Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 7472

w sprawie zadośćuczynienia byłym żołnierzom Batalionów Budowlanych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo Pana Marszałka z dnia 4 kwietnia 2007 r., znak: SPS-023-7472/07, w sprawie interpelacji posłów Teresy Piotrowskiej i Macieja Świątkowskiego dotyczącej zadośćuczynienia byłym żołnierzom batalionów budowlanych, uprzejmie informuję:

   Kwestię uprawnień przysługujących żołnierzom batalionów budowlanych reguluje ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622, z późn. zm.). Pierwotne brzmienie tej ustawy nie przewidywało uprawnień dla żołnierzy batalionów budowlanych, jednakże ustawodawca uznał, iż grupa ta powinna również zostać zaliczona do osób, które podlegały szczególnemu rodzajowi represji z przyczyn politycznych, czego wyrazem była uchwalona w dniu 20 czerwca 2001 r. nowelizacja ustawy o żołnierzach górnikach (Dz. U. z 2001 r. Nr 89, poz. 968). Uchwalając nowelizację, ustawodawca uznał, iż brak jest podstaw do uchwalenia regulacji, która dawałaby możliwość wypłacania świadczeń za okres od 1994 do 2002 r. (gdy żołnierze batalionów budowlanych nie byli beneficjentami z ustawy o żołnierzach górnikach). Tym samym świadczenia wypłacane są za okres od dnia ustalenia prawa do nich decyzją administracyjną.

   Ponadto uprzejmie informuję, iż między innymi w celu realizacji uchwały Sejmu RP z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie pomocy państwa dla represjonowanych uczestników walk o niepodległość z lat 1944-1989, znajdujących się obecnie w bardzo trudnych warunkach materialnych, Minister Pracy i Polityki Społecznej, we współpracy z Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podjął prace nad założeniami nowelizacji prawa kombatanckiego.

   W grudniu 2006 r. przygotowany został projekt założeń nowelizacji prawa kombatanckiego, który poddany został szerokim konsultacjom społecznym.

   Zgodnie z projektem założeń proponuje się przyznać ofiarom systemów totalitarnych (do których zaliczani są również przymusowo pracujący żołnierze batalionów budowlanych) takie uprawnienia, jakie obecnie posiadają osoby represjonowane.

   Pośród uprawnień przysługujących obecnie osobom represjonowanym można wymienić między innymi dodatek kombatancki czy zniżki komunikacyjne.

   Proponuje się również umożliwić działaczom opozycji, kombatantom zaangażowanym w walkę o wolną Polskę po 1944 r., a także osobom represjonowanym z powodów politycznych w latach 1944-1989 (w tym zwalnianym z pracy za udział w wystąpieniach wolnościowych), których dochody są poniżej 150% dochodu, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593, ze zmianami), uzyskanie specjalnych świadczeń socjalnych (realizacja uchwały Sejmu z kwietnia 2006 r.).

   Świadczenie specjalne byłoby przyznawane, gdy dochód na osobę w rodzinie osoby uprawnionej nie przekraczałby 526,50 zł (przy osobach samotnie gospodarujących 715,50 zł). Proponuje się świadczenie w wysokości 400 zł.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż w pracach nad projektem założeń nowelizacji prawa kombatanckiego odniesiono się również do postulatów różnych grup społecznych poszkodowanych w wyniku działań wojennych jak i okresu powojennego (w tym żołnierzy batalionów budowlanych, z tytułu braku świadczeń przez okres 7 lat). Wszystkie te grupy oczekują, że przyznane im zostaną świadczenia pieniężne i rzeczowe, przy czym należy podkreślić, że grup występujących z różnymi postulatami jest co najmniej kilkanaście, a wstępnie oceniany koszt ich realizacji byłby nie niższy niż 4,5 mld zł. Wybór tylko niektórych grup oznacza natychmiastowe żądania realizacji oczekiwań następnych, przy czym przekonywające uzasadnienie wyboru bądź odrzucenia postulatu danej grupy jest bardzo trudne.

   W dniu 27 marca br. ˝Założenia...˝ zostały przyjęte przez Radę Ministrów. Zgodnie z ich ostateczną wersją przewiduje się przyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia tylko tym grupom społecznym, które do tej pory nie otrzymały rekompensaty w żadnej formie, a zostały szczególnie pokrzywdzone w związku z działaniami na rzecz niepodległości Polski. Wydatki związane z realizacją tego zadania wyniosą ok. 300 mln zł w skali roku.

   W ˝Założeniach...˝ nie przewidziano możliwości przyznania rekompensat za okres od 1994 do 2002 r., w którym żołnierze batalionów budowlanych nie byli uprawnieni do pobierania świadczeń wskazanych w ustawie o żołnierzach górnikach. Koszt realizacji tego zadania szacuje się na co najmniej 100 mln zł.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż na podstawie ˝Założeń...˝ opracowany zostanie projekt odpowiednich rozwiązań prawnych, które skierowane zostaną do Sejmu RP do końca czerwca 2007 r.

   Z poważaniem

   Minister

   Anna Kalata

   Warszawa, dnia 19 kwietnia 2007 r.