Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8134

w sprawie klęski nieurodzaju w sadownictwie

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji pana posła Eugeniusza Grzeszczaka, załączonej przy piśmie nr SPS-023-8134/07 z dnia 18 maja 2007 r., w sprawie klęski nieurodzaju w sadownictwie, niniejszym przekazuję panu marszałkowi odpowiedź na zawarte w interpelacji pytania.

   W wyniku wystąpienia na przełomie kwietnia i maja na terenie Polski dwóch fal przymrozków resort podejmuje działania mające na celu wsparcie dla producentów rolnych, którzy ponieśli straty w wyniku tak wyjątkowo niekorzystnych warunków pogodowych. Przy tak niskich temperaturach, z jakimi mieliśmy do czynienia w tym okresie (do -9oC w niektórych rejonach kraju), praktycznie nie ma możliwości w produkcji towarowej ochrony kwiatostanów i zawiązków przed silnymi uszkodzeniami. Według informacji napływających do ministerstwa najniższe temperatury i związane z tym najwyższe uszkodzenia wystąpiły na Mazowszu, w Wielkopolsce, na Sandomierszczyźnie, Kujawach, Podkarpaciu i we wschodnich rejonach kraju, czyli w regionach o największej koncentracji upraw sadowniczych i warzywnych. Ponieważ łagodny przebieg zimy przyspieszył wegetację roślin, drzewa i plantacje owocowe zakwitły stosunkowo wcześnie, co przyczyniło się do zwiększenia strat mrozowych.

   Według oceny rzeczoznawców GUS średnio dla Polski uszkodzenia znaczne dotyczące ogółu plantacji przedstawiają się następująco:

   - morele, brzoskwinie - ok. 80%,

   - wiśnie, czereśnie - ok. 70%,

   - jabłonie, grusze, śliwy - ponad 60%,

   - porzeczki kolorowe i czarne - ok. 42-46%,

   - truskawki - ok. 35%,

   - agrestu i malin - 25-30%.

   Pełna, wiarygodna ocena skali strat będzie możliwa po przeprowadzeniu oceny przez komisje powołane do tego celu. Zakres szkód w uprawach sadowniczych będzie możliwy do określenia po zakończeniu tworzenia się zawiązków owocowych.

   Na podstawie tej oceny nie jest jednak możliwa prognoza zbiorów, gdyż ich wysokość będzie uzależniona dodatkowo od wielu innych czynników, w tym również atmosferycznych.

   W związku z falami mrozów i związanymi z nimi ogromnymi uszkodzeniami zarówno upraw owocowych, jaki i polowych, w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracowano projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu pomocy dla gospodarstw rolnych, grup producentów rolnych, wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, uznanych organizacji owoców i warzyw oraz przedsiębiorstw przetwórstwa rolno-spożywczego w celu złagodzenia szkód spowodowanych klęską wymarznięcia w uprawach rolnych. Program pomocy rządu dla rolników zakłada udzielenie poszkodowanym podmiotom pomocy w następujących formach:

   - Stosowanie dopłat do oprocentowania kredytów bankowych oraz poręczeń i gwarancji spłaty kredytów bankowych udzielonych na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, znajdujących się na obszarach, na których powstały szkody w związku z klęską wymarznięcia - na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26.04.2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań ARiMR oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 77, poz. 514). Dopłaty te będą stosowane na podstawie umów zawartych pomiędzy AR i MR a bankami kredytującymi.

   - Stosowanie prolongat spłaty rat kredytów inwestycyjnych i klęskowych udzielonych na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań ARiMR (Dz. U. Nr 16, poz. 82, z późn zm.) poprzez wydłużenie, w ramach okresu spłaty określonego dla danej linii kredytowej, okresu stosowania dopłat do oprocentowania tych kredytów przez ARiMR. Przesunięcie terminów spłat rat kredytów i odsetek będzie następowało na podstawie wniosków kredytobiorców złożonych w bankach współpracujących z ARiMR.

   - Podwyższenie z 35% na 50% dopłaty do składki ubezpieczenia wszystkich upraw rolnych w drodze zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21. 12.2006 r. w sprawie wysokości dopłat do składek z tytułu ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w 2007 r. (Dz. U. Nr 246, poz. 1789), zgodnie z przepisami ustawy z dnia 07.07.2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 150, poz. 1249, z późn. zm.). Ponadto rząd wprowadził od lipca 2008 r. obowiązkowe ubezpieczenia dla 50% upraw w gospodarstwie.

   - Stosowanie przez prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na wniosek producenta rolnego poszkodowanego w wyniku wymarznięć w uprawach rolnych, ulg i zwolnień w opłacaniu bieżących składek na ubezpieczenie społeczne oraz regulowaniu zaległości z tego tytułu w formie odraczania terminu płatności składek oraz rozkładania ich na dogodne raty zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r.. poz. 25, z późn. zm.).

   - Stosowanie przez prezesa ARiMR ulg i zwolnień w opłatach czynszu dzierżawnego w związku z wymarznięciami w uprawach rolnych zgodnie z przepisami art. 700 Kodeksu cywilnego.

   - Stosowanie przez wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast ulg i zwolnień dla rolników poszkodowanych w wyniku wymarznięć w uprawach rolnych w opłatach podatku rolnego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15.11.1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. nr 136, poz. 969, z późn. zm.) oraz jednoczesne wprowadzenie rekompensat z budżetu państwa dla gmin z tytułu utraconych przez nie dochodów na skutek stosowania ulg i zwolnień podatkowych. Wprowadzenie rekompensat dla gmin wymaga dokonania zmian w przepisach prawa. Projektowane postanowienia programu wskazują na możliwość występowania przez rolników z wnioskami do jednostek samorządu terytorialnego o zastosowanie ulg, które na podstawie odrębnych przepisów mogą zastosować takie ulgi lub zwolnienia.

   - Uwzględnienie utraconych dochodów w zasadach ustalania dochodu z 1 ha przeliczeniowego w gospodarstwach rolnych przy ubieganiu się o pomoc socjalną przez rodziny rolnicze oraz stypendialną młodzież w rodzin rolniczych, których gospodarstwa zostały poszkodowane wymarznięciami w uprawach rolnych. Wymaga to jednak zmian ustawowych. Propozycja ta ma na celu umożliwienie odliczania od przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłaszanego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, utraconych dochodów w skutek wymarznięcia w uprawach rolnych.

   - Wprowadzenie odpowiednich zmian w zasadach regulujących udzielanie wsparcia grupom producentów rolnych, wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw oraz uznanym organizacjom producentów owoców i warzyw w sytuacji zaistnienia szkód związanych z wymarznięciami w uprawach rolnych, w przypadku gdy wsparcie jest zależne od wysokości produkcji lub obrotu.

   - Stosowanie ulg i zwolnień podatkowych oraz innych form pomocy dla przedsiębiorstw przetwórstwa rolno-spożywczego zgodnych z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15.12.2006 r. w sprawie stosowania art. 87 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006 r., str. 5). Przepisy tego rozporządzenia wymuszają przestrzeganie dwóch podstawowych wymogów:

   1) pomoc ta nie może przekroczyć 200 tys. euro dla jednego podmiotu gospodarczego w okresie trzech lat budżetowych,

   2) pomocy tej nie można łączyć z pomocą państwa w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowanych.

   - Zwolnienie w roku gospodarczym 2007 beneficjentów Działania 1.5 Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych, przetwarzających owoce i warzywa w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich ze zobowiązań dotyczących realizacji umów na dostawę surowca, podpisanych uprzednio z producentami rolnymi, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie. W tej sytuacji prognozowany spadek zbiorów owoców i warzyw, związany ze wskazanymi czynnikami, w istocie uniemożliwia przedsiębiorcom korzystającym ze wsparcia w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich, wywiązanie się w roku gospodarczym 2007 ze zobowiązań dotyczących realizacji umów na dostawę surowca, podpisanych uprzednio z producentami.

   - Zakłada się, iż pomoc w formie zasiłków socjalnych na podstawie ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), byłaby udzielana na podstawie wywiadu środowiskowego.

   Niezależnie od powyższego o zaistniałej w polskim sadownictwie sytuacji minister rolnictwa i rozwoju wsi pan Andrzej Lepper poinformował także panią komisarz M. Fischer-Boel, zwracając się do niej jednocześnie z prośbą o wsparcie dla poszkodowanych polskich producentów. Sprawa klęski związanej z przymrozkami w Polsce była również przedmiotem rozmów prowadzonych podczas nieformalnego posiedzenia Rady Ministrów UE w dniach 20-22 maja br. w Moguncji.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Maciej Jabłoński

   Warszawa, dnia 11 czerwca 2007 r.