Odpowiedź ministra rozwoju regionalnego

na interpelację nr 7325

w sprawie podjęcia natychmiastowych działań i wsparcia finansowego na rzecz rewitalizacji zasobów wodnych Jeziora Turawskiego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację, znak: SPS-023-7325/07, zgłoszoną przez Poseł Teresę Ceglecką-Zielonkę, z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie podjęcia natychmiastowych działań i wsparcia finansowanego na rzecz rewitalizacji zasobów wodnych Jeziora Turawskiego informuję, co następuje.

   Pyt. 1: Jakie miejsce w Strategii Rozwoju Kraju na lata 2007-2015 zajmuje bieżąca sytuacja zasobów wodnych Jeziora Turawskiego i otaczająca je infrastruktura?

   Strategia Rozwoju Kraju jest podstawowym dokumentem strategicznym określającym cele i priorytety polityki rozwoju w perspektywie najbliższych lat oraz warunki, które powinny ten rozwój zapewnić. Jako dokument średniookresowy nie rozwiązuje jednostkowych problemów bieżących. Jej zadaniem jest zidentyfikowanie trendów rozwojowych do 2015 r., tak by podejmowane w tym okresie działania mogły, z jednej strony, skutecznie przeciwdziałać tendencjom negatywnym, z drugiej zaś, wzmacniać elementy pożądane dla rozwoju społeczno-gospodarczego kraju.

   Zapisy Strategii Rozwoju Kraju były konsultowane z przedstawicielami władz samorządowych województwa oraz wojewodami.

   Założeniem SRK jest, by wszystkie działania polityki regionalnej państwa były podejmowane w powiązaniu z politykami sektorowymi rządu. Główne kierunki rozwoju poszczególnych regionów kraju powinny być określone i uszczegółowione w strategiach rozwoju województw opracowywanych przez władze samorządowe i realizowanych poprzez regionalne programy operacyjne, przygotowywane przy współpracy z ministrem właściwym do spraw rozwoju regionalnego. Aktualna Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego podejmuje problematykę zasobów wodnych Jeziora Turawskiego. W działaniu II. 9. ˝Zachowanie, popularyzacja i wykorzystanie walorów przyrodniczo-krajobrazowych Śląska Opolskiego˝ zwraca się uwagę, iż ˝ochrona naturalnej bio- i georóżnorodności służyć będzie zarówno zachowaniu najatrakcyjniejszych przyrodniczo obszarów województwa, jak i wykorzystaniu ich do wypoczynku, rekreacji i regeneracji sił człowieka˝. Działanie III.5. ˝Systemowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe˝ wskazuje na konieczność zwiększenia retencji wód powierzchniowych poprzez budowę zbiorników małej retencji, utrzymanie zdolności retencyjnej dużych istniejących zbiorników wodnych (Turawa, Nysa, Otmuchów, Kozielno), prowadzenie sprawnego monitoringu przeciwpowodziowego, opracowania systemu i planu zapobiegania powodziom, a także zasad finansowania usuwania ich skutków. Za realizację Strategii Rozwoju Województwa odpowiadają władze województwa.

   Pyt. 2. Jakie działania podejmuje obecnie i zamierza podjąć w najbliższym czasie Ministerstwo Rozwoju Regionalnego wspólnie z Samorządem Województwa Opolskiego celem rewitalizacji Turawy?

   Korzystając ze środków Wojewódzkiego Funduszy Ochrony Środowiska oraz ˝Programu dla Odry 2006˝, w 2004 r. przeprowadzono badania zanieczyszczenia Jeziora Turawskiego. Na podstawie uzyskanych wyników badań przygotowany został projekt, który Zarząd Województwa Opolskiego zgłosił do planu inwestycyjnego Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i Środowisko˝ 2007-2013. Projekt, w wyniku negatywnego stanowiska Ministra Środowiska, nie został umieszczony w ww. planie. Zdaniem Ministra Środowiska rozwiązanie problemu rewitalizacji zasobów wodnych Jeziora Turawskiego zależy od kompleksowego uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej w zlewni Małej Panwi. W związku z powyższym przygotowany został przez Zarząd Województwa Opolskiego projekt mający na celu skanalizowanie terenów dorzecza Małej Panwi. Projekt pt. ˝Poprawa jakości wody pitnej i uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na obszarze zbiornika Opole-Zawadzkie˝, jako kontynuacja projektu ISPA nr 2001/PL/16/P/PE/028 o wartości 172,4 mln euro, znajduje się na liście rezerwowej dużych projektów inwestycyjnych PO IiŚ.

   Ponadto Zarząd Województwa Opolskiego podjął działania zmierzające do włączenia Samorządu Województwa Śląskiego w kompleksowe rozwiązania problemu kanalizacji dorzecza Małej Panwi oraz ochronę i rewitalizację zbiornika turawskiego.

   Pyt. 3: Jakie czynniki zadecydowały o nieuwzględnieniu propozycji Województwa Opolskiego co do podziału rezerwy programowej, z której środki mogły być wykorzystane na rewitalizację zasobów wodnych Jeziora Turawskiego?

   Zgodnie z zapisami projektu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia z dnia 1 sierpnia 2006 r. przyjęto, iż środki krajowej rezerwy programowej w wysokości 5% całości alokacji w ramach funduszy strukturalnych zostaną rozdysponowane po zakończeniu prac programowych oraz przeprowadzeniu procesu konsultacji programów i dokonaniu oceny ex ante.

   Polska realizując cele strategiczne NSRO, zobowiązała się zapewnić przeznaczenie na cele związane ze Strategią Lizbońską 60% wydatków ponoszonych w ramach wszystkich programów operacyjnych. Zgodnie z projektem NSRO, środki z rezerwy powinny zostać rozdysponowane na wzmocnienie priorytetów w ramach właściwych programów operacyjnych, które w sposób znaczący przyczyniają się do realizacji przyjętego zobowiązania. Biorąc pod uwagę powyższe, środki z krajowej rezerwy programowej zostały przeznaczone na realizację programów operacyjnych ˝Innowacyjna Gospodarka˝, ˝Kapitał Ludzki˝ oraz ˝Infrastruktura i Środowisko˝, które w największym stopniu realizują cele prorozwojowe.

   Podział krajowej rezerwy programowej w oparciu o ww. założenia został przyjęty decyzją Rady Ministrów wraz z akceptacją projektu Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia w dniu 29 listopada 2006 r. Jednocześnie wobec opcjonalnego charakteru rezerwy interwencyjnej Rada Ministrów zdecydowała się nie tworzyć takiej rezerwy, a jej środki rozdysponować na zasadach przyjętych dla rezerwy programowej.

   Pyt. 4: Jakie czynniki zadecydowały o nieuwzględnieniu propozycji Województwa Opolskiego co do podziału kwoty 7,8 mld euro dostępnej w ramach indeksacji, która została rozdysponowana z pominięciem regionalnych programów operacyjnych?

   Dodatkowe środki dostępne dla Polski w ramach funduszy strukturalnych na lata 2007-2013 wynikają z indeksacji kwoty przyznanej naszemu krajowi na nowy okres programowania, dokonanej przez Komisję Europejską i mającej na celu dostosowanie poziomu zobowiązań do cen bieżących w roku 2006.

   Podział dodatkowej kwoty dostępnej w ramach indeksacji, w wysokości 7,8 mld euro, pomiędzy poszczególne programy operacyjne był przedmiotem decyzji Rządu, na mocy której wsparciem zostały objęte najważniejsze dziedziny zapewniające w największym stopniu wzrost konkurencyjności Polski, a tym samym przyczyniające się do realizacji celu głównego Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO) na lata 2007-2013, będącego kontynuacją celu Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006.

   Jeżeli chodzi o wielkość środków przeznaczonych w latach 2007-2013 na wsparcie dla województwa opolskiego, wzięto pod uwagę fakt, iż środki te nie będą się ograniczały jedynie do alokacji dostępnej w ramach regionalnego programu operacyjnego (RPO). Należy podkreślić, iż województwo opolskie będzie również beneficjentem wielu działań realizowanych w ramach programów krajowych. Duże projekty, realizowane w ramach programów operacyjnych wdrażanych na poziomie centralnym, będą miały istotne znaczenie tak dla całego kraju, jak też dla poszczególnych regionów.

   Realizacja w latach 2007-2013 regionalnych programów operacyjnych będzie stanowić dla zarządów województw bezprecedensowe wyzwanie. Wiązać się ono będzie między innymi z koniecznością zapewnienia wkładu ze środków własnych do współfinansowania wszystkich inwestycji wspieranych przez UE w ramach RPO. Z ekspertyz wykonanych na zlecenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową wynika, iż wielkość alokacji na poszczególne RPO nie może przewyższać możliwości inwestycyjnych samorządów. W przypadku skierowania do regionów nadmiernych strumieni środków unijnych mogą bowiem pojawić się problemy z ich absorpcją wynikające z możliwości budżetowych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie inwestycji. Należy również pamiętać o tym, iż dodatkowym czynnikiem wpływającym na możliwości regionów w zakresie zapewnienia współfinansowania dla inwestycji wspieranych przez UE jest nakładanie się środków dostępnych w ramach alokacji na lata 2004-2006 oraz 2007-2013 (dotyczy to w szczególności lat 2007-2009).

   Innym ważnym czynnikiem warunkującym możliwości absorpcyjne środków UE jest zdolność instytucjonalna. Zwiększenie ilości środków dostępnych w ramach alokacji na lata 2007-2013 oraz powierzenie regionom nowych funkcji, tj. instytucji zarządzającej, może powodować ograniczenie instytucjonalne związane ze zbyt słabym potencjałem administracyjnym oraz niewystarczającym doświadczeniem nowo zatrudnionych pracowników, a także słabym wyposażeniem technicznym.

   Biorąc pod uwagę powyższe oraz uwzględniając ilość środków przeznaczonych na realizację RPO w województwie opolskim, tj. 427,1 mln euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz dodatkowo 138,8 mln euro w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, co stanowi kilkakrotny wzrost środków w stosunku do alokacji ZPORR w okresie 2004-2006, przyjęto, iż ten podział środków jest optymalny.

   Z poważaniem

   Minister

   Grażyna Gęsicka

   Warszawa, dnia 25 kwietnia 2007 r.