Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8387

w sprawie dramatycznej sytuacji gorzowskiego szpitala

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Waldemara Szadnego przekazaną przy piśmie SPS-023-8387/07 w sprawie dramatycznej sytuacji finansowej Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.

   Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej prowadzą gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89). W myśl art. 35b ust. 1 oraz art. 60 ust. 1 ww. ustawy samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pokrywa koszty działalności i zobowiązania z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów.

   Minister Zdrowia ze względu na obowiązujące przepisy nie posiada podstawy prawnej do finansowania zadań realizowanych przez jednostki, dla których nie jest organem założycielskim. Zgodnie z art. 55 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej Minister Zdrowia może przyznać dotacje dla samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej na cele szczególne, przyznawane na podstawie odrębnych przepisów (w roku bieżącym w ustawie budżetowej nie są przewidziane środki na cele szczególne).

   Z uwagi na trudną sytuację finansową Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim zwróciłem się do Pani Aleksandry Wiktorow, byłej Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o przychylne ustosunkowanie się do prośby Wicemarszałek Województwa Lubuskiego w sprawie zwolnienia na okres chociażby jednego miesiąca 75% środków z konta szpitala zajętego przez komornika (Zakład Ubezpieczeń Społecznych to główny wierzyciel szpitala).

   Z odpowiedzi uzyskanej w dniu 25 czerwca 2007 r. od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w dniu 15 maja 2007 r. Oddział ZUS w Gorzowie Wielkopolskim na wniosek Szpitala wyraził zgodę na zwolnienie środków finansowych zajętych przez komornika w Narodowym Funduszu Zdrowia - w odniesieniu do wierzytelności przysługujących Szpitalowi w miesiącu maju 2007 r. - w celu umożliwienia wypłaty bieżących wynagrodzeń pracowniczych. Zgodnie z ustaleniami podjętymi na spotkaniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych oczekuje na przedstawienie przez Szpital propozycji spłaty zadłużenia z tytułu składek oraz informacji dotyczących m.in. aktualnej sytuacji finansowej jednostki, sposobu realizacji obowiązku opłacania składek bieżących oraz wykazu wszystkich wierzycieli, które będą stanowiły podstawę do rozpatrzenia wniosku o ograniczenie zajęcia wierzytelności w NFZ w odniesieniu do kolejnych miesięcy.

   W związku z zajęciami komorniczymi 100% wierzytelności przypadającej Szpitalowi z tytułu umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia (wynika to z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r., sygnatura akt. P/05) - do tego momentu zajęcia komornicze obejmowały 25% należności z Narodowego Funduszu Zdrowia - Ministerstwo Zdrowia podjęło prace nad zmianą Kodeksu postępowania cywilnego idące w kierunku wyłączenia z egzekucji np. leków, aparatury medycznej oraz określonej części wierzytelności przypadających świadczeniodawcom z NFZ. Zgłoszone przez Ministra Zdrowia propozycje zmian zostały zaakceptowane zarówno przez Ministra Sprawiedliwości, jak i Ministerstwo Finansów.

   Ponadto, z pisma Pani Marszałek wynika, że są podejmowane działania, aby znaleźć formułę prawną na najbliższe 3 do 4 miesięcy (do czasu podjęcia decyzji o przekształceniu jednostki szpitalnej) na zabezpieczenie finansowe bieżącej funkcji szpitala.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż w sprawie trudnej sytuacji finansowej Wojewódzkiego Szpitala w Gorzowie Wlkp. odbyło się w dniu 23 maja 2007 r. spotkanie, w którym udział wzięli: Dyrektor Szpitala, Dyrektor Samodzielnej Publicznej Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Gorzowie Wlkp. oraz Zastępca Dyrektora ds. Medycznych Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Na spotkaniu omówione zostały problemy funkcjonowania Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. oraz ustalono dalsze postępowanie w tym zakresie.

   Lubuski Oddział Wojewódzki NFZ prowadzi stały monitoring funkcjonowania tej jednostki, a w przypadku radykalnego ograniczenia funkcjonowania szpitala i sytuacji kryzysowej oddział posiada propozycje rozwiązania problemów związanych z działalnością szpitala i zabezpieczeniem realizowanych w poszczególnych rodzajach świadczeń przez innych świadczeniodawców.

   O sytuacji finansowej Wojewódzkiego Szpitala w Gorzowie Wlkp. został poinformowany Jarosław Kaczyński - Prezes Rady Ministrów.

   W celu poprawy sytuacji w ochronie zdrowia w Ministerstwie Zdrowia trwają prace nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie organizacji opieki szpitalnej, struktury organizacyjnej szpitali, zmiany przepisów dotyczących nadzoru właścicielskiego i odpowiedzialności kierowników szpitali za funkcjonowanie i zarządzanie tymi jednostkami.

   Kolejny projekt ustawy o sieci szpitali po zgłoszonych uwagach w ramach uzgodnień zewnętrznych został przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu.

   Korzyści z wdrożenia ustawy o sieci szpitali to:

   1. Poprawa bezpieczeństwa zdrowotnego społeczeństwa;

   2. Wzmocnienie funkcji planistycznych (skoordynowane planowanie rozmieszczenia infrastruktury w regionach) i nadzorczych;

   3. Stymulowanie procesów infrastrukturalnych;

   4. Usprawnienie mechanizmu kontraktowania świadczeń zdrowotnych;

   5. Usprawnienie systemu zarządzania jakością w ochronie zdrowia;

   6. Stopniowe zmniejszanie zadłużenia w sektorze ochrony zdrowia poprzez:

   - wprowadzenie narzędzi do monitorowania i oceny kondycji finansowej szpitali w sieci;

   - uwzględnienie w polityce kontraktowania świadczeń zdrowotnych przez NFZ wyników z oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej osiąganych przez szpitale w sieci;

   - możliwość finansowania lub dofinansowania ze środków publicznych nakładów inwestycyjnych koniecznych do poniesienia przez szpital w sieci w związku z realizacją zadań wynikających z regionalnego planu opieki szpitalnej, w którym dany szpital został uwzględniony.

   Zaznaczenia wymaga również fakt, iż szpital, który zostanie włączony do sieci (zgodnie z wymaganiami zawartymi w projektowanej ustawie), będzie uzyskiwał dodatkowe profity za:

   - posiadanie akredytacji,

   - certyfikaty jakości,

   - osiągnięcia każdej kolejnej kategorii ekonomiczno-finansowej, a także jakościowej.

   W Ministerstwie Zdrowia podjęte zostały prace zmierzające do przygotowania projektu ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Ze względu na konieczność dokonania znaczących zmian w zakresie organizacji i funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej, zasadne i celowe jest przygotowanie nowej ustawy, a nie jej kolejnej nowelizacji. Przemawiają za tym również istotne zmiany zachodzące w całym systemie ochrony zdrowia, w jakim działają zakłady opieki zdrowotnej. Nowe rozwiązania przyczynią się do uporządkowania przepisów oraz dostosowania ich do obecnej sytuacji prawnej i faktycznej.

   W tym celu - zarządzeniem Ministra Zdrowia - powołany został Zespół, którego zadaniem jest opracowanie założeń nowych regulacji prawnych dotyczących funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej, a następnie przygotowanie na ich podstawie projektu ustawy.

   Jednym z głównych założeń nowej ustawy jest umożliwienie działania zakładu opieki zdrowotnej na bardziej elastycznych i rynkowych zasadach, w szczególności dopuszczenie możliwości ich funkcjonowania w formie spółek handlowych, przy jednoczesnym utrzymaniu możliwości działania w dotychczasowej formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Z tego względu konieczne jest dokonanie szeregu zmian w przepisach regulujących działanie tych podmiotów, w celu dostosowania ich do warunków rynkowych.

   Ograniczeniu dalszego zadłużania zakładów opieki zdrowotnej służyć ma wprowadzenie regulacji prawnych dotyczących stosowania przepisów prawa upadłościowego i naprawczego, zarówno w stosunku do zakładów działających w formie spółki, jak i do samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

   Kolejną z rozważanych zmian jest wprowadzenie dodatkowego systemu zarządzania oddziałem w zakładzie opieki zdrowotnej. Obok dotychczasowego systemu ordynatorskiego, zaproponowana zostanie możliwość wyboru systemu konsultanckiego, przy czym podstawowe zasady obu systemów określone będą w ustawie. Propozycje zmian w tym zakresie wymagają jednak bardzo wnikliwej analizy i uwzględnienia wszystkich okoliczności i warunków panujących w szpitalach, a następnie przeprowadzenia szerokich konsultacji z zainteresowanymi podmiotami.

   Ponadto, analizowane są propozycje zmian dotyczących rozszerzenia możliwości pozyskiwania przez zakłady opieki zdrowotnej środków finansowych. Uzasadnione z punktu widzenia poprawy gospodarowania środkami finansowymi wydaje się również rozważenie wprowadzenia regulacji wzmacniających nadzór ze strony podmiotu, który utworzył zakład oraz wprowadzających jego bieżącą odpowiedzialność finansową. Szczegółowe rozwiązania w tym zakresie przedstawione zostaną po zakończeniu prac nad projektem ustawy.

   Ponadto, w celu poprawy sytuacji w ochronie zdrowia podejmowane są również działania doraźne.

   Rada Ministrów, na wniosek Ministra Zdrowia, uchwaliła program wieloletni pod nazwą ˝Wzmocnienie Bezpieczeństwa Zdrowotnego Obywateli˝. W ramach tego Programu Minister Zdrowia został upoważniony do przekazywania środków finansowych na wsparcie dla mających strategiczne znaczenie publicznych zakładów opieki zdrowotnej, na cel specjalny, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli. Umożliwi to dalsze nieprzerwane udzielanie świadczeń zdrowotnych ratujących życie i zdrowie znacznej populacji, co niewątpliwie stanowi cel specjalny. W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 831 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, sumy przyznane przez Skarb Państwa na cele specjalne, w tym m.in. na wsparcia, nie podlegają egzekucji.

   W roku 2007 wsparcie otrzymało 11 jednostek ochrony zdrowia, które z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb zdrowotnych nie mogą zaprzestać swojego działania. Zakłady te udzielają świadczeń wysokospecjalistycznych i specjalistycznych, których udzielanie przez inny zakład nie jest możliwe. W kolejnych latach realizacji programu wsparcie otrzymają publiczne szpitale, które funkcjonują w systemie Zintegrowanego Ratownictwa Medycznego, prowadzą działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych, a także zapewniają szerokie i kompleksowe spektrum świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń wysokospecjalistycznych w specjalnościach kluczowych i wymagających szybkiej interwencji medycznej, w szczególności takich, jak onkologia i kardiologia.

   Typowanie szpitali, które otrzymają wsparcie w ramach Programu, w latach kolejnych będzie konsultowane z przedstawicielami władz rządowych i samorządowych w poszczególnych województwach. W roku 2007 przeznaczono na wsparcie szpitali kwotę w wysokości 150 mln zł, a w latach 2008-2009 po 300 mln zł. Wsparcie otrzymają zakłady opieki zdrowotnej szczególnie istotne dla systemu ochrony zdrowia, ale nie wszystkie, których sytuacja finansowa jest niekorzystna.

   Został również opracowany kolejny projekt nowelizacji ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej, natychmiast po otrzymaniu od Banku Gospodarstwa Krajowego informacji, że z kwoty 2,2 mld zł przeznaczonej na pożyczki dla publicznych zakładów opieki zdrowotnej pozostanie do wykorzystania kwota ok. 600 mln zł. Aktualnie, po uzgodnieniach zewnętrznych, projekt znowelizowanej ustawy został przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu. Środki w wysokości 600 mln zł to kolejna, istotna pomoc finansowa dla zakładów niezbędnych dla sprawnego i efektywnego funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.

   Proponowany projekt nowelizacji ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej przewiduje możliwość uzyskania przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej uczestniczące w procesie restrukturyzacji finansowej kolejnego zwiększenia pożyczki z budżetu państwa.

   Uzyskane na zasadach określonych w projekcie środki z tytułu zwiększenia pożyczki są umarzane. Zgodnie z projektem samodzielnemu publicznemu zakładowi opieki zdrowotnej, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego, który w okresie do 5 lat od dnia wydania ostatecznej decyzji o warunkach restrukturyzacji spłaci 30% należności głównej z tytułu pożyczki i z tytułu zwiększenia pożyczki wraz z odsetkami, za ten okres umarza się pozostałą część pożyczki i środków uzyskanych z tytułu jej zwiększenia. Jeżeli zakład przed dniem 31 sierpnia 2007 r. nie zrzekł się roszczeń w sposób określony w art. 35 ust. 10d, w zakresie umorzeń zastosowanie mogą mieć przepisy ust. 10b-10g.

   Projekt przewiduje również, iż do dnia wydania decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego albo decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego nie podlegają egzekucji z mocy prawa wierzytelności zakładu wobec Narodowego Funduszu Zdrowia oraz środki przekazywane przez Narodowy Fundusz Zdrowia na rachunek bankowy zakładu w związku z zaspokojeniem wierzytelności przypadających zakładowi z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych przed ukończeniem udzielania tych świadczeń w wysokości nieprzekraczającej 75% każdorazowej wypłaty, chyba że chodzi o wierzytelność pracowników zakładu z tytułu pracy wykonywanej przy udzielaniu tych świadczeń.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Marek Ludwik Grabowski

   Warszawa, dnia 28 czerwca 2007 r.