Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7781

w sprawie niskich wynagrodzeń w polskim szkolnictwie

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Jarosława Wałęsy z dnia 20 kwietnia br. Nr SPS-023-7781/07 w sprawie niskich wynagrodzeń w polskim szkolnictwie pozwolę sobie wyrazić następujące stanowisko:

   1. Podstawowe rozstrzygnięcia dotyczące systemu wynagrodzeń nauczycieli zostały wprowadzone w roku 2000. W przeciwieństwie do poprzednich rozwiązań obecny system wynagrodzeń nauczycielskich określony jest przepisami ustawy. W treści art. 30 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.) znalazły się rozstrzygnięcia decydujące zarówno o wysokości, jak i zasadach naliczania gwarantowanych ustawą wynagrodzeń nauczycieli, w tym m.in.:

   - definicja wynagrodzenia nauczyciela (ust. 1),

   - warunki, od jakich zależy wysokość poszczególnych składników wynagrodzeń (ust. 2),

   - wysokość średnich wynagrodzeń na każdym ze stopni awansu, w oparciu o system wskaźników (ust. 3 i 4),

   - podział kompetencji w zakresie stanowienia poszczególnych składników wynagrodzeń (ust. 5 i 6),

   - tryb realizacji corocznych podwyżek wynagrodzeń (ust. 11).

   Pragnę podkreślić, iż przygotowane zostały jasne i czytelne regulacje umożliwiające coroczne podwyższanie wynagrodzeń nauczycieli. Coroczne ustalanie wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego na dany rok (na podstawie wskaźników procentowych) wynika z rozstrzygnięć Parlamentu RP i jest konsekwencją przyjęcia kwoty bazowej w ustawie budżetowej. Kwota ta determinuje zakres gwarancji ustawowych dla wysokości średnich płac nauczycieli w każdej jednostce samorządu terytorialnego.

   Zgodnie z przepisami art. 30 ustawy Karta Nauczyciela na średnie wynagrodzenie nauczyciela składa się:

   - wynagrodzenie zasadnicze,

   - dodatki: za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny oraz za warunki pracy,

   - wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw,

   - nagrody i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy (z wyłączeniem świadczeń z ZFŚS i dodatków socjalnych).

   O ile średnie wynagrodzenia nauczycieli zdeterminowane są ustawą Karta Nauczyciela oraz rozstrzygnięciami Parlamentu RP przyjętymi w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy, to wysokość poszczególnych składników wynagrodzenia nauczyciela przesądzona jest już przepisami prawa powszechnego (np. dodatek za wysługę lat, nagroda jubileuszowa, ˝13-tka˝ itp.), część pozostaje w kompetencji jednostek samorządu terytorialnego (np. dodatki: motywacyjny, funkcyjny, za warunki pracy), natomiast w zakresie kompetencji Ministra Edukacji Narodowej wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze.

   Kompetencje do ustalenia przez poszczególne samorządy wysokości niektórych składników wynagrodzenia nauczyciela jest konsekwencją decentralizacji zadań państwa. Jednakże średnie płace nauczycieli w każdej jednostce samorządu terytorialnego gwarantowane są ustawowo. Zgodnie bowiem z wytyczną zawartą w art. 30 ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela samorząd, po zbilansowaniu stałych składników wynagrodzenia, każdorazowo ustala wysokość dodatków w taki sposób, aby osiągnąć co najmniej wysokość średnich płac nauczycielskich przesądzonych co do wysokości rozstrzygnięciami ustawy budżetowej. Niezależnie od powyższego pragnę przypomnieć, iż ograny prowadzące szkoły mogą zwiększać środki na wynagrodzenia nauczycieli, w tym podwyższać minimalne stawki wynagrodzeń.

   2. Odnosząc się do kwestii wysokości emerytur nauczycielskich pragnę zaznaczyć, iż na mocy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz 1548 z późn zm.) ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego jest Minister Pracy i Polityki Społecznej. Zabezpieczenie emerytalne nauczycieli objęte jest ogólnymi przepisami zaopatrzenia społecznego pracowników i jest częścią powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych. Odpowiednio zatem wszelkie regulacje prawne w tym zakresie przygotowywane są przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz wdrażane w zależności od rozstrzygnięć Parlamentu RP.

   Niezależnie od przyjmowanych rozstrzygnięć w tym zakresie pragnę poinformować, iż ustawodawca określił pewne formy opieki nad nauczycielami będącymi emerytami lub rencistami. Zgodnie z art. 53 ustawy Karta Nauczyciela nauczyciel emeryt (rencista) posiada prawo do korzystania ze świadczeń i usług finansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w szkole, z której odszedł na emeryturę (rentę). Ponadto nauczyciel przechodzący na emeryturę lub rentę jest uprawniony do zajmowania dotychczasowego mieszkania w budynku szkolnym lub użytkowanym przez szkołę oraz dalszego użytkowania działki gruntu szkolnego (art. 60 Karty Nauczyciela). Ustawodawca przewidział również objęcie nauczycieli będących emerytami lub rencistami opieką zdrowotną. Art. 72 Karty Nauczyciela ustala normę przewidującą, iż niezależnie od przysługującego nauczycielowi i członkom jego rodziny prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, organy prowadzące szkoły (gmina, powiat lub województwo) przeznaczą corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określą rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania.

   3. Pragnę podkreślić, iż wysokość wynagrodzeń nauczycieli w danym roku zależy od rozstrzygnięć Parlamentu RP w tej materii. Przyjęta w art. 15 ustawy budżetowej na rok 2007 z dnia 25 stycznia 2007 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 90) kwota bazowa dla nauczycieli ukształtowała się na poziomie 1.885,59 zł, co oznacza jej wzrost w stosunku do roku 2006 o 5%. Odpowiednio zatem wzrosły średnie wynagrodzenia nauczycieli posiadających poszczególne stopnie awansu zawodowego i wynoszą w bieżącym roku:

   a) nauczyciel stażysta - 1546 zł

   b) nauczyciel kontraktowy - 1933 zł

   c) nauczyciel mianowany - 2706 zł

   d) nauczyciel dyplomowany - 3479 zł.

   Nie ulega wątpliwości, iż kwota bazowa dla nauczycieli w roku 2007 gwarantująca realny wzrost płac wzrosła w sposób nieporównywalnie wyższy niż inne kwoty bazowe w ustawie budżetowej. Oznacza to również, iż wynagrodzenia nauczycieli w bieżącym roku wzrosły, podczas gdy pozostałe grupy sektora finansów publicznych nie otrzymały żadnej podwyżki płac.

   Mając na uwadze przywołane wyżej rozwiązania w zakresie wynagradzania nauczycieli, jeszcze raz pozwolę sobie podkreślić, iż kluczowe rozstrzygnięcia w tym zakresie pozostają w mocy Parlamentu RP.

   Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, uprzejmie proszę Pana Marszałka o ich przyjęcie.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Sławomir Kłosowski

   Warszawa, dnia 24 maja 2007 r.