Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 8009

w sprawie doraźnych działań na rzecz wsparcia polskich producentów owoców oraz zabezpieczenia ich pozycji na unijnym rynku owoców

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji Pana Posła Józefa Bergera, załączonej przy piśmie znak: SPS-023-8009/07 z dnia 15.05.2007 r., w sprawie doraźnych działań na rzecz wsparcia polskich producentów owoców oraz zabezpieczenia ich pozycji na unijnym rynku owoców, uprzejmie przekazuję Panu Marszałkowi następującą odpowiedź.

   Dwie fale przymrozków, które wystąpiły na przełomie kwietnia i maja na terenie Polski, spowodowały bardzo duże straty w produkcji sadowniczej.

   W związku z zaistniałą sytuacją Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwróciło się z prośbą do wojewodów oraz instytutów o dokonanie wstępnej oceny sytuacji w tym zakresie oraz przekazanie informacji na temat skali strat spowodowanych przymrozkami w podstawowych uprawach ogrodniczych. Według wstępnych ocen samych sadowników straty sięgają 70-90%, a nawet 100% w zależności od regionu i gatunku.

   Według informacji napływających do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi ze wszystkich województw najniższe temperatury (nawet do -9oC) i związane z tym najwyższe uszkodzenia wystąpiły w Wielkopolsce, na Mazowszu, Sandomierszczyźnie, Kujawach, Podkarpaciu i wschodnich rejonach kraju, czyli w regionach o największej koncentracji upraw sadowniczych i warzywnych.

   W ocenie Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach rozmiary uszkodzeń pąków kwiatowych, kwiatów, a u niektórych gatunków zawiązków owocowych są klęskowe. Stopień uszkodzeń jest jednak zróżnicowany w zależności od gatunków, odmian, wieku drzew, ale także lokalizacji sadów i plantacji, faz rozwojowych kwiatostanu i zabiegów uprawowych.

   Wstępna procentowa ocena uszkodzeń kwiatostanów i zawiązków owocowych dla poszczególnych gatunków, jaką MRiRW uzyskało z instytutu, przedstawia się następująco: jabłonie, śliwy i czereśnie uszkodzone w 90-95%; grusze, morele i brzoskwinie w 95-100%; wiśnie w 85-90%. W przypadku roślin jagodowych uszkodzenia są mniejsze: porzeczka czarna została uszkodzona w największym stopniu (50-60%); porzeczka czerwona w 30-40%; truskawka i agrest w 40-50%; najmniej ucierpiały maliny - w 20-30%.

   Na podstawie tej oceny nie jest jednak możliwa prognoza zbiorów, gdyż ich wysokość będzie uzależniona dodatkowo od wielu innych czynników, w tym również atmosferycznych.

   Pełna, wiarygodna ocena skali strat będzie możliwa po przeprowadzeniu oceny przez komisje powołane do tego celu. Zakres szkód w uprawach sadowniczych będzie możliwy do określenia po zakończeniu tworzenia się zawiązków owocowych, tj. na początku czerwca.

   Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi niezwłocznie po stwierdzeniu sytuacji kęskowej rozpoczęło działania mające na celu wsparcie dla producentów rolnych, którzy ponieśli straty w wyniku tak wyjątkowo niekorzystnych warunków pogodowych.

   W związku z falami mrozów i związanymi z nimi ogromnymi uszkodzeniami zarówno upraw owocowych, jaki i polowych, w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracowano projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie programu pomocy rządu dla rolników. Projekt ten został skierowany pod obrady Komitetu Rady Ministrów.

   W odniesieniu do projektu programu pomocy dla sadowników zawartego w projekcie uchwały Rady Ministrów przewiduje się:

   Kredyty preferencyjne niskooprocentowane (1,69%) tzw. kredyty klęskowe

   Warunkiem ich otrzymania jest wniosek wojewody sporządzony na podstawie wyników szacunków rozmiarów klęski dokonanych przez komisje wojewódzkie, analogicznie jak to miało miejsce przy ubiegłorocznych kredytach suszowych. W tej sprawie wystąpiłem już pisemnie do wszystkich wojewodów. Jednocześnie w sprawie zawieszenia w spłatach kredytów wcześniej udzielonych zostały już przeprowadzone wstępne rozmowy z przedstawicielami banków, którzy przychylnie odnieśli się do propozycji resortu. Poszkodowani rolnicy będą mogli korzystać z gwarancji i poręczeń udzielanych przez ARiMR.

   Pomoc KRUS

   Na wniosek zainteresowanych Prezes KRUS może zmniejszać lub umorzyć składkę na ubezpieczenia emerytalno-rentowe, chorobowe i macierzyńskie.

   Ulgi w podatku rolnym

   Wójtowie (burmistrzowie) mogą podejmować decyzje o zmniejszeniu lub umorzeniu podatku rolnego. Wymiar podatku wynoszący równowartość 2,5 q żyta na ha rocznie na rok 2007 stanowi kwotę 89 zł za ha (wg średniej ceny skupu żyta za pierwsze trzy kwartały roku 2006). Ponieważ problemem dla gmin przy stosowaniu tej formy pomocy jest zmniejszenie dochodów (utrata dotacji), prowadzone są prace nad wprowadzeniem stosownych zmian do ustawy o podatku rolnym w kierunku wyrównania tych dochodów z budżetu państwa.

   Pomoc w spłacie należności wobec Agencji Nieruchomości Rolnych

   Pomoc w spłacie należności wobec Agencji Nieruchomości Rolnych dotyczyłaby powierzchni ok. 10 tys. ha. Przy średnim czynszu 1 tony pszenicy/ha rocznie (tj. ok. 500 zł), wsparcie wynosiłoby od 3,5 do 4,5 mln zł w skali kraju.

   Udzielanie zasiłków socjalnych (na podstawie ustawy z dn. 12.03.2004 r. o pomocy społecznej) gospodarstwom rolnym postawionych w najtrudniejszej sytuacji finansowej

   Ubieganie się o pomoc socjalną przez rodziny rolnicze oraz stypendialną przez młodzież z rodzin rolniczych wymaga zmian ustawowych. Propozycja ta ma na celu umożliwienie odliczania od przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, utraconych dochodów wskutek wymarznięcia w uprawach rolnych.

   O zaistniałej w polskim sadownictwie sytuacji poinformowana została także Pani Komisarz M. Fischer-Boel, do której resort zwrócił się z prośbą o wsparcie dla poszkodowanych polskich producentów. Sprawa klęski związanej z przymrozkami w Polsce była również przedmiotem rozmów prowadzonych podczas nieformalnego posiedzenia Rady Ministrów UE w dniach 20-22 maja br. w Moguncji.

   Należy również podkreślić, że w ARiMR przyspieszono prace nad podpisywaniem umów z bankami w sprawie limitów dopłat do oprocentowania kredytów. Rada Ministrów przyjęła stosowne rozporządzenie, które weszło w życie z dniem 1 maja 2007 r. Ponadto ARiMR została zobowiązana do podpisania z bankami umów w sprawie dopłaty do oprocentowania kredytów najpóźniej do końca maja. Środki zabezpieczone w planie finansowym agencji mogą być zwiększone, jeśli zajdzie taka potrzeba.

   Pragnę ponadto poinformować, że rząd wprowadził od lipca 2008 r. obowiązkowe ubezpieczenia dla 50% upraw w gospodarstwie. Z budżetu państwa rolnicy obecnie otrzymują dofinansowanie składki w wysokości od 35 do 40%. Od lipca 2008 r. dofinansowanie składki podwyższone zostało do 50%, a w przypadku klęsk nawet do 60%. Odpowiedź Komisji Europejskiej na notyfikację powinna trafić do MRiRW na początku czerwca 2007 r.

   Jednocześnie chciałbym przypomnieć, że wkrótce zakończy się trwająca od 2004 r. reforma Wspólnej Organizacji Rynku Owoców i Warzyw. W ramach tej reformy Polska zabiega m.in. o dodatkowe wsparcie dla producentów owoców miękkich, jak również o korzystniejsze warunki wsparcia dla grup producentów owoców i warzyw. Działania takie mają zachęcić do tworzenia nowych grup producentów jak i umocnić te już istniejące na rynku.

   Poprzez umocnienie grup i zwiększenie stopnia zorganizowania sektora umacnia się pozycję producentów na rynku. Należy jednak mieć na uwadze, że rząd nie może ingerować w mechanizmy handlowe i stosować mechanizmów ochronnych innych niż dopuszczalne w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, jak i WTO. W przypadku rynku wspólnotowego można stwierdzić, że jest on chroniony przed nadmiernym importem z krajów trzecich, jeśli import taki przyczynia się do powstawania sytuacji kryzysowych w danym kraju. Niemniej jednak nie ma możliwości wprowadzenia zakazu importu z krajów trzecich, jeśli w danym roku ograniczona będzie podaż z rynku wspólnotowego.

   Niezależnie od prowadzonych rozmów w sprawie reformy Wspólnej Organizacji Rynku Owoców i Warzyw, Polska ubiegała się o ochronę rynku wspólnotowego przed dumpingowym importem truskawek mrożonych z Chin. Tymczasowe środki antydumpingowe zostały nałożone na mocy Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1551/2006 z dnia 17.10.2006 r. i obowiązywały przez okres 6 miesięcy.

   W wyniku usilnych działań polskiej administracji rządowej (MR i RW oraz MG) Komisja Europejska rozporządzeniem Rady nr 407/2007 wprowadziła ostateczne środki antydumpingowe w formie minimalnej ceny importowej. Obecna wysokość minimalnej ceny importowej to 684,2 euro/t (z uwzględnieniem cła KNU). Taka cena, zdaniem KE, powinna powstrzymać napływ dumpingowego importu truskawek mrożonych z Chin.

   Środki antydumpingowe mają zasadniczo zapobiegać nieuczciwym praktykom dumpingowym, nie mają na celu podwyższenia ochrony celnej rynku. Taka jest też funkcja obecnie wprowadzonej minimalnej ceny importowej, która uniemożliwi przywóz po bardzo niskich dumpingowych cenach, ale nie wyeliminuje importu truskawek mrożonych z Chin w ogóle.

   Sekretarz stanu

   Maciej Jabłoński

   Warszawa, dnia 1 czerwca 2007 r.