Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8458

w sprawie pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 14 czerwca 2007 roku, znak: SPS-023-8458/07, przekazujące interpelację Pani Anny Sobeckiej, Poseł na Sejm RP, dotyczące pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   1. Czy prawdą jest, że do 2010 roku Polska powinna produkować 12 TWh energii ze źródeł odnawialnych, by spełnić unijne zobowiązania?

   W Traktacie Akcesyjnym Polska przyjęła cel indykatywny udziału energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych w krajowym zużyciu brutto energii elektrycznej na rok 2010 w wysokości 7,5%. Zgodnie z wynikami Długoterminowej prognozy zapotrzebowania w paliwa i energię, jaka została przygotowana na potrzeby Polityki energetycznej Polski do roku 2025, zużycie energii elektrycznej w Polsce w roku 2010 może wynieść od 165,2 TWh do 168,3 TWh. Odpowiadający mu 7,5-procentowy udział energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w roku 2010 wynosi zatem od 12,4 TWh do 12,6 TWh.

   2. Czy Polska przygotowana jest do spełnienia norm unijnych w zakresie produkcji energii ze źródeł odnawialnych?

   Osiągnięcie celów ilościowych zapisanych w dyrektywach 2001/77/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 r. w sprawie promocji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na wewnętrznym rynku energii elektrycznej i 2003/30/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych jest zadaniem bardzo ambitnym, ale wciąż jeszcze jest możliwym do wykonania. Wszelkie działania Ministerstwa Gospodarki w tym zakresie zarówno legislacyjne, jak i organizacyjne są podporządkowane osiągnięciu tych celów. Niemniej ewentualne opóźnienia w ich realizacji nie dotyczą tylko Polski. Większość krajów unijnych prawdopodobnie nie wykona w pełni założonych celów na rok 2010.

   Od 1 października 2005 r. funkcjonuje w Polsce nowy system wsparcia energii elektrycznej wytwarzanej w odnawialnych źródłach energii. Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.) przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się sprzedażą energii elektrycznej odbiorcom końcowym mają obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki określonej ilości świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii bądź uiszczenia opłaty zastępczej. Wprowadzony w Polsce system wsparcia, będący formułą zielonych certyfikatów, jest mechanizmem rynkowym sprzyjającym optymalnemu rozwojowi i konkurencji. Rozdzielając świadectwa pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii od fizycznej energii umożliwiono obrót na giełdzie towarowej prawami majątkowymi wynikającymi z tych świadectw.

   Uzupełnieniem tego mechanizmu, jako konsekwencja rozdziału fizycznego przepływu energii elektrycznej od świadectw pochodzenia, jest obowiązek zakupu przez przedsiębiorstwa energetyczne pełniące rolę sprzedawcy z urzędu całej energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych przyłączonych do sieci znajdujących się w obszarze działania danego sprzedawcy z urzędu, po średniej cenie rynkowej energii elektrycznej.

   Powyższe mechanizmy wzmocnione są systemem kar nakładanych na przedsiębiorstwa energetyczne za niewypełnienie ww. obowiązków, przy czym środki uzyskane z opłat zastępczych i kar zasilają konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i są przeznaczane wyłącznie na wsparcie finansowe inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii.

   Dodatkowymi zachętami dla rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii są:

   - obniżenie o 50% kosztów przyłączenia do sieci odnawialnych źródeł energii elektrycznej,

   - regulacje umożliwiające zastosowanie do 31 grudnia 2010 roku odmiennego zakresu, warunków i sposobu bilansowania systemu elektroenergetycznego dla elektrowni wiatrowych,

   - obowiązek zapewnienia przez operatora systemu elektroenergetycznego pierwszeństwa w świadczeniu usług przesyłania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych,

   - zwolnienie przedsiębiorstw energetycznych wytwarzających energię elektryczną w odnawialnych źródłach energii o mocy poniżej 5 MW z opłat za udzielenie koncesji oraz opłat związanych z uzyskaniem i rejestracją świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej w źródle odnawialnym.

   Ocena działania tego systemu jest bardzo dobra i pokazuje, iż jest to rozwiązanie korzystne dla inwestorów oraz daje istotny impuls dla nowych inwestycji, a tym samym rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Ilość energii elektrycznej wyprodukowanej z odnawialnych źródeł energii w roku 2006 była blisko dwukrotnie większa w porównaniu do roku 2003 (wzrost produkcji z ok. 2,25 TWh do ok. 4,24 TWh), a wielkość mocy zainstalowanej uległa znaczącemu zwiększeniu.

   Istotnym elementem wzrastającego udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowo-energetycznym kraju jest także rosnący udział biokomponentów w rynku paliw zużywanych w transporcie.

   Stworzenie korzystnych i stabilnych warunków rozwoju rynku biokomponentów i biopaliw ciekłych oraz pełne wdrożenie dyrektywy 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych prowadzące do osiągnięcia 5,75% udziału (liczonego wg wartości opałowej) biokomponentów w rynku paliw transportowych w roku 2010 jest oczekiwanym efektem wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2007 r. dwóch ustaw z dnia 25 sierpnia 2006 r.: o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 169, poz. 1199, z późn. zm.) oraz o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200). Wśród istotnych elementów wyżej wymienionych ustaw należy wymienić:

   - wprowadzenie możliwości wytwarzania przez rolników biopaliw ciekłych na własny użytek. Rolnicy mogą wytwarzać na własny użytek wszystkie rodzaje biopaliw ciekłych stanowiących samoistne paliwo, a w przypadku czystego oleju roślinnego i estrów nie jest konieczne składanie zabezpieczenia akcyzowego. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw biopaliwa ciekłe wytwarzane przez rolników na własny użytek powinny spełniać jedynie minimalne wymagania jakościowe istotne ze względu na ochronę środowiska. Roczny limit dozwolonej produkcji na własny użytek wynosi 100 litrów na hektar powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika,

   - wprowadzenie pojęcia ˝wybranej floty˝ rozumianej jako grupa co najmniej 10 pojazdów, ciągników rolniczych lub maszyn nieporuszających się po drogach albo grupa lokomotyw lub statków, wyposażonych w silniki przystosowane do spalania biopaliwa ciekłego, będąca własnością lub użytkowana przez osobę fizyczną wykonującą działalność gospodarczą, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, w celu umożliwienia zastosowania w tych pojazdach i maszynach biopaliw o wysokiej zawartości biokomponentów, niedopuszczonych do powszechnego obrotu,

   - wprowadzenie obowiązku zapewnienia określonego udziału biokomponentów w rynku paliw transportowych. Nałożony on został na przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania i importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw ciekłych lub biopaliw ciekłych, którzy sprzedają je lub zużywają na własne potrzeby.

   Ponadto w Ministerstwie Gospodarki przygotowany został projekt ˝Wieloletniego programu promocji biopaliw lub innych paliw odnawialnych na lata 2008-2014˝ zawierający rozwiązania, które poprawią opłacalność ekonomiczną całego procesu - począwszy od pozyskiwania surowców rolniczych, przez wytwarzanie biokomponentów, produkcję biopaliw ciekłych i paliw ciekłych z dodatkiem biokomponentów, a kończąc na użyciu tego paliwa. Rozwiązania te powinny również gwarantować stabilność warunków funkcjonowania dla wszystkich podmiotów związanych z rynkiem biokomponentów i biopaliw ciekłych.

   Program przewiduje przede wszystkim zwolnienia od podatku akcyzowego w maksymalnej wysokości dozwolonej prawem wspólnotowym oraz ulgi w podatku dochodowym od osób prawnych. Planowane są również: wyłączenie biokomponentów stanowiących samoistne paliwa z grupy wyrobów podlegających opłacie paliwowej, system dopłat dla rolników uprawiających rośliny energetyczne z przeznaczeniem na biokomponenty, wsparcie inwestycyjne ze środków unijnych oraz zwolnienia podmiotów stosujących biopaliwa ciekłe w pojazdach z opłat za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza.

   Program wprowadza preferencje dla transportu publicznego w aglomeracjach miejskich, uzdrowiskach czy na terenach chroniących przyrodę, którego działanie jest oparte wyłącznie o pojazdy zużywające paliwa ekologiczne (biopaliwa ciekłe, a także CNG i LPG) lub napędzane silnikami elektrycznymi lub hybrydowymi. Zachętą do używania biopaliw, także przez osoby fizyczne, będą ulgi w opłatach parkingowych.

   Jednym z rozwiązań zawartych w programie jest wprowadzenie preferencji w zakupie pojazdów i maszyn wyposażonych w silniki przystosowane do spalania biopaliw ciekłych w ramach zamówień publicznych. Bardzo znaczący jest także zapis dotyczący nałożenia na administrację rządową obowiązku sukcesywnej wymiany parku samochodowego na pojazdy przystosowane do spalania biopaliw ciekłych.

   Istotnym elementem programu są także działania o charakterze edukacyjno-informacyjnym obejmujące m.in. wprowadzenie tematyki biopaliw ciekłych do programów na wszystkich poziomach nauczania, prowadzenie szerokich kampanii informacyjnych adresowanych do wszystkich użytkowników pojazdów, a także akcji mających na celu zachęcanie i mobilizowanie producentów samochodów do ich przystosowywania do spalania biopaliw.

   Przewiduje się, że ˝Wieloletni program promocji biopaliw lub innych paliw odnawialnych na lata 2008-2014˝ zostanie przyjęty przez Radę Ministrów w najbliższym czasie. Należy jednak zaznaczyć, że chociaż tytuł dokumentu wskazuje, że program będzie obowiązywał dopiero od roku 2008, założeniem jest, aby niektóre rozwiązania w nim zawarte zostały wprowadzone w życie jeszcze w 2007 r.

   3. Czy w związku z powyższym istnieje możliwość przyspieszenia budowy tamy na Wiśle w Nieszawie?

   Rząd Polski widzi duże szanse stojące przed energetyką wodną, szczególnie w zakresie rozwoju małych elektrowni wodnych o mocy do 10 MW. Taki kierunek rozwoju energetyki wodnej lepiej wpisuje się w koncepcję zrównoważonego rozwoju sektora energetycznego niż rozwój dużej energetyki wodnej i lepiej służy rozwojowi małej i średniej przedsiębiorczości w Polsce. Poza tym Polska nie dysponuje zasobami wodnymi, które pozwalałyby na rozwój dużej energetyki wodnej w sposób zgodny z wymogami ochrony środowiska. Budowa dużych elektrowni wodnych, oprócz niewątpliwych korzyści, wiąże się z dużym wpływem tego rodzaju obiektów na środowisko z powodu radykalnych zmian stosunków wodnych na obszarach wokół elektrowni, szczególnie na terenach nizinnych.

   Odrębną sprawą jest kwestia budowy tamy na Wiśle w Nieszawie, ponieważ w tym przypadku najistotniejszą sprawą nie jest produkcja energii elektrycznej, ale zabezpieczenie stopnia wodnego we Włocławku i redukcja związanych z tym zagrożeń. Kwestia budowy tamy w Nieszawie jest wciąż przedmiotem analiz i nie została ostatecznie przesądzona.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Krzysztof Tchórzewski

   Warszawa, dnia 10 lipca 2007 r.