Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 8356

w sprawie coraz większych problemów w znalezieniu pracowników w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Haliny Molki w sprawie coraz większych problemów w znalezieniu pracowników w Polsce uprzejmie informuję, że wobec złożonej sytuacji na rynku pracy oraz pogłębiającego się zjawiska emigracji, podjęcie zadań ograniczających te problemy wydaje się ze wszech miar potrzebne. Utrzymujący się wciąż wysoki poziom bezrobocia, ale także relatywnie niskie płace, zwiększają skłonność pracowników polskich do wyjazdów zarobkowych. Obserwowane w Polsce niedopasowanie kwalifikacji do potrzeb zgłaszanych przez pracodawców utrwala bezrobocie strukturalne. Dla osób bezrobotnych z grup trudnych udział w szkoleniach i zdobycie nowych kwalifikacji niejednokrotnie warunkuje możliwość uzyskania pracy, a jednocześnie udział tych grup w szkoleniach organizowanych przez urzędy pracy jest marginesowy (z wyjątkiem osób młodych). Z kolei pomoc skierowana do osób poszukujących pracy i zagrożonych zwolnieniami jest działaniem na rzecz zwiększenia wskaźnika zatrudnienia, który w Polsce wciąż pozostaje na najniższym (spośród krajów UE) poziomie - 53%.

   Działania rządu są ukierunkowane na stworzeniu możliwości pełnego korzystania z przewidzianej prawem wspólnotowym swobody przemieszczania się na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej, przy jednoczesnym intensyfikowaniu działań poprawiających sytuację na rynku pracy w Polsce. W czerwcu 2007 r. Ministerstwo uruchomiło dwa programy ˝Inwestycje w kwalifikacje deficytowe na rynku pracy˝ oraz ˝Praca dla młodych - Dobry Start˝. Na ich realizację przeznaczono 180 mln zł. Program ˝Inwestycje w kwalifikacje deficytowe na rynku pracy˝ jest skierowany m.in. do osób długotrwale bezrobotnych, osób powyżej 50. roku życia i samotnie wychowujących przynajmniej jedno dziecko do 7. roku życia. Ma im pomóc w znalezieniu pracy, dzięki podniesieniu kwalifikacji lub zdobyciu nowych umiejętności. Będzie realizowany w ścisłej współpracy powiatowych urzędów pracy, samorządów i organizacji pracodawców. Na jego realizację przeznaczono 120 mln zł. Zamierzeniem Programu IKD jest:

   - aktywizacja osób znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji na rynku pracy,

   - pomoc pracodawcom w pozyskaniu pracowników o pożądanych kwalifikacjach.

   Zogniskowanie działań programu wokół szkoleń z obszaru zawodów tzw. deficytowych na rynku pracy powinno zaowocować wysoką efektywnością realizowanych projektów, mierzoną podjęciem przez uczestników zatrudnienia lub działalności gospodarczej. Uczestnikami projektów aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programu IKD będą osoby mające znaczne trudności ze znalezieniem pracy (określone w art. 49 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Środki z rezerwy Funduszu Pracy w ramach Programu IKD są przeznaczone na projekty obejmujące następujące formy aktywizacji:

   - szkolenia zawodowe i ogólne, w tym z zakresu umiejętności poszukiwania pracy,

   - szkolenia, a po nich programy stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy,

   - przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej lub założenie spółdzielni socjalnej, albo na utworzenie miejsca pracy, połączone ze szkoleniem bezrobotnych.

   Programy szkoleń w zgłaszanych projektach mogą obejmować zarówno kształtowanie umiejętności zawodowych, jak i ogólnych, niespecyficznych dla zawodu, ale ułatwiających uzyskanie zatrudnienia, np. umiejętności komputerowe, umiejętności prowadzenia własnego biznesu, podstawy języka obcego, umiejętności poszukiwania pracy, itp. Ponadto urzędy pracy mogą wykorzystać środki z rezerwy Funduszu Pracy na projekty oferujące inne formy wsparcia inwestowania w kwalifikacje przez osoby bezrobotne zarejestrowane w urzędach pracy.

   Uczestnikami projektów aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach Programu ˝Praca dla Młodych - Dobry Start˝ będą młodzi bezrobotni do 25. roku życia, mający trudności ze znalezieniem pracy. Dodatkowo na staże będą mogli być kierowani bezrobotni absolwenci szkół wyższych do 27. roku życia. W Programie powinni uczestniczyć przede wszystkim młodzi ludzie pozostający w rejestrach bezrobotnych krócej niż 3 miesiące. Na ten program przeznaczono 60 mln zł. Program ˝Praca dla Młodych - Dobry Start˝ ma na celu zwiększenie szans młodych ludzi na uzyskanie pierwszego doświadczenia zawodowego oraz objęcie działaniami aktywizującymi. Program nakierowany jest na wzmocnienie znaczenia umiejętności kluczowych z punktu widzenia dalszej ścieżki zawodowej oraz promocję pracy i przedsiębiorczości. Warunkiem skorzystania przez urzędy pracy ze środków rezerwy Funduszu Pracy w ramach programu ˝Praca dla Młodych - Dobry Start˝ będzie przygotowanie Indywidualnych Planów Działań dla młodych ludzi i zaplanowanie wydatków na realizację działań zgodnych z tymi planami. Środki z rezerwy Funduszu Pracy będą mogły być przeznaczone na realizację Indywidualnych Planów Działań, tj. na: staż, szkolenia, w tym z zakresu umiejętności poszukiwania pracy, sfinansowanie kosztów egzaminów umożliwiających uzyskanie świadectw, dyplomów, zaświadczeń, uprawnień lub tytułów zawodowych oraz koszty uzyskania licencji zawodowych, udzielanie pożyczek szkoleniowych, przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej, założenie spółdzielni socjalnej, albo na utworzenie miejsca pracy dla uczestnika programu.

   Ponadto, priorytetem rządu są działania zmierzające do tworzenia dobrych miejsc pracy oraz ich utrzymania, czego skutkiem będzie zmniejszanie bezrobocia. Tworzenie miejsc pracy wiąże się również z odpowiednim rozwojem systemu płac - dostosowanym do zmian produktywności pracy, cyklu gospodarczego oraz sytuacji na rynku pracy. Krajowy Plan Działań na Rzecz Zatrudnienia na 2007 rok przewiduje wsparcie przedsiębiorstw w realizowaniu inwestycji i tworzeniu nowych miejsc pracy oraz promocję i wspieranie inicjatyw i rozwiązań służących rozwojowi przedsiębiorczości i samozatrudnienia oraz budowie postaw kreatywnych i zwiększaniu aktywności zawodowej. Rząd będzie podejmował działania, w które pracodawcy muszą się włączyć. Naprawa sytuacji na rynku pracy, w tym również w budownictwie, wymaga wspólnych i skoordynowanych działań kilku resortów, ale istotną kwestią jest też zmiana nastawienia i oczekiwań pracodawców, którzy przede wszystkim powinni aktywnie włączyć się w rozwiązanie zaistniałego problemu - uczestniczyć w określaniu właściwych kierunków kształcenia, czy przekwalifikowań, tak by były one dostosowane do przewidywanego zapotrzebowania, stwarzać szansę zatrudnienia osobom bez doświadczenia zawodowego i proponować takie formy zatrudnienia, by oferty pracy stały się atrakcyjniejsze. Pracodawcy muszą zrozumieć, że właściwe traktowanie pracowników i godziwe wynagradzanie zachęci ich do pracy w Polsce. Powinni oni dostrzegać konieczność inwestowania w szkolenia i wspieranie rozwoju zawodowego pracowników, by w efekcie zatrzymać ich w firmie.

   Ponadto pragnę podkreślić, że problematyka wzrostu szans zatrudnieniowych dla młodzieży jest istotnym elementem przygotowywanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Paktu Społecznego, który wyznaczy strategiczne zadania kumulujące działania na rzecz pracodawców i pracobiorców z uwzględnieniem interesów państwa. Edukacja nawiązująca do oczekiwań pracodawców to jeden z warunków skutecznej walki z bezrobociem.

   Jednocześnie chciałabym podkreślić, że notowany w ostatnich latach wysoki wzrost gospodarczy, jak również szereg innych czynników w postaci: wzrostu liczby aktywizowanych bezrobotnych, zwiększonej liczby ofert pracy wzrostu zainteresowania podejmowaniem własnej działalności m.in. przez osoby bezrobotne, możliwości wykorzystywania funduszy UE oraz poprawy jakości zasobów pracy poprzez zwiększanie się liczby ludności legitymującej się dyplomami wyższych uczelni, wpływają na zachodzenie korzystnych zmian na rynku pracy. Objawia się to obserwowanym wzrostem zatrudnienia i dynamicznym spadkiem bezrobocia, przy czym dynamika spadku bezrobocia z roku na rok jest coraz wyższa. Utrzymywanie się wysokiego wzrostu gospodarczego, jak również podejmowane działania aktywizujące bezrobotnych i wysokie zapotrzebowanie na pracowników zgłaszane przez pracodawców z pewnością spowodują dalsze pozytywne zmiany na rynku pracy.

   Z poważaniem

   Minister

   Anna Kalata

   Warszawa, dnia 26 czerwca 2007 r.