Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7497

w sprawie zmiany limitu ulgi podatkowej na spłatę odsetek od kredytów hipotecznych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją Pana Posła Pawła Poncyljusza w sprawie zmiany limitu ulgi podatkowej na spłatę odsetek od kredytów hipotecznych, przekazaną przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2007 r., uprzejmie informuję.

   Jak wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał Trybunał Konstytucyjny, wszelkie normy wprowadzające ulgi, odliczenia oraz zwolnienia podatkowe mają charakter wyjątkowy. W konsekwencji nie stanowią uznanego przez ustawodawcę standardu prawnego, lecz są ustawowym wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania i równości obowiązków podatkowych. Co istotne, o zakresie i przedmiocie opodatkowania oraz o zakresie i przedmiocie ulg i zwolnień podatkowych decydują w dużej mierze przesłanki ekonomiczne.

   Ulga z tytułu spłaty odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych (tzw. ulga odsetkowa) została wolą ustawodawcy ukształtowana w taki sposób, że podatnikowi nie przysługuje prawo do pomniejszenia dochodu do opodatkowania o kwotę odsetek faktycznie zapłaconych od całej kwoty zaciągniętego kredytu (pożyczki), a wyłącznie od tej części kwoty kredytu, która nie przekracza iloczynu 70 m kw. powierzchni użytkowej i wskaźnika przeliczeniowego 1 m kw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ustalonego do celów obliczania premii gwarancyjnej od wkładów na oszczędnościowych książeczkach mieszkaniowych za III kwartał roku poprzedzającego rok podatkowy, określonej na rok zakończenia inwestycji mieszkaniowej.

   Przedmiotowa ulga ograniczona jest zatem limitem, którego wysokość uzależniona została od ceny 1 m kw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na potrzeby obliczania premii gwarancyjnej, o której mowa w art. 3b ust. 4 ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1115, z późn. zm.), a nie od ceny 1 m kw. budynku mieszkalnego oferowanej na rynku nieruchomości.

   Zgodnie bowiem z ustawą o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych, przez cenę 1 m kw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego rozumie się przeciętne dla całego kraju nakłady poniesione przez inwestorów na budowę wielomieszkaniowych budynków mieszkalnych w przeliczeniu na 1 m kw. powierzchni użytkowej budynku, wyznaczone jako średnia ważona powierzchnią użytkową budynków mieszkalnych oddanych do użytkowania w poszczególnych województwach.

   W ustalaniu wskaźnika uwzględnia się nakłady poniesione na budowę nowych budynków mieszkalnych (innych niż jednorodzinne) przez inwestorów innych niż indywidualni. Pod pojęciem inwestorów indywidualnych rozumie się inwestorów budujących budynki mieszkalne na własne potrzeby oraz kościoły i związki wyznaniowe. Wartość nakładów to wszystkie koszty poniesione od początku realizacji do momentu oddania budynku do użytkowania (http://www.stat.gov.pl/slownik_pojec/wsk_34.htm).

   Począwszy od II kwartału 2002 r., wskaźnik ten jest ogłaszany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym GUS; wcześniej, kolejno: przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa i Prezesa Narodowego Banku Polskiego - w Monitorze Polskim.

   W świetle powyższego, z założenia ulga odsetkowa miała być, i jest, limitowana, a wysokość przysługującego limitu nie miała odzwierciedlać cen rynkowych. Wszelkie bowiem dyspozycje przepisów określających ulgi podatkowe prowadzą do uszczuplenia dochodów sektora finansów publicznych. Zatem na każdą ulgę podatkową należy patrzeć nie tylko z punktu widzenia celów, dla realizacji których została wprowadzona, ale także przez pryzmat budżetowych konsekwencji związanych z jej funkcjonowaniem. I właśnie te przesłanki zadecydowały o takim - a nie innym - sposobie wyliczania limitu odliczeń dla ulgi odsetkowej.

   Dodatkowo pragnę zwrócić uwagę na fakt, iż cena 1 m kw. powierzchni użytkowej budynku, jaką kwartalnie ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, ulega nieustającym wahaniom. Od 1999 r. najwyższą cenę, bo 2.700 zł, odnotowano za III kwartał 2001 r. (odpowiednio za III kwartał: 2002 r. cena ta wyniosła 2.484 zł, 2003 r. - 2.117 zł, 2004 r. - 2.386 zł, 2005 r. - 2.528 zł, 2006 r. -2557 zł). Teoretycznie zatem wysokość kwoty kredytu, od którego zapłacone odsetki podlegają odliczeniu od dochodu w ramach ulgi odsetkowej, mogłaby - zamiast spodziewanego wzrostu - ulec obniżeniu, z uwagi na postanowienia art. 26b ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r.

   Jednakże tego rodzaju sytuacjom zapobiega art. 26b ust. 10 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że w kolejnych następujących po sobie latach podatkowych kwota, o której mowa w art. 26b ust. 4 pkt 2, nie może ulec zmniejszeniu. W tym celu dla ustalenia kwoty kredytu przyjmuje się najwyższy w okresie obowiązywania ustawy wskaźnik przeliczeniowy 1 m kw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ustalonego do celów obliczania premii gwarancyjnej od wkładów na oszczędnościowych książeczkach mieszkaniowych za III kwartał, czyli cenę 2.700 zł, ogłoszoną za III kwartał 2001 r. To z kolei powoduje, iż kwota kredytu, od którego zapłaconego odsetki podlegają odliczeniu w ramach ulgi odsetkowej, nie uległa zmianie począwszy od 2002 r. (189.000 zł).

   Jest to rozwiązanie korzystne dla podatników. W przeciwnym razie ogłoszona na lata 2003-2007 kwota kredytu byłaby niższa od kwoty 189.000 zł, gdyż w 2003 r. wyniosłaby - 173.000 zł, odpowiednio w 2004 r. - 148.000 zł, 2005 r. - 167.020 zł, 2006 r. 176.960 zł, a w 2007 r. - 178.990 zł). A zatem do momentu, kiedy cena 1 m kw., o której mowa w regulacjach dotyczących ulgi odsetkowej, nie przekroczy kwoty 2.700 zł, limit omawianej ulgi nie ulegnie podwyższeniu.

   Dodatkowo pragnę zauważyć, iż ulga odsetkowa została zlikwidowana ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1588), z jednoczesnym zachowaniem praw nabytych dla podatników, którym w latach 2002-2006 został udzielony kredyt (pożyczka) mieszkaniowy (art. 9 ww nowelizacji). Z kolei istotą praw nabytych jest utrzymanie dotychczasowego status quo na z góry określony czas. W tym kontekście nie przewiduje się zmiany zasad ustalania wysokości limitu przysługującego osobom korzystającym z ulgi odsetkowej.

   Odnosząc się natomiast do rewaloryzacji limitów innych ulg podatkowych, tak aby odzwierciedlały one rzeczywiste wydatki podatników, pragnę zauważyć, iż w obecnym stanie prawnym brak jest podstawy prawnej do corocznego podwyższania kwot wyznaczających górny pułap odliczeń. Tym samym ˝automatyczna waloryzacja˝ nie może być dokonana. Zmiana wysokości limitów (np. określonych dla niektórych wydatków rehabilitacyjnych) wymaga zatem nowelizacji przepisów podatkowych. Na dzień dzisiejszy tego rodzaju prace nie są jednak prowadzone.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Katarzyna Zajdel-Kurowska

   Warszawa, dnia 30 kwietnia 2007 r.