Odpowiedź ministra gospodarki

na interpelację nr 6534

w sprawie wykorzystania nieczynnych odwiertów gazowych do pozyskiwania energii

   W odpowiedzi na pismo z dnia 15 lutego 2007 roku, znak: SPS-023-6534/07, przekazujące interpelację Pana Wiesława Andrzeja Szczepańskiego, Posła na Sejm RP, w sprawie wykorzystania nieczynnych odwiertów gazowych, przedstawiam następujące wyjaśnienia.

   Rząd Rzeczypospolitej Polskiej podejmuje szerokie działania dotyczące promocji rozwoju energetyki odnawialnej. Poprzez tworzone przepisy prawne stara się zachęcać potencjalnych inwestorów do podjęcia działań w tym obszarze i promować rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii.

   Podstawą działań regulacyjnych mających na celu wspieranie rozwoju produkcji energii ze źródeł odnawialnych jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r., Nr 89 poz. 625 z poźn. zm.) wraz z aktami wykonawczymi do ustawy, m.in. rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 19 grudnia 2005 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej oraz zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii (Dz. U. Nr 261, poz. 2187, Dz. U z 2006 r. Nr 205, poz. 1510).

   W traktacie akcesyjnym Polska przyjęła cel indykatywny udziału energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych w krajowym zużyciu brutto energii elektrycznej na rok 2010 w wysokości 7,5%. Ustawa Prawo energetyczne określa główny mechanizm wsparcia, jakim jest nałożony na przedsiębiorstwa energetyczne, zajmujące się sprzedażą energii elektrycznej odbiorcom końcowym, obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki określonej ilości świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii bądź uiszczenia opłaty zastępczej.

   Wprowadzony w Polsce system wsparcia będący formułą zielonych certyfikatów jest mechanizmem rynkowym sprzyjającym optymalnemu rozwojowi i konkurencji. Rozdzielając świadectwa pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii od fizycznej energii umożliwiono obrót na giełdzie towarowej prawami majątkowymi wynikającymi z tych świadectw.

   Uzupełnieniem tego mechanizmu, jako konsekwencja rozdziału fizycznego przepływu energii elektrycznej od świadectw pochodzenia, jest obowiązek zakupu przez przedsiębiorstwa energetyczne pełniące rolę sprzedawcy z urzędu całej energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych, przyłączonych do sieci znajdujących się w obszarze działania danego sprzedawcy z urzędu, po średniej cenie rynkowej energii elektrycznej.

   W rezultacie wytwórca energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych uzyskuje dwa źródła dochodów: ze sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia oraz ze sprzedaży fizycznej energii elektrycznej.

   Powyższe mechanizmy wzmocnione są systemem kar nakładanych na przedsiębiorstwa energetyczne za niewypełnienie ww. obowiązków, przy czym środki uzyskane z opłat zastępczych i kar zasilają konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i są przeznaczane wyłącznie na wsparcie finansowe inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii.

   Dodatkowymi zachętami dla rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii są:

   - obniżenie o 50% kosztów przyłączenia do sieci źródeł odnawialnych,

   - obowiązek zapewnienia przez operatora systemu elektroenergetycznego pierwszeństwa w świadczeniu usług przesyłania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych,

   - zwolnienie przedsiębiorstw energetycznych wytwarzających energię elektryczną w odnawialnych źródłach energii o mocy poniżej 5 MW z opłat za udzielenie koncesji oraz opłat związanych z uzyskaniem i rejestracją świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej w źródle odnawialnym.

   Optymistyczne informacje, jakie napłynęły z rynku energetyki odnawialnej, po wprowadzeniu 1 października 2005 r. nowego mechanizmu wsparcia wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, świadczą o dynamicznym rozwoju tego sektora. Ministerstwo Gospodarki w dalszym ciągu prowadzić będzie stały monitoring rynku energii elektrycznej i likwidować bariery rozwoju energetyki odnawialnej.

   Ważnym elementem przyczyniającym się do wzrostu produkcji energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energii pierwotnej jest wytwarzanie ciepła w tych źródłach. W Polsce od kilku lat funkcjonuje zgodnie z ustawą Prawo energetyczne obowiązek zakupu ciepła ze źródeł odnawialnych. Na skutek realizacji tego obowiązku wykorzystanie energii odnawialnej w ciepłownictwie stale wzrasta. W polskich warunkach do produkcji ciepła w odnawialnych źródłach energii przewiduje się przede wszystkim wykorzystanie biomasy oraz zasobów geotermalnych. Główne rozważane technologie w zakresie wykorzystania biomasy związane są z generacją rozproszoną. Zakłada się także wykorzystanie energii słońca przetworzonej głównie na ciepło w kolektorach słonecznych.

   Innym ważnym elementem wspomagającym rozwój wykorzystania zasobów odnawialnych jest finansowe wsparcie inwestycji ze środków unijnych. Nowa polityka spójności Unii Europejskiej na lata 2007-2013 kładzie duży nacisk na inwestycje w sektorze energetycznym. Priorytetem w tym obszarze jest wzrost bezpieczeństwa energetycznego, poprawa efektywności energetycznej oraz rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Zagadnienia związane z odnawialnymi źródłami energii będą realizowane w ramach Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝. Planuje się wsparcie zadań z zakresu energetyki odnawialnej w obrębie priorytetu ˝Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku˝. Na ten cel przeznaczono 732,2 mln EUR z funduszy europejskich. Zakładane rezultaty w ramach tego priorytetu to wzrost produkcji energii z OZE pozwalający na dywersyfikację krajowych źródeł energii, zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania na energię elektryczną lub ciepło z czystych ekologicznie źródeł, w tym wód geotermalnych, oraz ograniczenie emisji gazów cieplarnianych przez energetykę konwencjonalną. Inwestycje w tym zakresie wpłyną na rozwój w kraju nowoczesnej i jednej z najbardziej dynamicznie rozwijającej się w świecie branży, jaką jest energetyka odnawialna. W ramach tego działania realizowane będą przedsięwzięcia polegające na budowie jednostek wytwórczych energii i paliw, budowie lub modernizacji infrastruktury niezbędnej do produkcji energii z OZE oraz infrastruktury dystrybucyjnej niezbędnej do odbioru i przesyłu energii elektrycznej lub ciepła ze źródeł odnawialnych. Beneficjentami programu będą jednostki samorządu terytorialnego i ich związki, przedsiębiorcy oraz inne podmioty uprawnione do prowadzenia działalności gospodarczej.

   Odnosząc się do pytania dotyczącego wykorzystania na większą skalę nieczynnych odwiertów gazowych do pozyskania energii geotermicznej, uprzejmie proszę o przyjęcie wyjaśnień przygotowanych wspólnie z Ministrem Środowiska.

   Otwory wiertnicze wykorzystywane do wydobywania ropy i gazu ziemnego po zakończeniu eksploatacji kopaliny, jak również otwory poszukiwawcze, zgodnie z przepisami Prawa geologicznego i górniczego zostały zlikwidowane przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność w ww. zakresie. Ewentualne wykorzystanie nieczynnych obecnie otworów eksploatacyjnych dla pozyskiwania energii geotermalnej może być rozważane tylko w odniesieniu do pojedynczych otworów po szczegółowym zbadaniu ich stanu technicznego, uzyskaniu prawa do terenu, prawa do informacji geologicznej oraz po określeniu sposobu wykorzystania i zagospodarowania danego otworu dla potrzeb geotermii (umieszczenie w otworze gruntowego wymiennika ciepła czy też wykorzystanie ciepła wydobywanych tym otworem wód termalnych).

   Inwestycje geotermalne związane z zagospodarowaniem ˝starych˝ otworów dla geotermii mogą być podejmowane jedynie przez przedsiębiorcę, a nie z inicjatywy rządu. Rząd, chcąc zapewnić sprzyjające warunki dla rozwoju geotermii w Polsce, wyraził zgodę na zwolnienie przedsiębiorstw z ponoszenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie wód termalnych. Działalność polegająca na pozyskiwaniu energii geotermalnej może być prowadzona na podstawie koncesji (w przypadku wydobywania wód termalnych) lub na podstawie projektu prac geologicznych (w przypadku instalacji w otworze wymiennika ciepła).

   Każdy projekt instalacji geotermalnej wymaga indywidualnego podejścia, między innymi wnikliwej analizy kosztów oraz możliwych do uzyskania efektów ekologicznych. Z uwagi na wiek nieczynnych otworów (20-40 lat) określenie rzeczywistych możliwości ich przystosowania do potrzeb geotermii wymaga uwzględnienia przede wszystkim ich aktualnego stanu technicznego, co jest związane z koniecznością przeprowadzenia kosztownych prac rekonstrukcyjnych.

   Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia zostaną przyjęte jako wyczerpująca odpowiedź na postawione przez Pana Posła pytania.

   Z uszanowaniem

   Minister

   Piotr Grzegorz Woźniak

   Warszawa, dnia 22 marca 2007 r.