Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 7996

w sprawie planu lokalizacji w okolicy Damasławka głębokiego składowiska odpadów promieniotwórczych (Geo SOP)

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem Pana Jarosława Kalinowskiego, Wicemarszałka Sejmu (znak: SPS-023-7996/07) z dnia 15 maja 2007 r. w sprawie interpelacji posła Stanisława Kalemby dotyczącej planów lokalizacji składowiska odpadów promieniotwórczych w okolicy Damasławka przedstawiam, w porozumieniu z Ministrem Gospodarki, następujące informacje w przedmiotowej sprawie.

   W maju 1996 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę o realizacji w latach 1997-1999 Strategicznego Programu Rządowego ˝Gospodarka odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym w Polsce˝. Jednym z jego zadań było wytypowanie lokalizacji i opracowanie koncepcji składowiska odpadów promieniotwórczych w głębokich formacjach geologicznych. W ramach jego realizacji przeprowadzono inwentaryzację kopalń i zbadano możliwości ich wykorzystania po zakończeniu eksploatacji do składowania odpadów promieniotwórczych. Stwierdzono, że żadna z aktualnie eksploatowanych kopalń do tego celu się nie nadaje. Dokonano również przeglądu budowy geologicznej kraju z punktu widzenia przydatności formacji geologicznych do lokalizacji przyszłego składowiska.

   Stwierdzono, że występujące w Polsce złoża granitów, z racji ich silnego spękania, mają parametry nieco gorsze od innych utworów. Do dalszych badań wytypowano znajdujące się na terenie Monokliny Przedsudeckiej (w okolicy Jarocina i Pogorzeli) kompleksy górnotriasowych (kajper), jednorodnych skał ilastych o miąższości około 200 m oraz spełniające ogólne kryteria lokalizacyjne 3 wysady solne (wysad solny Damasławek, południowa część wysadu Kłodawa, wysad solny Łanięta).

   Przeprowadzone metodami geofizycznymi badania oraz analiza materiałów archiwalnych wskazują - na obecnym etapie rozpoznania omawianych struktur - na możliwość budowy w nich takich wyrobisk górniczych, że składowane odpady promieniotwórcze nie przedostaną się do środowiska w czasie liczonym w skali geologicznej. Stwierdzenie przydatności okolic Damasławka, z punktu widzenia struktury geologicznej, dla potrzeb ewentualnej budowy składowiska odpadów promieniotwórczych nie jest równoznaczne z podjęciem decyzji o budowie.

   Inicjatorem i koordynatorem realizacji wspomnianego na wstępie strategicznego programu rządowego z lat 1997-1999 był prezes Państwowej Agencji Atomistyki PAN, gdyż zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami do jego zakresu działania należała organizacja gospodarki odpadami promieniotwórczymi. Obecnie zgodnie z ustawą Prawo atomowe z dnia 29 listopada 2000 r. oraz ustawą o działach administracji za pokojowe wykorzystanie energii atomowej, czyli również za politykę i strategię związaną z gospodarką odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, odpowiada minister właściwy do spraw gospodarki. Powyższe oznacza, że ani minister właściwy do spraw środowiska, ani prezes PAA nie będą w przyszłości podejmować inicjatyw zmierzających do wyboru miejsca lokalizacji składowiska odpadów promieniotwórczych. Natomiast stosownie do postanowień ustawy Prawo atomowe, w przypadku wystąpienia z taką inicjatywą przez inny organ lub instytucję, prezes PAA jest właściwy do wydania zezwoleń z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej na składowanie odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego, na budowę i eksploatację obiektów służących składowaniu odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego. Ponadto prezes PAA opiniuje projekt planu zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym planuje się umieszczenie takiego obiektu, oraz opiniuje projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania takiego terenu.

   Działania Rady Gminy Damasławek polegające na podejmowaniu uchwały w celu wyrażenia sprzeciwu wobec lokalizacji budowy składowiska odpadów promieniotwórczych na terenie tej gminy wydają się być przedwczesne i nieuzasadnione. Obowiązujące obecnie w Polsce przepisy zobowiązują potencjalnych inwestorów do uzyskania akceptacji społecznej na lokalizację, budowę i eksploatację takich obiektów, jak składowisko odpadów promieniotwórczych. Warunkiem rozpoczęcia przez inwestora postępowania lokalizacyjnego, w przypadku pozytywnych rezultatów szczegółowych badań geologicznych i geofizycznych, będzie uzyskanie zrozumienia u miejscowej społeczności; prawdopodobnie będzie to miało charakter referendum. Spełnione muszą być wszelkie wymagane przepisami warunki dotyczące lokalizacji inwestycji, do jakich zalicza się składowisko odpadów promieniotwórczych, w tym z pewnością uzyskanie pozytywnej opinii lokalnej społeczności i jej władz.

   W przypadku budowy podziemnego składowiska odpadów promieniotwórczych nie ucierpi zdrowie i życie mieszkańców oraz stan środowiska naturalnego rejonu, na obszarze którego wybudowane zostanie składowisko. Lokalizacja takiego obiektu nie spowoduje strat ekonomicznych dla miejscowej społeczności. Badania geologiczne, prace związane z lokalizacją, projektowaniem i budową składowiska, a następnie jego eksploatacja i zamknięcie, stwarzają szansę rozwoju gospodarczego dla regionu. Związane jest to przede wszystkim z dużą liczbą stabilnych w długim okresie czasu (dla wielu pokoleń), dobrze płatnych miejsc pracy, zarówno dla górników, jak i wysoko wykwalifikowanych reprezentantów innych specjalności. Konstrukcja składowiska i konieczna dokładna kontrola środowiska w rejonie obiektu, niezależnie od przyjętej technologii, dają całkowitą pewność utrzymania czystości powietrza oraz wód gruntowych i powierzchniowych na najwyższym poziomie. Pozwoli to np. na zlokalizowanie w tym rejonie przedsiębiorstw wymagających czystego i kontrolowanego środowiska. Tym bardziej więc składowisko nie zagrozi - w przeciwieństwie do tego, co głosi ww. uchwała Rady Gminy - płodom rolnym, produkcji zwierzęcej czy rozwojowi turystyki.

   Proponowane w uzasadnieniu do ww. uchwały Rady Gminy Damasławek osiągnięcie bezpieczeństwa energetycznego Polski przez odnawialne źródła energii, w tym stosowanie biopaliw, z jednoczesnym odejściem od energetyki jądrowej, świadczy o jednostronnym i subiektywnym spojrzeniu w tekście protestu na problem zapewnienia odpowiednich dostaw energii elektrycznej po konkurencyjnych kosztach i wynika z nieuzasadnionych obaw przed energetyką jądrową. Obawy te nie są powszechne w naszym kraju, o czym świadczą ostatnie badania opinii publicznej wskazujące, że ponad 60% polskiego społeczeństwa akceptuje rozwój energetyki jądrowej, a ponad 48% wyraża zgodę na budowę elektrowni jądrowej w swoim bezpośrednim sąsiedztwie (dane PAA).

   Mamy nadzieję, że stosowne szkolenia i rzetelne informacje przekazywane w procesie edukacji społecznej, jaka musi mieć miejsce w przypadku podjęcia decyzji o budowie pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, polepszą jeszcze poziom akceptowalności przez społeczeństwo polskie budowy obiektów jądrowych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Mariusz-Orion Jędrysek

   Warszawa, dnia 6 czerwca 2007 r.