Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Transportu - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7329

w sprawie sposobu finansowania inwestycji drogowych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Zbigniewa Chmielowca przesłaną przy piśmie nr SPS-023-7329/07 z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie sposobu finansowania inwestycji drogowych, uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19 poz. 115, z późn. zm.) zarządcami dróg są: dla dróg krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, dla wojewódzkich - zarząd województwa, dla powiatowych - zarząd powiatu i dla gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta). W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Do jego obowiązków w myśl art. 20 powołanej ustawy należy m.in.: opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich, pełnienie funkcji inwestora, utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, realizacja zadań w zakresie inżynierii ruchu, przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i drogowych obiektów inżynierskich oraz przepraw promowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających.

   Natomiast na mocy art. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. Nr 267, poz. 2251) zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania nimi finansowane są przez: ministra właściwego do spraw transportu za pośrednictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w odniesieniu do dróg krajowych, samorząd województwa w odniesieniu do dróg wojewódzkich, samorząd powiatowy w odniesieniu do dróg powiatowych. Zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony dróg gminnych oraz zarządzania nimi finansowane są z budżetów gmin. W granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast.

   Ministerstwo Transportu podejmuje intensywne działania mające na celu poprawę infrastruktury drogowej. Służą temu m.in. inwestycje realizowane w ramach ˝Strategii wykorzystania Funduszu Spójności na lata 2004-2006˝ (ok. 1 878 mln euro dofinansowania z FS dla GDDKiA) oraz ˝SPO Transport na lata 2004-2006˝ (Priorytet 2 ˝Bezpieczniejsza infrastruktura drogowa˝ - 680 mln euro dofinansowania z EFRR, w tym w działaniu 2.2 ˝Usprawnienie przejazdu drogami krajowymi przez miasta na prawach powiatu˝ - 314 mln euro dofinansowania z EFRR).

   W latach 2007-2013 będzie realizowany Program Operacyjny ˝Infrastruktura i środowisko˝, w którym na transport drogowy przeznaczono 10 925 mln euro (stanowi to 59% środków przeznaczonych na cały sektor transportu). W ramach tego programu przewidziano także środki na projekty służące poprawie przejazdu przez miasta na prawach powiatu:

   1. działanie 6.1 ˝Rozwój sieci drogowej TEN-T˝: 300 mln euro dofinansowania z FS dla miast na prawach powiatu;

   2. działanie 7.2 ˝Rozwój transportu morskiego˝ (poprawa dostępu drogowego do portów morskich): ok. 210 mln euro dofinansowania z FS dla miast portowych;

   3. działanie 8.1 ˝Bezpieczeństwo ruchu drogowego˝: procedura konkursowa, w której miasta na prawach powiatu będą jednym z wielu beneficjentów;

   4. działanie 8.2 ˝Drogi krajowe poza siecią TEN-T˝: 300 mln euro dofinansowania z EFRR dla miast na prawach powiatu.

   Jednocześnie resort transportu przygotowuje Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2007-2015. Finansowanie realizacji Programu Budowy Dróg Krajowych w latach 2007-2015 oparte będzie na środkach budżetowych, w tym środkach rezerwy celowej, środkach pochodzących z UE w ramach perspektywy finansowej 2004-2006 i nowej perspektywy finansowej 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝, Programu Operacyjnego ˝Rozwój Polski Wschodniej˝ oraz środkach Krajowego Funduszu Drogowego. W maju br. projekt Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2007-2015 zostanie rozesłany do konsultacji międzyresortowych. Rozwój sieci dróg krajowych i autostrad jest priorytetem obecnego rządu, a projekt Programu Budowy Dróg Krajowych w latach 2007-2015 jest wyrazem determinacji w działaniach służących realizacji tych priorytetów. Szacuje się, iż zgodnie z projektem Programu Budowy Dróg Krajowych wartość wydatków inwestycyjnych na drogi w latach 2007-2015 osiągnie poziom ok. 131 mld zł. W projekcie Programu przewiduje się większe niż dotychczas zaangażowanie środków budżetowych w realizację inwestycji drogowych.

   Resort transportu podejmuje starania w celu zapewnienia w budżecie państwa wystarczających środków finansowych na sfinansowanie Programu. Oczekuje się, iż mobilizacja ze strony budżetu poprzez zwiększenie części dochodów pochodzących z akcyzy na realizację inwestycji drogowych oraz zapewnienie środków krajowych (budżetowych) w postaci rezerwy celowej na inwestycje współfinansowane z funduszy UE pozwoli na realizację Programu w zamierzonej skali.

   Natomiast w zakresie wspierania samorządów lokalnych w celu poprawienia infrastruktury drogowej, jako przykład wspólnej realizacji projektów inwestycyjnych przez samorząd i Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad mogą służyć dwie inwestycje, które realizowane są ze środków Krajowego Funduszu Drogowego w ramach Programu rzeczowo-finansowego dla inwestycji drogowych realizowanych z wykorzystaniem środków Krajowego Funduszu Drogowego na lata 2005-2006 i Programu rzeczowo-finansowego dla inwestycji drogowych realizowanych z wykorzystaniem środków Krajowego Funduszu Drogowego na 2007 r. Jest to przejście przez Starogard Gdański na drodze nr 22 oraz budowa skrzyżowania drogi nr 46 z obwodnicą Dobrodzienia wraz z budową wiaduktu. W projekty zaangażowane są środki Krajowego Funduszu Drogowego w łącznej wysokości 18,7 mln zł. Jednocześnie ograniczona ilość środków w dyspozycji GDDKiA nie pozwala na realizację większej ilości podobnych wspólnych inicjatyw.

   Warto podkreślić, iż na poziomie regionalnym funkcjonują porozumienia zawierane pomiędzy gminami a oddziałami GDDKiA dotyczące budowy chodników. Zgodnie z nimi udział GDDKiA w pokryciu wydatków na inwestycje samorządowe w zakresie budowy i utrzymania chodników kształtuje się na poziomie 50% i tyle samo daje samorząd. W 2007 r. GDDKiA planuje wydać na ten cel ok. 35 mln zł (w 2006 r. tylko 5 mln zł).

   Od 1 stycznia 2004 r. po likwidacji części drogowej subwencji ogólnej drogi samorządowe finansowane są z dochodów własnych samorządów. Wydatki na drogi samorządowe zależą zatem głównie od tego, jaki jest poziom udziału dochodów budżetów w podatkach CIT i PIT oraz od tego, ile środków finansowych samorządy przeznaczają na remonty dróg czy inwestycje drogowe. Dla dróg zarządzanych przez samorządy dodatkowym źródłem dofinansowania zadań drogowych jest rezerwa subwencji ogólnej tworzona w budżecie państwa na mocy art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966), z której mogą być dofinansowywane zadania drogowe. Zgodnie z art. 26 ust. 4 powołanej ustawy środki z powyższej rezerwy przeznacza się na dofinansowywanie:

   1. inwestycji na drogach publicznych powiatowych i wojewódzkich oraz na drogach powiatowych, wojewódzkich i krajowych w granicach miast na prawach powiatu, rozpoczętych przed dniem 1 stycznia 1999r.;

   2. utrzymania rzecznych przepraw promowych o średnim natężeniu ruchu w skali roku powyżej 2000 pojazdów na dobę wskazanych przez ministra właściwego do spraw transportu oraz w kwocie nie mniejszej niż w roku bazowym;

   3. budowy, modernizacji, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami krajowymi i wojewódzkimi w granicach miast na prawach powiatu.

   Zgodnie z art. 26 ust.6 ww. ustawy omawianą rezerwą dysponuje minister właściwy ds. finansów publicznych, w porozumieniu z ministrem właściwym ds. transportu, po zasięgnięciu opinii reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego.

   Corocznie z dofinansowania zadań drogowych z omawianej rezerwy korzysta około 200 jednostek samorządu terytorialnego.

   Jednocześnie samorządy mogą uzyskać środki na finansowanie zadań drogowych z funduszy unijnych. W ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2007-2013 przewidziano środki, które będą przeznaczane na przedsięwzięcia lokalne w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Instytucją zarządzającą programu są zarządy województw.

   Przedstawiając powyższe, uprzejmie informuję, że resort transportu, dysponując środkami jedynie na drogi krajowe zarządzane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, nie ma innych możliwości formalnych finansowania dróg zarządzanych przez samorządy. Nie ma też możliwości ingerowania w działalność samorządów.

   Łączę wyrazy szacunku

   Podsekretarz stanu

   Piotr Stomma

   Warszawa, dnia 30 kwietnia 2007 r.