. Wyniósł on aż 959 tys. osób, co stanowi 12,83% (w stosunku do roku 2000). Nie ulega wątpliwości, że realizacja zadań oświatowych jest i będzie kosztowna, są to bowiem szczególne zadania sfery publicznej. Zmniejszania kosztów nie można spostrzegać wyłącznie przez pryzmat permanentnego zmniejszania wynagrodzeń czy stanu zatrudnienia nauczycieli.

   Z prowadzonych analiz wynika, że udział średnich wynagrodzeń nauczycieli, z uwzględnieniem pochodnych od wynagrodzeń (bez nauczycieli przedszkoli), gwarantowanych art. 30 ust. 3 i 4 ustawy Karta nauczyciela, w części oświatowej subwencji ogólnej utrzymujący się od kilku lat na poziomie średnim w kraju powyżej 80%, w roku 2007 spada poniżej tego poziomu i tylko w ok. 4% wszystkich JST utrzyma się na poziomie przekraczającym 100%. W przypadku gminy Zator udział gwarantowanych ustawą Karta nauczyciela średnich wynagrodzeń nauczycieli (według sprawozdania EN-3 z 2006 r. o stanie zatrudnienia nauczycieli w dniu 10 września 2006 r.), wraz z pochodnymi od wynagrodzeń w naliczonej kwocie części oświatowej subwencji ogólnej w 2007 r., kształtuje się na poziomie 68,6%, a z uwzględnieniem dodatkowo nauczycieli przedszkoli udział ten wynosi 75,8%.

   7. Omawiana kwestia na wniosek samorządów była wielokrotnie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. W jego orzecznictwie ustabilizowany jest pogląd, że gwarancje państwa w ramach środków budżetowych dotyczą tylko ˝środków niezbędnych˝ i nie ograniczają samorządu w jego samodzielnych decyzjach w zakresie wydatkowania innych własnych środków na realizację zadań oświatowych i na faktycznie wypłacane wynagrodzenia. Wielokrotnie analizowana przez Trybunał Konstytucyjny, wyprowadzana z art. 167 ust. 1 konstytucji, zasada samodzielności finansowej i odpowiedniości udziału w dochodach publicznych jednostek samorządu w zakresie finansowania zadań własnych oznacza, ˝by odpowiedniość (...) udziału odnosiła się nie tylko do odpowiedniej wydajności finansowej źródła, z którego dochody [te] płyną, ale także do odpowiedniości form prawnych, jakie te dochody przybierają w nawiązaniu do charakteru zadań powierzonych samorządowi. Z istoty bowiem zadania własnego wynika, iż jego finansowanie musi mieć charakter samodzielny i kreatywny, tzn. organy samorządu muszą mieć zagwarantowane prawo decydowania w określonej mierze o zakresie i sposobie realizacji zadania ustawowo zdefiniowanego lub co najmniej o sposobie jego realizacji i źródłach finansowania˝ (wyrok TK z 28 czerwca 2001 r., sygn. U 8/00, wyrok TK z dnia 18 września 2006 r., sygn. K 27/05).

   Trybunał Konstytucyjny podkreślał wielokrotnie, że jednostka samorządu terytorialnego, zarzucając nieadekwatność środków finansowych do zadań, nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że dochody z tytułu subwencji oświatowej nie wystarczają na finansowanie podległych jej placówek oświatowych. Konstytucja RP nakłada na ustawodawcę obowiązek zachowania proporcji między wysokością dochodów jednostek samorządu terytorialnego a zakresem przypadających im zadań. Ocena zachowania tej proporcji musi uwzględniać całokształt dochodów jednostek samorządu terytorialnego danego szczebla. Stąd też odpowiedniość wyposażenia samorządu w dochody przeznaczone na realizację zadań własnych na ogół nie wyraża się wprost i jedynie w konkretnych kwotach ani procentach przekazanych środków, lecz w zespole cech, które pozwalają łączyć harmonijnie samodzielność wykonywania i finansowania zadania z taką wysokością środków płynących z przekazanego ustawowo źródła oraz z taką formą prawną, by tej samodzielności nie zniweczyć, ani też nie uniemożliwiać w ogóle wykonywania zadania (wyrok TK z 28 czerwca 2001 r., sygn. akt. U 8/00).

   Podsumowując, należy stwierdzić, że z Konstytucji RP wynika obowiązek dla ustawodawcy zachowania proporcji między wysokością dochodów jednostek samorządu terytorialnego a zakresem przypadających im zadań. Ocena zachowania tej proporcji musi jednak uwzględniać całokształt dochodów samorządu. Powołując uprawnienie samorządu do działania na podstawie własnego budżetu i w imieniu własnym, ustawa zasadnicza powołuje równocześnie uogólnione źródło pokrycia skutków finansowania zadań z tytułu realizacji przepisów ustaw, pozostawiając kluczowe decyzje organom stanowiącym. Z zasady tej nie można jednak wywodzić obowiązku dla władzy ustawodawczej i wykonawczej do powoływania odrębnych źródeł finansowania realizacji niektórych obszarów pozostających zadaniami własnymi samorządu (zadania oświatowe), a zwłaszcza odzwierciedlających wysokość ponoszonych w danym samorządzie wydatków. Co więcej, obowiązujące rozwiązania prawne nie uzależniają realizacji zarówno własnych, jak i ˝niewłasnych˝ zadań jednostek samorządu terytorialnego od możliwości, jakie stwarzają ich własne lub ˝niewłasne˝ źródła dochodów. Wszelkie źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego muszą być (i są) wykorzystywane w celu zapewnienia realizacji wszystkich zadań. O konkretnych rozmiarach wykorzystywania dochodów dla realizacji konkretnych zadań decyduje samodzielnie samorząd terytorialny.

   Obecnie nie przewiduje się zwiększenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla JST w roku 2007. Natomiast podział rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej dokonywany jest w bieżącym roku na podstawie ˝Kryteriów podziału 0,6% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2007˝. Kryteria wraz z załączonymi wzorami wniosków zostały przesłane wszystkim jednostkom samorządu terytorialnego przy piśmie z dnia 27 marca br., nr DE-3-339-6d/07, oraz zamieszczone na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej. Jednym z wymienianych tytułów w Kryteriach jest dofinansowanie kosztów związanych z wypłatą odpraw dla nauczycieli zwalnianych w trybie art. 20 ustawy Karta nauczyciela, a także nauczycieli przechodzących na emeryturę na podstawie art. 88 tej ustawy.

   W kontekście poruszonych spraw pragnę przypomnieć, że obowiązujące przepisy przewidują właściwy tryb i sposób postępowania, w przypadku gdy organy administracji samorządowej nie wykonują swoich zadań w sposób zgodny z prawem. Stosownie do treści art. 85 i 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.) nadzór nad działalnością gminy sprawuje prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Nadzór ten jest sprawowany na podstawie kryterium zgodności z prawem. W myśl przepisów art. 96 i 97 tej ustawy w razie powtarzającego się naruszenia przez radę gminy konstytucji lub ustaw Sejm, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, może w drodze uchwały rozwiązać radę gminy. W przypadku rozwiązania rady gminy prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wyznacza osobę, która do czasu wyboru rady gminy pełni jej funkcję. Jeżeli powtarzającego się naruszenia konstytucji lub ustaw dopuszcza się wójt, wojewoda wzywa wójta do zaprzestania naruszeń, a jeżeli wezwanie to nie odnosi skutku - występuje z wnioskiem do prezesa Rady Ministrów o odwołanie wójta. W przypadku odwołania wójta prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wyznacza osobę, która do czasu wyboru wójta pełni jego funkcję. W razie nierokującego nadziei na szybką poprawę i przedłużającego się braku skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych przez organy gminy prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, może zawiesić organy gminy i ustanowić zarząd komisaryczny.

   Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, uprzejmie proszę pana marszałka o ich przyjęcie.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Sławomir Kłosowski

   Warszawa, dnia 6 lipca 2007 r.