Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 7943

w sprawie zmiany wymiaru godzin prac społecznie użytecznych wykonywanych przez osoby bez prawa do zasiłku

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 10 maja br., znak SPS-023-7943/07, przekazujące interpelację posła Włodzimierza Witolda Karpińskiego w sprawie zmiany wymiaru godzin prac społecznie użytecznych wykonywanych przez osoby bez prawa do zasiłku, uprzejmie informuję:

   Prace społecznie użyteczne wprowadzone zostały 1 listopada 2005 r. na podstawie art. 73a znowelizowanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W swoim założeniu miały być formą aktywizującą osoby bezrobotne będące w szczególnej sytuacji - niemające prawa do zasiłku oraz korzystające ze świadczeń pomocy społecznej. Dlatego też efektywności działań w tym przypadku nie należy przeliczać na powstające nowe miejsca pracy, lecz traktować jako formę wyrwania ze stanu pasywności określonej grupy osób bezrobotnych. Osoba wykonująca prace społecznie użytecznie zachowuje status osoby bezrobotnej. Pomiędzy podmiotem organizującym prace społecznie użyteczne a osobą bezrobotną skierowaną przez starostę (urząd pracy) nie nawiązuje się stosunek pracy oraz nie jest zawierana żadna umowa. Ten rodzaj relacji ma charakter stosunku zobowiązaniowego według prawa cywilnego. Określony w ustawie czas wykonywania tych prac wynosi 10 godzin tygodniowo i nie można go w żaden sposób porównywać z jakąkolwiek inną pracą w pełnym wymiarze czasu pracy. Jednocześnie jednak pozwala to osobie zazwyczaj długotrwale bezrobotnej powierzyć określone obowiązki, a także zapewnić otrzymywanie niewielkiego, ale jednak należnego wynagrodzenia za wykonaną pracę, będącego przychodem z tzw. innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 9 i art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Od dochodów tych podmiot wypłacający, jak też osoba otrzymująca wynagrodzenie nie odprowadza miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy. Jeśli łączny dochód podatnika nie przekroczy określonej w skali roku kwoty wolnej od podatku, to nie występuje obowiązek zapłaty podatku dochodowego. A zatem istnieją dla osób, które wykonują prace społecznie użyteczne określone korzyści umożliwiające dodatkowo, dzięki zwiększeniu własnej aktywności, docelowe wyjście z bezrobocia. Natomiast zwiększenie wymiaru godzin do 20 tygodniowo - a więc do odpowiednika połowy wymiaru czasu pracy dla większości zawodów - tworzy praktycznie konieczność nawiązywania z daną osobą normalnej umowy o pracę, gdyż zatrudnienie takie będzie wypełniało wszelkie znamiona stosunku pracy określone w Kodeksie pracy. To oznacza zdecydowanie większe koszty zatrudnienia takich bezrobotnych przez gminę, a także pozbawia same osoby wykonujące prace społeczne użyteczne statusu osoby bezrobotnej i tym samym możliwość korzystania z innych form aktywizacji zawodowej. Sąd Najwyższy w wyroku z 23 października 2006 r. określił, że stosunek pracy charakteryzuje się dobrowolnością, osobistym świadczeniem pracy w sposób ciągły, wykonywaniem pracy na rzecz pracodawcy, odpłatnym charakterem pracy.

   Z podanych powyżej powodów Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej nie przewiduje zwiększenia wymiaru godzin społecznie użytecznych.

   Z poważaniem

   Minister

   Anna Kalata

   Warszawa, dnia 29 maja 2007 r.