Odpowiedź ministra środowiska

na interpelację nr 7464

w sprawie zagrożenia realizacji inwestycji drogowych i infrastruktury w związku z obszarami chronionymi Natura 2000

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo Pana Wicemarszałka z dnia 4 kwietnia 2007 r., znak: SPS-023-7464/07, przekazujące interpelację posłów Władysława Stępnia, Henryka Milcarza oraz Jana Szwarca z dnia 29 marca 2007 r., w sprawie możliwości wystąpienia silnych konfliktów społecznych w związku z ochroną obszarów sieci Natura 2000, przedstawiam poniższe wyjaśnienia.

   Należy na wstępie zauważyć, że obszarów sieci Natura 2000 nie należy utożsamiać z formami ochrony przyrody, takimi jak parki narodowe czy rezerwaty, wyznaczonymi w trybie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.), które uniemożliwiają podejmowanie działań inwestycyjnych.

   Przedsięwzięcia mogące negatywnie oddziaływać na obszary Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 podlegają przepisom ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) oraz ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902, z późn. zm.).

   Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska realizacja planowanego przedsięwzięcia, które nie jest związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z jego ochrony, ale może znacząco oddziaływać na ten obszar, jest dopuszczalna po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Oznacza to, że prowadzenie działalności gospodarczej, która mogłaby negatywnie wpływać na gatunki lub siedliska chronione w ramach sieci Natura 2000 (najczęściej na obszarze Natura 2000 lub w jego pobliżu), jest możliwe, ale wymagane jest przeprowadzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (art.46 ust. 3 Poś). W wyniku postępowania może okazać się, że nie przewiduje się negatywnego wpływu na przedmioty ochrony sieci Natura 2000 lub wpływ ten będzie zminimalizowany po spełnieniu określonych warunków. W takim przypadku, nie ma podstawy, aby odmówić zgody na realizację przedsięwzięcia.

   Realizacja przedsięwzięcia mogącego negatywnie oddziaływać na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczony został obszar Natura 2000, pomimo zastosowania środków minimalizujących, jest także dopuszczalna, choć jest obwarowana dodatkowymi warunkami. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody realizacja takiego przedsięwzięcia jest możliwa jedynie wobec braku rozwiązań alternatywnych i gdy przemawiają za tym wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym.

   W celu stwierdzenia, czy na terenie przeznaczonym pod planowane przedsięwzięcie występują gatunki i siedliska o znaczeniu priorytetowym, często niezbędne jest przeprowadzenie inwentaryzacji przyrodniczej. W przypadku gdy zostaną stwierdzone siedliska lub gatunki priorytetowe, realizacja przedsięwzięcia jest dopuszczalna, tylko gdy służy ochronie zdrowia i życia ludzi, zapewnia bezpieczeństwo publiczne, ma korzystne skutki o pierwszorzędnym znaczeniu dla przyrody oraz wynika z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego (art. 34 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody).

   W przypadku realizacji takiego przedsięwzięcia, gdy pomimo zastosowania środków minimalizujących negatywny wpływ nie zostanie ograniczony, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nakłada się na inwestora wymóg wykonania kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000.

   Pragnę także poinformować, iż na stronie internetowej Ministerstwa Środowiska znajduje się dział poświęcony Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, gdzie zamieszczone są poradniki ochrony siedlisk i gatunków zaliczonych do obszarów Natura 2000, a także Standardowe Formularze Danych (SDF) zawierające informacje dotyczące poszczególnych obszarów Natura 2000 w Polsce. Zawierają one min. charakterystykę danego obszaru, występujące gatunki i siedliska oraz potencjalne zagrożenia dla danego obszaru.

   Niezależnie od przedstawionych powyżej wyjaśnień pragnę zauważyć, że obowiązek wprowadzenia wymagań w zakresie ochrony siedlisk i gatunków w ramach sieci Natura 2000 wynika z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Rozmowy prowadzone z Komisją Europejską, a także dotychczasowe doświadczenia związane choćby z pozyskiwaniem funduszy Unii Europejskiej, wskazują jak istotne jest unikanie zagrożeń i stosowanie proponowanych powyżej instrumentów prawnych.

   Z poważaniem

   Minister

   Jan Szyszko

   Warszawa, dnia 23 kwietnia 2007 r.