Odpowiedź ministra gospodarki

na interpelację nr 8605

w sprawie wycofania się prezesa Głównego Urzędu Miar z uzyskanej akredytacji i zakazu wykonywania przez pracowników GUM działalności eksperckiej na rzecz Polskiego Centrum Akredytacji

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Waldemara Pawlaka z dnia 28 czerwca br. (znak: SPS-023-8605/07), dotyczącą działalności Głównego Urzędu Miar, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Sprawy poruszone w interpelacji w punktach 1-5 dotyczą dobrowolnej akredytacji niektórych laboratoriów wzorcujących Głównego Urzędu Miar. Zagadnienia te nie były jednak przedmiotem pisma Prezesa GUM skierowanego do Dyrektora Polskiego Centrum Akredytacji, którego zamieszczenie na stronie internetowej PCA wywołało zainteresowanie Pana Posła. Temat ten natomiast był przedmiotem spotkania kierownictwa PCA i GUM w dniu 11 maja br. oraz późniejszej korespondencji. Korespondencja ta nie została opublikowana na stronie internetowej PCA, bowiem kierowana była od Prezesa GUM do Dyrektora PCA w sprawach współdziałania dwóch instytucji państwowych i nie można jej zaliczyć do kategorii wchodzącej w obszar informacji publicznej. W załączeniu przedkładam wydruk pisma Prezesa GUM ze strony internetowej PCA, na które powołuje się Pan Poseł w interpelacji*).

   Odnosząc się do kwestii utrzymywania akredytacji laboratoriów wzorcujących GUM, uprzejmie informuję, że inicjatywa rozważenia celowości utrzymywania akredytacji w GUM zgłoszona została przez kierowników zainteresowanych laboratoriów oraz innych komórek organizacyjnych współuczestniczących w realizowaniu zadań związanych z utrzymywaniem tego systemu.

   Przeprowadzona analiza celowości utrzymywania akredytacji wykazała, że poniesione z budżetu wysokie wydatki na akredytację w latach 2005 i 2006 r. (688 631 zł) nie spowodowały wzrostu ilości wzorcowań wykonywanych przez akredytowane laboratoria GUM dla podmiotów zewnętrznych, a tym samym wzrostu dochodów do budżetu. Dane te wskazują, że akredytacja laboratoriów GUM nie stanowiła dla klientów zewnętrznych dodatkowego bodźca do zlecania tym laboratoriom przeprowadzania badań. Laboratoria te bowiem od lat mają wysoką, uznaną renomę zarówno w kraju, jak i za granicą, czego potwierdzeniem jest m.in członkostwo GUM w Mutual Recognition Arrangement - międzynarodowym porozumieniu o wzajemnym uznawaniu państwowych jednostek miar oraz świadectw wzorcowania, wydawanych przez krajowe instytucje metrologiczne.

   System zarządzania funkcjonujący w GUM w pełni umożliwia potwierdzanie kompetencji laboratoriów GUM przez samodeklarację, co jest uznawane za równorzędną formę z oceną i weryfikacją przez stronę trzecią. Drogę samodeklaracji przyjęła większość instytucji metrologicznych w krajach Unii Europejskiej, kierując się m.in. oszczędnością kosztów, a przede wszystkim uznaniem, że są one źródłem spójności pomiarowej.

   Przeprowadzona w GUM analiza wskazuje, że wysokie koszty akredytacji, finansowane ze środków budżetowych, mogłyby być racjonalniej wykorzystywane na podnoszenie kwalifikacji pracowników, które są podstawą kompetencji Urzędu. Ze środków na opłatę corocznych audytów w nadzorze (ok. 200 tys. zł) mogłyby być sfinansowane m.in. szkolenia w renomowanych instytutach metrologicznych, uczestnictwo w międzynarodowych konferencjach, seminariach, warsztatach metrologicznych, a także modernizacja stanowisk pomiarowych i laboratoriów.

   Główny Urząd Miar jest krajową instytucją metrologiczną z prawie 90-letnią tradycją, członkiem Międzynarodowej Konwencji Metrycznej od 1925 roku. Obowiązkiem GUM jest przekazywanie legalnych jednostek miar od państwowych wzorców do przyrządów pomiarowych, co daje rękojmię spójności pomiarowej zarówno w kraju, jak i w odniesieniu do międzynarodowego systemu miar.

   Dodatkowe potwierdzanie kompetencji krajowej instytucji metrologicznej, jaką jest GUM, poprzez akredytowanie jej laboratoriów przez PCA nie znajduje uzasadnienia ani merytorycznego, ani ekonomicznego.

   Odnośnie kwestii poruszonych w pkt 6 i 7 interpelacji pragnę wyjaśnić, że Prezes GUM w odpowiedzi na wniosek Dyrektora PCA o wyrażenie zgody na podjęcie przez pracowników GUM dodatkowej pracy w PCA w charakterze audytorów (na podstawie umowy ramowej, niedającej możliwości oceny co do zgodności z zasadami etyki) uzasadnił powody swojego stanowiska. Zgodnie z ustawą z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej każdy przypadek podjęcia dodatkowego zatrudnienia lub podjęcia dodatkowych czynności zarobkowych przez członka korpusu służby cywilnej należy rozpatrywać indywidualnie, przy każdorazowej ocenie okoliczności, w jakich dochodzi do zatrudnienia oraz relacji między obowiązkami wykonywanymi w służbie cywilnej i zadaniami wykonywanymi przez audytora. Ustawodawca zobowiązuje kierującego urzędem administracji państwowej do przeprowadzania takiej oceny w celu niedopuszczenia do powstania konfliktu między interesem publicznym i prywatnym.

   Mając jednak na względzie, że wiedza, jaką posiadają pracownicy GUM, jest wysoce specjalistyczna i dostęp do niej może być dla PCA niezbędny do realizacji ustawowych zadań, Prezes GUM zaoferował różnorodne możliwości współpracy w tym zakresie pomiędzy GUM i PCA. Zaproponował także podpisanie porozumienia o współpracy między GUM i PCA dotyczącego wsparcia systemu oceny zgodności w obszarze obowiązkowej akredytacji jednostek notyfikowanych. Porozumienie takie powinno mieć charakter ramowy i zawierać regulacje, które zapewnią zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym zasady współpracy GUM z PCA we wszystkich aspektach, również w odniesieniu do udziału pracowników GUM w audytach PCA. Uregulowanie tej kwestii w porozumieniu pozwoli na wyeliminowanie przypadków, w których mogłoby dochodzić do powstania kolizji z obowiązkami pracowników GUM, wynikającymi z ustawy o służbie cywilnej, w tym obowiązku zachowania tajemnicy służbowej. Prezes GUM składał więc, i to kilkakrotnie, konstruktywne propozycje uregulowania zasad współdziałania między GUM i PCA, w tym udziału pracowników GUM w audytach przeprowadzanych przez PCA. Zaproponował również, aby w prace nad projektem porozumienia przygotowywanym w GUM został włączony upoważniony pracownik PCA, co zapewni przygotowanie już na etapie roboczym treści porozumienia uwzględniającego interesy obu stron. Podpisanie tego porozumienia rozwiąże zatem sytuację powstałą w Polskim Centrum Akredytacji w wyniku przyjętego rozwiązania w zakresie zasad budowy systemu akredytacji i braku kompetentnych audytorów, jak również umożliwi zrealizowanie zaplanowanych zadań związanych z przeprowadzaniem audytów w jednostkach akredytowanych.

   Z poważaniem

   Minister

   Piotr Grzegorz Woźniak

   Warszawa, dnia 19 lipca 2007 r.