Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7623

w sprawie wzrostu niepełnosprawności wśród dzieci w wieku przedszkolnym

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją Pani Poseł Reginy Wasilewskiej-Kity, przesłaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 13 kwietnia br., znak: SPS-023-7623/07, dotyczącą wzrostu niepełnosprawności wśród dzieci wieku przedszkolnego, poniżej przedstawiam odpowiedź na pytanie: ˝Co jest przyczyną niepełnosprawności, która występuje u dzieci wieku przedszkolnego?˝, zawarte w wymienionej interpelacji.

   Zgodnie z wiedzą medyczną, przyczynami niepełnosprawności są wady wrodzone, choroby przewlekłe oraz skutki urazów i wypadków. Wśród młodszych dzieci główną przyczyną niepełnosprawności są wady wrodzone. Zgodnie z treścią opracowania prof. Tadeusza Mazurczaka oraz prof. Anny Latos-Bieleńskiej pt.: ˝Wady wrodzone˝ (będącego elementem ˝Raportu: Zdrowie kobiet w wieku prokreacyjnym 15-49 lat, Polska 2006˝) ˝Światowe badania epidemiologiczne wskazują, że 2-3% dzieci rodzi się z co najmniej jedną poważną wadą rozwojową, a 0,4% dzieci - z zespołem mnogich wad rozwojowych˝. Dane gromadzone przez sieć europejskich rejestrów wad wrodzonych EUROCAT wskazują, że częstość występowania wad rozwojowych we wszystkich krajach objętych rejestrem wynosi 249,15 na 10 tys. urodzeń. W Polsce częstość występowania tych wad wynosi 196,28 na 10 tys. urodzeń. Tak więc w Polsce częstość urodzeń noworodków z wadą rozwojową jest niższa niż w innych krajach Unii Europejskiej, jednakże częstość urodzeń w Polsce noworodków z bezmózgowiem jest jedną z najwyższych w Europie (6,17 na 10 tys. żywych urodzeń).

   Odnosząc się do danych zacytowanych przez Panią Poseł, wskazujących na wzrost liczby niepełnosprawnych dzieci w wieku przedszkolnym, przy równoczesnym obniżeniu liczby dzieci w tej grupie wiekowej, informujemy, że dane te dotyczą wyłącznie dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. W związku z tym nie są one miarodajne dla oceny stanu zdrowia populacji w wieku 0-6 lat. Natomiast z danych tych wynika, że w ostatnich kilku latach liczba niepełnosprawnych wychowanków przedszkoli wzrosła o blisko 1/3. Fakt ten należy wiązać z wprowadzonym w 2004 roku obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego w przedszkolu albo w oddziale przedszkolnym dla dzieci w wieku 6 lat, a także rozwojem sieci przedszkoli integracyjnych lub przedszkoli prowadzących oddziały integracyjne, umożliwiających korzystanie z tej formy opieki i wychowania dzieciom uprzednio pozostającym pod wyłączną opieką rodziców. Gromadzone przez resort zdrowia dane dotyczące stanu zdrowia dzieci nie potwierdzają wzrostu liczby urodzeń noworodków z wadami rozwojowymi oraz wzrostu zachorowań na choroby przewlekłe w grupie dzieci najmłodszych.

   Odpowiadając na interpelację Pani Poseł, pragnę zwrócić uwagę, że w polskim systemie prawnym brak jest jednoznacznej definicji niepełnosprawności. W obowiązujących przepisach pojęcie niepełnosprawność i jej stopień odnosi się najczęściej do potrzeb wynikających z rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych. Aby móc korzystać z uprawnień i ulg dla osób niepełnosprawnych, w większości przypadków, konieczne jest prawne potwierdzenie statusu niepełnosprawności. Prawnym potwierdzeniem statusu niepełnosprawności jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności - dla celów rentowych, jak również dla celów pozarentowych - takich jak: odliczenia podatkowe, zasiłki, ulgowe przejazdy i in. Orzeczenia takie są wydawane na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 97, poz. 776, z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. Nr 17, poz. 162) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328). Orzekaniem o stopniu niepełnosprawności, dla celów związanych z wykorzystaniem uprawnień z tym związanych, zajmują się powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - na podstawie wniosku osoby zainteresowanej oraz dokumentacji medycznej. Przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, bierze się pod uwagę: zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia (wydane przez lekarza, pod którego opieką znajduje się dziecko) oraz inne dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie niepełnosprawności, ocenę stanu zdrowia wystawioną przez przewodniczącego składu orzekającego, a także możliwość poprawy zaburzonej funkcji organizmu poprzez zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki techniczne, środki pomocnicze oraz inne działania. Wśród kryteriów, na podstawie których dokonuje się oceny niepełnosprawności u osoby w wieku do 16 lat, we wcześniej przytoczonym rozporządzeniu wymienione są m.in.: przewidywany okres trwania upośledzenia stanu zdrowia przekraczający 12 miesięcy, niezdolność do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych oraz znaczne zaburzenie funkcjonowania organizmu, wymagające systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych.

   W rozumieniu przepisów obowiązujących w systemie oświaty, tzn. ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463, z późn. zm.), dzieckiem niepełnosprawnym jest dziecko, u którego występują specjalne potrzeby edukacyjne, wynikające z opinii lub orzeczeń wydawanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Poradnie psychologiczno-pedagogiczne działają na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 5, poz. 46). Dane gromadzone w systemie informacji oświatowej, które zostały przywołane przez Panią Poseł Reginę Wasilewską-Kitę w przesłanej interpelacji, obejmują dzieci niepełnosprawne, które dysponują odpowiednim orzeczeniem poradni psychologiczno-pedagogicznej i uczęszczają do przedszkola integracyjnego lub oddziału integracyjnego w przedszkolu ogólnodostępnym. Zgodnie z postanowieniami załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624 z późn. zm.), do przedszkoli takich mogą uczęszczać dzieci niesłyszące i słabo słyszące, niewidome i słabo widzące, dzieci z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością ruchową oraz upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym. Wyjaśniając wzrost liczby dzieci niepełnosprawnych uczęszczających do przedszkoli, warto zaznaczyć, że dokonana w 2004 roku zmiana art. 14a wymienionej wcześniej ustawy o systemie oświaty zobowiązała gminę do zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom sześcioletnim bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej.

   Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, chciałbym zapewnić, że opiekę zdrowotną nad kobietami ciężarnymi i dziećmi Ministerstwo Zdrowia traktuje jako działanie priorytetowe. Szczegółową informację o zamierzeniach w tym zakresie przedstawiliśmy w odpowiedzi na dezyderat nr 1 Komisji Zdrowia w sprawie organizacji i nadzoru związanych z opieką nad matką i dzieckiem, uchwalony na posiedzeniu w dniu 14 listopada 2006 r.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu Marek Ludwik Grabowski

   Warszawa, dnia 4 maja 2007 r.