Odpowiedź głównego geodety kraju

na interpelację nr 8229

w sprawie klasyfikacji gruntów do celów podatkowych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem nr BN1k-0732-15/07/3824 Ministra Budownictwa Pana Piotra Stycznia przesłanym do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w dniu 13 czerwca 2007 r., przy którym przekazano złożoną na ręce Pana Marszałka interpelację Pani Poseł Sandry Lewandowskiej w sprawie aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków i ich zgodności ze stanem faktycznym uprzejmie wyjaśniam, że procedury mające na celu zachowanie tych danych w stanie aktualności zawarte są w przepisach rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (DzU nr 38, poz. 454). W myśl tych przepisów do zadań starosty należy m.in. utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, oraz wykonywanie okresowej weryfikacji danych ewidencyjnych.

   Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych. Z urzędu starosta wprowadza zmiany wynikające z:

   1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych i aktów normatywnych,

   2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,

   3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej.

   Aktualizacja operatu ewidencyjnego dokonywana jest niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych.

   Ponadto starosta zobowiązany jest do przeprowadzania okresowych weryfikacji danych ewidencyjnych w zakresie zgodności z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji, a także w zakresie zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie.

   Weryfikację dotyczącą zgodności danych z treścią dokumentów przeprowadza się w każdym obrębie ewidencyjnym co najmniej raz na dziesięć lat, obejmując nią co najmniej 10% dokumentów źródłowych, które stanowiły podstawę dokonanych zmian w operacie ewidencyjnym. Jeżeli w wyniku tej weryfikacji wyjdą na jaw istotne nieprawidłowości, starosta zarządza sprawdzenie wszystkich danych ewidencyjnych obrębu.

   Weryfikację dotyczącą zgodności ze stanem faktycznym w terenie przeprowadza się w każdym obrębie ewidencyjnym co najmniej raz na piętnaście lat.

   Wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego w przypadku stwierdzenia przez niego nieodpowiedniego stanu operatu ewidencji gruntów i budynków może zarządzić przeprowadzenie okresowych weryfikacji w krótszych odstępach czasowych. Przy tym należy dodać, że stan operatu ewidencji wojewódzki inspektor może określać na podstawie systematycznie, nie rzadziej niż raz na pół roku, przekazywanych mu przez starostę kopii baz danych ewidencyjnych.

   Przytoczone tu procedury zawarte w rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków mają na celu zachowanie danych ewidencyjnych w stanie aktualności i zmierzają do zachowania możliwie największej zgodności ze stanem faktycznym. Prawidłowość wykonywania tych procedur przez starostę jest nadzorowana i kontrolowana bezpośrednio przez wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego w ramach uprawnień nadanych mu przepisami art. 7b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

   Jednak należy zauważyć, że niezgodności zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków najczęściej występują w obszarze niewypełniania obowiązku przez właścicieli i inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki, nałożonego nań przepisem art. 22 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W myśl tego artykułu właściciele nieruchomości są zobowiązani zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Sprawowanie nadzoru przez służbę geodezyjną i kartograficzną nad wykonywaniem tego obowiązku przez właścicieli jest z założenia niemożliwe. A zatem, jeżeli nastąpi zmiana danych ewidencyjnych, która nie zostanie zgłoszona staroście, nie będzie ona mogła być ujawniona w ewidencji gruntów i budynków. W takiej sytuacji powstaje niezgodność danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym. Niezgodność ta może być usunięta jedynie w opisanym wyżej procesie weryfikacji danych ewidencyjnych lub zarządzonym przez starostę procesie modernizacji.

   Jakość danych ewidencyjnych jest determinowana nie tylko procedurami ich gromadzenia i aktualizacji, ale w bardzo dużym stopniu determinowana jest środkami finansowymi, jakie mogą zostać przeznaczone na procedury weryfikacyjne i na zatrudnienie pracowników mogących dokonywać czynności aktualizacji i weryfikacji. W sytuacji, gdy procedury prawne regulujące kwestie aktualizacji i weryfikacji są jasno ustalone w przepisach prawnych, decydujące znaczenie w podnoszeniu jakości danych ewidencyjnych odgrywa czynnik finansowy.

   Utrzymanie w aktualności danych ewidencji gruntów i budynków może się odbywać bądź to poprzez bieżącą aktualizację operatu zharmonizowaną z odpowiednimi procedurami egzekwowania obowiązku zgłaszania zmian przez właścicieli, bądź to poprzez okresową weryfikację. Każda z wymienionych możliwości wiąże się z przeznaczeniem odpowiednich środków finansowych.

   Niestety, realne środki finansowe przeznaczane z budżetu państwa na geodezję co roku maleją. Sytuacja taka obserwowana jest nieprzerwanie od kilkunastu lat.

   Dane ewidencyjne są z jednej strony wartością osobistą każdego właściciela nieruchomości, z drugiej strony są wartością państwową i z tego względu winny być traktowane w sposób odpowiadający dobru narodowemu. Stale pogarszająca się sytuacja finansowa w geodezji - mimo wielokrotnego jej akcentowania przy różnych nadarzających się okazjach - zdaje się przeczyć tej tezie.

   W uzupełnieniu pragnę dodać, że Główny Urząd Geodezji i Kartografii w ramach realizowanych projektów dotyczących modernizacji ewidencji gruntów i budynków wspomaga starostów w działaniach mających na celu doprowadzenie danych zawartych w operatach ewidencyjnych do zgodności ze stanem faktycznym. Należy jednak pamiętać, że działania te zdeterminowane są możliwościami finansowymi.

   Z wyrazami szacunku

   Główny geodeta kraju

   Wiesław Potrapeluk

   Warszawa, dnia 19 czerwca 2007 r.