Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8171

w sprawie projektu nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego

   W związku z interpelacją, nr SPS-023-8171/07, Pana Posła Waldemara Szadnego dotyczącą projektu nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz niektórych innych ustaw, a w szczególności ograniczenia w proponowanym projekcie ustawy uprawnień Agencji Nieruchomości Rolnych do pierwokupu oraz uprawnień do wykupu nieruchomości rolnych, o których mowa w art. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, a także regulacji stanowiącej o przejściu na własność gmin mieszkań położonych w budynkach będących w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa, przesyłam następujące wyjaśnienia.

   Projekt nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego zakłada przyznanie Agencji Nieruchomości Rolnych prawa pierwokupu w odniesieniu do nieruchomości rolnych o powierzchni powyżej 1 ha. Proponowana regulacja jest wynikiem dotychczasowych doświadczeń w realizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, które wskazują, iż realizacja jej celów następuje głównie w wyniku obrotu nieruchomościami obszarowo większymi niż 1 ha. Wskazać natomiast należy, że obecnie działaniom ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego podlegają wszystkie nieruchomości bez względu na powierzchnię, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na cele nierolne. Powoduje to, że spośród około 80 tys. umów przekazywanych rocznie do Agencji, w stosunku do których przysługuje jej prawo pierwokupu, aż 80% dotyczy nieruchomości o powierzchni poniżej 1 ha, obrót którymi nie wpływa na poprawę struktury agrarnej. Ponadto znaczna ich część dotyczy nieruchomości faktycznie nierolnych (np. budowlanych), które tylko ze względu na wygaśnięcie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego traktowane są w obrocie przez notariuszy formalnie jako rolne podlegające rygorom ustawy. Ograniczenie powierzchni nieruchomości, co do których Agencji służy prawo pierwokupu, lub uprawnienia do wykupu nieruchomości rolnej, o którym mowa w art. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, spowoduje mniejsze jej zaangażowanie w czynności typowo biurokratyczne i umożliwi przeprowadzenie bardziej szczegółowych analiz celowości korzystania ze swoich uprawnień w stosunku do większych nieruchomości mogących mieć znaczenie dla poprawy struktury obszarowej.

   Odnosząc się do drugiej podniesionej przez Pana Posła kwestii, dotyczącej regulacji stanowiącej o przejmowaniu przez gminy mieszkań z Zasobu WRSP, wskazać należy, co następuje. Wprowadzenie tego przepisu ma na celu spowodowanie obligatoryjnego nieodpłatnego przejęcia przez gminy mieszkań Zasobu położonych w budynkach, w których przynajmniej jedno mieszkanie zostało zbyte, a także infrastruktury technicznej Zasobu wykorzystywanej w całości lub w przeważającej części do świadczenia usług na rzecz gospodarki mieszkaniowej oraz garaży należących do najemców mieszkań przekazanych i przeznaczonych do sprzedaży tym najemcom ogródków przydomowych.

   Agencja przejęła do Zasobu około 333 tys. mieszkań, które w większości sprzedano już najemcom (na koniec grudnia 2006 r. w Zasobie pozostawało ok. 18 tys. mieszkań), problem nie został jednak rozwiązany, bowiem w gestii Agencji pozostaje znaczna część infrastruktury mieszkaniowej (kotłownie, hydrofornie, oczyszczalnie ścieków oraz część mieszkań, których lokatorzy nie chcą nabyć na własność). Zasoby mieszkalne wraz z towarzyszącą im infrastrukturą powinny natomiast stać się docelowo mieniem komunalnym. Mimo jednak znacznych nakładów ponoszonych przez Agencję na inwestycje i remonty tych zasobów mieszkaniowych niektóre gminy nie są zainteresowane przejmowaniem tych składników majątkowych. Wydaje się więc zasadne wprowadzenie przepisu skutkującego obligatoryjnym nieodpłatnym przejęciem przez gminy mieszkań Zasobu położonych w budynkach, w których przynajmniej jedno mieszkanie zostało zbyte, a także związanej z nimi infrastruktury technicznej. Równocześnie tam, gdzie stan zasobów mieszkaniowych tego wymaga, Agencja będzie wydatkowała środki na niezbędne inwestycje i remonty przekazywanego mienia. Powyższe rozwiązanie uzasadnione jest także przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych należy do zadań własnych gmin.

   Odnosząc się natomiast do proponowanego w ww. projekcie nowelizacji ustawy ograniczenia wielkości gospodarstw i nabywanych gruntów, wskazać należy, iż proponowane zmiany mają na celu określenie modelu gospodarstwa rodzinnego poprzez określenie jego maksymalnej powierzchni wynoszącej nie więcej niż 100 ha. Regulacja ta wynika z faktu, iż struktura agrarna polskiego rolnictwa charakteryzuje się znaczną liczbą gospodarstw rolnych (blisko 1,8 mln o pow. powyżej 1 ha), znacznym rozdrobieniem oraz niewielkim udziałem gospodarstw średnich i większych obszarowo. Obecna struktura obszarowa wskazuje zatem na konieczność powiększenia w pierwszym rzędzie gospodarstw kilku i kilkunastohektarowych, co ma na celu m.in. zapewnienie większej możliwości utrzymania się z pracy w rolnictwie właścicielom i ich rodzinom. Zwiększenie możliwości wspierania przez państwo procesu powiększania typowych gospodarstw rodzinnych wymaga więc ograniczenia ustawowego limitu powierzchni gospodarstwa rodzinnego do 100 ha użytków rolnych. Nabywanie ziemi do tej powierzchni przez rolników indywidualnych następowałoby z reguły z wyłączeniem prawa pierwokupu przez Agencję. Ponadto takie gospodarstwa korzystałyby z preferencji w nabywaniu gruntów Zasobu.

   Równocześnie uprzejmie informuję Pana Posła, iż projekt ustawy o zmianie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw 20 kwietnia br. skierowany został do uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji społecznych, w wyniku czego do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nadesłano liczne uwagi do proponowanego projektu, które w pracach nad ustawą są szczegółowo analizowane.

   Wskazać także należy, iż w ramach konsultacji społecznych odbyło się spotkanie Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, podczas którego strona samorządowa pozytywnie zaopiniowała przedmiotowy projekt, zgłaszając zastrzeżenia jedynie do przepisu stanowiącego o obligatoryjnym nieodpłatnym przejęciu przez gminy mieszkań Zasobu, wskazując, iż przekazanie mieszkań na rzecz gmin rodzi dla nich skutki finansowe. W związku z tym przewiduje się uzupełnienie przepisów w tym zakresie o regulacje, które stworzą podstawy prawne do przekazania pochodzących z Agencji środków, które przeznaczone będą na rekompensaty finansowe dla gmin. Środki te pozwolą m.in. na remont przekazanych gminom budynków, dzięki czemu zostaną one doprowadzone do stanu użyteczności.

   Sekretarz stanu

   Henryk Kowalczyk

   Warszawa, dnia 18 czerwca 2007 r.