Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8227

w sprawie rekultywacji poligonów i małej retencji

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji pani poseł Sandry Lewandowskiej w sprawie rekultywacji poligonów i małej retencji (nr ref. SPS-023-8227/06) pragnę przedstawić odpowiedzi na poniższe pytania.

   1) Jakie kroki poczyniło ministerstwo celem odpowiedniego przygotowania administracji publicznej i beneficjentów do wykorzystania dostępnych w ramach programu środków finansowych?

   Celem właściwego przygotowania administracji publicznej do wykorzystania funduszy unijnych w ramach Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝ stworzony został odpowiedni system zarządzania i kontroli. W ramach systemu zarządzania PO IiŚ wyodrębniono 4 typy instytucji. Rolę Instytucji Zarządzającej i Certyfikującej pełni Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (Departament Koordynacji Programów Infrastrukturalnych i Departament Instytucji Certyfikującej), rolę instytucji pośredniczącej dla osi priorytetowych dotyczących ochrony środowiska pełni Ministerstwo Środowiska, dla odpowiednich środowiskowych osi priorytetowych instytucjami wdrażającymi są Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej oraz Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych.

   Główną formą przygotowania administracji publicznej i beneficjentów do wykorzystania środków dostępnych w ramach PO IiŚ prowadzoną przez Ministerstwo Środowiska jest udział w szkoleniach i konferencjach dotyczących PO IiŚ.

   We wrześniu i październiku 2006 r. w ramach prowadzonych konsultacji społecznych Ministerstwo Środowiska wraz z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego przeprowadziło konferencje tematyczne dotyczące wsparcia w ramach PO IiŚ sektora ochrony środowiska.

   Na bieżąco pracownicy Ministerstwa Środowiska przedstawiają aktualności dotyczące PO IiŚ podczas szkoleń i konferencji organizowanych przez m.in. jednostki samorządu terytorialnego, prasę, banki, stowarzyszenia beneficjentów, izby gospodarcze. W ostatnim kwartale pracownicy MŚ wygłosili referaty na spotkaniach organizowanych m.in. przez Instytut Metali Nieżelaznych w Katowicach, Regionalną Izbę Gospodarczą w Katowicach, Beneficjentów Funduszu Spójności w Toruniu, Towarzystwo Naukowe Płockie.

   Poza szkoleniami skierowanymi do potencjalnych beneficjentów PO IiŚ, MŚ prowadzi szkolenia dla instytucji wdrażających w zakresie m.in. sprawozdawczości, kwalifikowalności wydatków, strategii promocji i szkolenia.

   Celem sprawnego przekazywania bieżących informacji na temat funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (w tym PO IiŚ) powstała strona internetowa: www.ekoportal.gov.pl W 2004 r., uruchomiony został również adres e-mail: info.fundusze@mos.gov.pl, na który spływają pytania stron zainteresowanych funduszami UE dotyczącymi ochrony środowiska.

   2) Na jakim etapie są prace przy rekultywacji terenów zdegradowanych, zwłaszcza byłych poligonów?

   W dniu 27 kwietnia 2004 r. Rada Ministrów RP przyjęła dokument pt.: ˝Program rządowy dla terenów poprzemysłowych˝. Celem programu jest stworzenie warunków dla zagospodarowania terenów poprzemysłowych zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

   Zgodnie z zapisami programu odnośnie do opracowania systemu informacji o terenach zdegradowanych w 2005 r. została wykonana praca pt. ˝Opracowanie kierunków i zakresu działań wraz z przeprowadzeniem inwentaryzacji terenów zdegradowanych przeznaczonych do rekultywacji˝. W ramach tej pracy opracowano metodykę inwentaryzacji terenów zdegradowanych wraz z charakterystyką i na jej podstawie przeprowadzono inwentaryzację na terenie trzech województw (śląskiego, małopolskiego i opolskiego).

   Z uwagi na to, że podjęcie działań w zakresie opracowania systemu informacji o terenach zdegradowanych powinno być poprzedzone roboczymi uzgodnieniami dotyczącymi stosowanych definicji, zakresu gromadzonych danych oraz potencjalnych dostawców danych, w grudniu 2006 r. zorganizowano robocze spotkanie celem uzgodnienia powyższych kwestii.

   W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele resortów związanych z przedmiotowym zagadnieniem, w tym gospodarki, Skarbu Państwa oraz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Wyższego Urzędu Górniczego i przedstawiciel Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.

   W podsumowaniu wyrażono pogląd, że należy wykorzystać dotychczasowy dorobek w zakresie informacji o terenach zdegradowanych i ewentualnie go rozbudować bądź zmodyfikować. Zaprezentowano również opinię, że sprawy porzuconych terenów zdegradowanych Skarbu Państwa powinny zostać objęte regulacjami prawnymi z zakresu gospodarki nieruchomościami. Podkreślono, że informacje na temat stanu (w tym degradacji) gleb powinny być objęte procesem planowania przestrzennego w taki sposób, aby były wykorzystywane przy realizacji obowiązku gmin podczas opracowywania przestrzennego planu miejscowego.

   Warto w tym miejscu wspomnieć, że Komisja Europejska opublikowała dokument pt. ˝Tematyczna strategia ochrony gleb˝ oraz projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady, ustanawiającej ramy dla ochrony gleb oraz zmieniającej dyrektywę 2004/35/WE, nad którym obecnie trwają prace na poziomie grupy roboczej Rady ds. środowiska UE. Głównym celem strategii jest zapewnienie ochrony i zachowania funkcji gleb. W projekcie dyrektywy sprawę zanieczyszczenia gleb traktuje się znacznie szerzej niż pozostałe zagrożenia gleb.

   Zgodnie z projektem przedmiotowej dyrektywy planowane jest wprowadzenie m.in. następujących obowiązków:

   a) identyfikacja, opis i ocena wpływu niektórych polityk sektorowych na procesy degradacji gleb w kontekście pełnionych przez glebę funkcji,

   b) zapobieganie zanieczyszczeniom poprzez ustanowienie wymogu ograniczenia wprowadzania substancji niebezpiecznych do gleby,

   c) odnośnie do zanieczyszczeń gleby proponuje się następujące działania:

   - identyfikacja lokalizacji działalności mogących negatywnie oddziaływać na gleby,

   - przeprowadzenie inwentaryzacji miejsc zanieczyszczonych, w których występuje znaczące ryzyko dla zdrowia i środowiska,

   - ustanowienie krajowej strategii przywrócenia stanu właściwego w miejscach zanieczyszczonych, zidentyfikowanych w procesie inwentaryzacji,

   - opracowanie mechanizmu finansowania rekultywacji zanieczyszczonych miejsc, które zostały,,porzucone˝.

   Po uzgodnieniu i przyjęciu ww. projektu dyrektywy Polska będzie zobligowana do implementacji zapisów tego aktu do prawa krajowego. Działania w zakresie wdrożenia przepisów dyrektywy, w tym również uszczegółowienia przepisów dotyczących rekultywacji terenów zdegradowanych, podejmie w tym czasie Ministerstwo Środowiska we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

   Odnośnie do problematyki byłych poligonów warto wspomnieć o obowiązujących zasadach postępowania z terenami przejętymi przez wojska Federacji Rosyjskiej, na których występują zagrożenia typu ekologicznego, pożarowego, sanitarno-epidemiologicznego oraz niewybuchami dla zdrowia i życia ludzi.

   W celu pomocy aktualnym właścicielom terenów, na których stacjonowały wojska Federacji Rosyjskiej, w likwidacji szkód ekologicznych, a także zagospodarowania mienia na terenach należących do Skarbu Państwa i przekazanych samorządom realizowany jest program wieloletni pn. ˝Zagospodarowanie przejętego mienia i rekultywacji terenów zdegradowanych przez wojska Federacji Rosyjskiej˝. W ramach tego programu wykonywane są m.in. zadania związane z likwidacją szkód ekologicznych, które to szkody zostały zidentyfikowane w wyniku badań prowadzonych przez Inspekcję Ochrony Środowiska, a także szkody zgłaszane przez aktualnych właścicieli lub użytkowników tych terenów. Do zadań, jakie są realizowane w ramach tego programu, zaliczyć należy także zadania związane z likwidacją niewybuchów oraz oczyszczanie terenów z produktów ropopochodnych, w tym likwidację baz paliw.

   Wszystkie prace rekultywacyjne przygotowywane są i realizowane przez aktualnych właścicieli przejętych terenów. Właściciele tych terenów, a w przypadku terenów należących do Skarbu Państwa - ich użytkownicy, występują o dofinansowanie zadań w ramach ww. programu do ministra spraw wewnętrznych i administracji.

   O możliwościach pozyskania środków finansowych na likwidację zagrożeń, o których mowa wyżej, informowani są zainteresowani wojewodowie i jednostki samorządu terytorialnego.

   Odnośnie natomiast do wskazanej przez panią poseł możliwości współfinansowania prac rekultywacyjnych w ramach PO IiŚ pragnę poinformować, iż projekty tego typu będą mogły uzyskać wsparcie w ramach osi priorytetowej II: Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi. Projekty dotyczące małej retencji będą dofinansowywane w ramach osi priorytetowej III: Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska. Projekty dotyczące obu zagadnień, zgłoszone do realizacji przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych, znajdują się w indykatywnym wykazie indywidualnych projektów kluczowych, w tym dużych kierunkowo przyjętym przez Radę Ministrów 27 lutego br.

   Jednocześnie pragnę poinformować, iż decyzje o przyznaniu środków dla projektów o wartości powyżej 25 mln euro będzie podejmować Komisja Europejska, a w przypadku projektów mniejszych (poniżej 25 mln euro) - Ministerstwo Środowiska.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Agnieszka Bolesta

   Warszawa, dnia 21 czerwca 2007 r.