Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8556

w sprawie ograniczeń, jakie nakłada Związek Kynologiczny w Polsce poprzez zapisy w statucie związku

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 20 czerwca 2007 r. (sygn. SPS-023-8556/07) przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Waldemara Andzela w sprawie ograniczeń, jakie nakłada Związek Kynologiczny w Polsce poprzez zapisy w statucie związku, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855, z późn. zm.) - stowarzyszenie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. W trakcie postępowania rejestrowego właściwy sąd bada zgodność statutu z przepisami prawa (art. 16 ustawy). Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 5 cytowanej powyżej ustawy nadzór nad stowarzyszeniami sprawuje wojewoda właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia - w zakresie nadzoru nad działalnością stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego oraz starosta właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia - w zakresie nadzoru nad pozostałymi stowarzyszeniami. Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji ustawodawca powierza jedynie uprawnienie do uzgadniania zakresu działalności stowarzyszenia w przypadku, gdy dotyczy ona spraw związanych z ochroną porządku publicznego.

   Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Polski Związek Kynologiczny jest stowarzyszeniem, a zatem zasady jego funkcjonowania określa cytowana powyżej ustawa. Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych. Samodzielnie określa ono swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika szeroki zakres swobody działania stowarzyszeń, który jednak podlega pewnym ustawowym ograniczeniom. W tym zakresie można wskazać m.in. na art. 1 ust. 2 oraz art. 6 ust. 2, na mocy których ustanowiono zakaz ograniczania prawa do zrzeszania się w stowarzyszeniach, zmuszania do udziału w stowarzyszeniach oraz zakaz ograniczania prawa do wystąpienia z nich.

   Na tle takich zapisów ustawy powstaje pytanie o dopuszczalność wprowadzenia do Statutu Polskiego Związku Kynologicznego zasady przynależności jedynie do tego zrzeszenia. § 9 ust. 1 ww. Statutu stanowi bowiem, że członkiem zwyczajnym związku może być osoba, która ˝nie należy do żadnej innej polskiej organizacji kynologicznej˝. Ponadto § 18 pkt 5 Statutu ustanawia przesłankę utraty członkostwa w Związku wskutek wstąpienia do innej polskiej organizacji kynologicznej.

   Głównym zarzutem podniesionym przez Pana Posła jest uznanie ww. regulacji za dyskryminujące inne stowarzyszenia. Rozważając zasadność takiego twierdzenia, należy zwrócić uwagę na art. 2 ust. 1 ustawy, który ustanawia szeroki zakres samodzielności tych organizacji w ich organizowaniu się i funkcjonowaniu. Są one zrzeszeniami o charakterze dobrowolnym i samorządnym. W ramach swych struktur są uprawnione do prawie nieograniczonej swobody. Granice tej swobody wyznaczają obowiązujące przepisy oraz prawa i wolności człowieka i obywatela. Wątpliwości może budzić jednak teza, iż wolność do zrzeszania się zostaje ograniczona wskutek przyjęcia takich regulacji, jak te wynikające z § 9 ust. 1 oraz § 18 pkt 5 Statutu. Założyciele Polskiego Związku Kynologicznego - w ramach korzystania ze wskazanej powyżej wolności - postanowili stworzyć stowarzyszenie, którego członkowie nie będą należeć do innych organizacji zajmujących się analogicznymi sprawami. Można uznać, że ograniczenie to nie wykracza poza granice samodzielności w określaniu celów i programów działania, o jakiej mówi art. 2 ust. 2 ustawy. Odnosząc się natomiast do zasady dobrowolności członkostwa w stowarzyszeniach, należy zauważyć, że osoba przystępująca do Związku godzi się na bycie członkiem według zasad ustalonych w Statucie. Zasady te stanowią swoiste ograniczenie dla członków zrzeszenia, ponieważ wyznaczają one ramy jego funkcjonowania, których przekroczenie skutkuje określonymi sankcjami. Podleganie jednak takim regułom jest cechą członkostwa i nie wydaje się, aby mogło być potraktowane jako naruszające istotę wolności zrzeszania się.

   Można ponadto prezentować pogląd, iż § 9 ust. 1 i § 18 pkt 5 Statutu Polskiego Związku Kynologicznego nie są sprzeczne z art. 6 omawianej ustawy. Nie ustanawiają one bowiem (co stałoby w opozycji do art. 6 ust. 1) zasady bezwzględnego posłuszeństwa członków wobec władz stowarzyszenia, a zatem zakazu otwartego kwestionowania rozstrzygnięć podejmowanych przez te władze. Wskazane przepisy Statutu nie wyznaczają także przymusu członkostwa w Związku. Nie można im również przypisać cechy ograniczania prawa do wystąpienia ze stowarzyszenia (art. 6 ust. 2 ustawy).

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Brysiewicz

   Warszawa, dnia 11 lipca 2007 r.