Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8045

w sprawie uregulowania konsekwencji wynikających z przerw w odbywaniu nauki dla osób uprawnionych do otrzymywania renty rodzinnej na podstawie art. 68 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

   W związku z interpelacją pana Marka Wójcika, posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przekazaną do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dniem 25 maja 2007 r. (znak: SPS-023-8045/07), w sprawie uregulowania konsekwencji wynikających z przerw w odbywaniu nauki dla osób uprawnionych do otrzymywania renty rodzinnej na podstawie art. 68 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uprzejmie informuję, co następuje.

   Zgodnie z przepisem art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.) renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń.

   Zgodnie z przepisem art. 67 ust. 1 ustawy do renty rodzinnej uprawnieni są następujący członkowie rodziny spełniający warunki określone w art. 68-71 ustawy:

   1) dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione;

   2) przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej;

   3) małżonek (wdowa i wdowiec);

   4) rodzice.

   Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej, zgodnie z przepisem art. 68 ust. 1 ustawy:

   1) do ukończenia 16 lat;

   2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo

   3) bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2.

   Prawo do renty rodzinnej dla dziecka ze względu na wiek ulega przedłużeniu w przypadku kontynuowania nauki w szkole, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, z zastrzeżeniem, że jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Określenie ostatniego roku studiów wyższych dla celów przedłużenia prawa do renty rodzinnej następuje w oparciu o postanowienia regulaminu studiów obowiązującego w konkretnej szkole wyższej (wyrok SN z dnia 28 października 2003 r., II UK 138/03, OSNPUSiSP 2004, nr 15, poz. 271).

   Prawo do pobierania renty rodzinnej nie ulega jednak przedłużeniu w razie powtarzania ostatniego roku studiów (wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2000 r., II UKN 481/99, OSNAPiUS 2001, nr 19, poz. 593).

   Jeżeli chodzi o przerwy w nauce i związaną z tym utratę uprawnień do renty rodzinnej, to na uwagę zasługuje fakt, że student w czasie urlopu dziekańskiego jest traktowany jako osoba kontynuująca naukę w szkole, co oznacza, że nie traci prawa do renty rodzinnej, niezależnie od tego, z jakich przyczyn udzielono tego urlopu (wyrok SN z dnia 3 października 2000 r., II UKN 739/99, OSNAPiUS 2002, nr 9, poz. 215 z aprobującą glosą H. Pławuckiej).

   Również studia doktoranckie są nauką w szkole w rozumieniu przepisów o rencie rodzinnej, co oznacza, że w przypadku ich podjęcia absolwent szkoły wyższej zachowuje prawo do renty rodzinnej, jednak nie dłużej niż do osiągnięcia 25 lat życia (wyrok SN z dnia 6 września 2000 r., II UKN 699/99, OSNAPiUS 2002, nr 5, poz. 127 z aprobującą glosą M. Skąpskiego).

   Utratę uprawnień do renty rodzinnej powoduje ukończenie nauki - moment ukończenia nauki w szkole, zgodnie z komentarzem do art. 68 ustawy z dnia 17 grudnia o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, K. Antonów, M. Bartnicki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Komentarz, Zakamycze, 2004 r.), następuje z chwilą zakończenia roku szkolnego (akademickiego) - taką interpretację należy uznać za zgodną z zasadą określoną w art. 68 ust. 2 ustawy - pozwala ona bowiem zachować jasne kryteria oceny, niezależne od zmiennych czynników, jak terminy zaliczeń, złożenia egzaminów, zakończenia zajęć obowiązkowych etc.

   Za ukończenie nauki należy uznać ponadto takie sytuacje, jak usunięcie ze szkoły, skreślenie z listy studentów etc.

   Osoba, która nienależnie pobrała świadczenie, jest obowiązana do jego zwrotu (przepis art. 138 ust. 1 ustawy).

   Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się:

   1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

   2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.

   Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Romuald Poliński

   Warszawa, dnia 14 czerwca 2007 r.