Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7972

w sprawie obrotu indywidualnymi ilościami referencyjnymi mleka

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Posła na Sejm RP Pana Mieczysława Kasprzaka, przekazaną przy piśmie z dnia 11 maja 2007 r. znak: SPS-023-7972/07, dotyczącą obrotu indywidualnymi ilościami referencyjnymi, uprzejmie informuję Pana Marszałka, co następuje.

   W dniu 26 kwietnia 2007 r. Rada Ministrów skierowała do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1683). Niniejszy projekt ustawy zakłada m.in. zniesienie regionalizacji w obrocie indywidualnymi ilościami referencyjnymi. Uprzejmie informuję Pana Marszałka, iż ratio legis proponowanych zmian, w tym celowość zniesienia regionalizacji w obrocie indywidualnymi ilościami referencyjnymi, jest szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu do ww. projektu ustawy.

   W niniejszym uzasadnieniu wskazano, że powyższy projekt ustawy został przygotowany głównie w celu konieczności uwzględnienia zmiany uwarunkowań na rynku mleka w Polsce związanych z przewidywaną niską wysokością krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej, począwszy od roku kwotowego 2007/2008, uzasadniającej zniesienie regionalizacji w obrocie indywidualnymi ilościami referencyjnymi oraz zmianę zasad rozdysponowania krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej.

   Według danych Agencji Rynku Rolnego stopień wykorzystania krajowej ilości referencyjnej w roku kwotowym 2005/2006 w województwie podkarpackim wynosił 93,11%, podczas gdy wykorzystanie ww. ilości przykładowo w województwie lubuskim, mazowieckim, łódzkim, wielkopolskim i podlaskim kształtowało się na poziomie od 104,81% do 107,62%. Najniższy stopień wykorzystania ww. ilości, poza woj. podkarpackim, w roku kwotowym 2005/2006 został odnotowany w woj. małopolskim (89,95%), zachodniopomorskim (94,15%), opolskim (97,33%) oraz dolnośląskim (98,43%).

   Mając na uwadze zróżnicowanie stopnia wykorzystania ilości referencyjnych w poszczególnych województwach oraz ograniczoną możliwość uzyskania ilości referencyjnych z krajowej rezerwy, począwszy od roku kwotowego 2007/2008, wynikającą z przewidywanego ukształtowania się wysokości tej rezerwy przeznaczonej dla dostawców hurtowych na poziomie ok. kilkudziesięciu tysięcy ton, zaproponowano zniesienie regionalizacji w obrocie indywidualnymi ilościami referencyjnymi, wskazując, że w sytuacji gdy krajowa rezerwa będzie niewielka, zniesienie regionalizacji będzie stanowić podstawową możliwość zwiększenia przez producentów rozwijających produkcję mleka posiadanych ilości referencyjnych. Jednocześnie w projekcie zaproponowano zróżnicowanie procentowej ilości przechodzącej do krajowej rezerwy z tytułu zawarcia umowy zbycia ilości referencyjnej w przypadku transakcji między producentami posiadającymi gospodarstwa na obszarze:

   - jednego województwa - 5%,

   - dwóch województw - 15%.

   Powyższe rozwiązanie daje preferencje w zakupie ilości referencyjnych w ramach jednego województwa oraz zapewnia większe zasilanie krajowej rezerwy, w sytuacji gdy podstawowym źródłem krajowej rezerwy będą potrącenia niewykorzystanych przez producentów ilości referencyjnych oraz potrącenia tych ilości przy zawieraniu umowy zbycia.

   Dodatkowo zauważyć należy, że przepisy nowelizowanej ustawy stanowią, że w przypadku niewywiązania się przez producenta z przyznanego limitu produkcji co najmniej w 70% niewykorzystana ilość referencyjna przechodzi do krajowej rezerwy.

   Zniesienie regionalizacji w obrocie ilościami referencyjnymi umożliwi zatem producentom posiadającym gospodarstwa niedostosowane do standardów UE w regionach, w których nie ma popytu na ilości referencyjne, na sprzedaż, po korzystnej cenie, tych ilości producentom z regionów Polski charakteryzujących się intensywną produkcją mleczarską.

   Jednocześnie wydaje się, że zniesienie regionalizacji w obrocie ilościami referencyjnymi nie będzie negatywnie wpływało na rozwój drobniejszych i słabszych ekonomicznie gospodarstw zajmujących się produkcją mleka, zwłaszcza położonych w regionach uboższych, na rzecz gospodarstw większych obszarowo znajdujących się w lepszej sytuacji ekonomiczno-finansowej.

   Zauważyć należy, że opłacalność produkcji mleka jest podyktowana przede wszystkim skalą tej produkcji. Wobec powyższego należy mieć na uwadze, że słabsze ekonomicznie gospodarstwa, mając na celu osiągnięcie oraz podwyższenie pozycji konkurencyjnej na rynku mleka, muszą niewątpliwie zwiększyć skalę produkcji, a co za tym idzie - zwiększyć posiadaną ilość referencyjną. W związku z tym utrzymywana regionalizacja począwszy od wprowadzenia w Polsce systemu kwotowania produkcji mleka (3 lata) umożliwiała producentom mleka z gospodarstw położonych na obszarze województw niespecjalizujących się w produkcji mleczarskiej podjęcie określonych decyzji o ewentualnym powiększeniu stada krów mlecznych oraz nabyciu, po niskiej cenie, dodatkowych ilości referencyjnych w danym województwie.

   Co więcej, podkreślić należy, że obrót indywidualnymi ilościami referencyjnymi ma charakter dobrowolny i jest wynikiem indywidualnej decyzji podjętej przez każdego producenta, a tym samym nie stanowi gwarancji utrzymania produkcji mleka przez producentów, w szczególności w słabszych ekonomicznie gospodarstwach. Jak wspomniano wcześniej, wolniejszy rozwój ww. gospodarstw jest podyktowany bardzo małą skalą produkcji, co w połączeniu z niskimi cenami płaconymi przez podmioty skupujące skutkuje niską rentownością bądź też jej brakiem, nie zapewniając w konsekwencji wystarczających środków finansowych na dostosowanie tych gospodarstw do wymagań wspólnotowych w zakresie produkcji mleka.

   Ponadto należy mieć na uwadze zbliżający się termin likwidacji systemu kwotowania produkcji mleka oraz konieczność dalszej restrukturyzacji polskiego sektora mleczarskiego i podnoszenie jego konkurencyjności międzynarodowej. Dyskusja nad przyszłością kwot mlecznych prowadzona na forum Unii Europejskiej ma istotny wpływ na bieżące rozwiązania dotyczące systemu kwotowania produkcji mleka stosowane przez poszczególne Państwa Członkowskie. Odejście w niedalekiej przyszłości przez Unię Europejską od systemu ograniczenia produkcji mleka skłania rządy Państw Członkowskich UE do liberalizowania systemu, co widoczne jest m.in. we wprowadzaniu giełdowego obrotu prawami do indywidualnych ilości referencyjnych, a także odchodzeniu od kiedyś powszechnego regionalnego limitowania ich obrotu (np. w Niemczech) oraz od powiązania ich obrotu z obrotem ziemią. Podejmowane działania mają na celu przygotowanie unijnego sektora mleczarskiego do wdrażanych stopniowo zmian we Wspólnej Polityce Rolnej (m.in. drastycznego ograniczenia dopłat) poprzez zwiększenie koncentracji produkcji i przetwórstwa unijnego mleka, a tym samym poprawę jego konkurencyjności na coraz bardziej liberalizowanym rynku światowym.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Maciej Jabłoński

   Warszawa, dnia 18 maja 2007 r.