Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 6531

w sprawie przyznawania górniczych świadczeń emerytalnych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przesłaną przy piśmie z dnia 15 lutego br. (znak: SPS-023-6531/07) interpelację Pana Posła Henryka Siedlaczka w sprawie przyznawania górniczych świadczeń emerytalnych, uprzejmie przedstawiam, co następuje:

   Zgodnie z generalną zasadą przyjętą w powszechnym systemie emerytalno-rentowym wprowadzonym z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, świadczenia emerytalno-rentowe na warunkach i w wysokości określonej w tej ustawie przysługują ubezpieczonym w razie spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia emerytalnego i rentowego.

   W systemie tym przyjęto również powszechną zasadę obowiązującą wszystkich ubezpieczonych, niezależnie od przynależności do grupy zawodowej, zgodnie z którą postępowanie w sprawie przyznania świadczeń emerytalno-rentowych wszczynane jest przez organ rentowy na podstawie złożonego przez ubezpieczonego wniosku wraz z załączonymi dokumentami uzasadniającymi prawo do świadczenia i jego wysokość. Wniosek ten i dokumenty stanowią dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie indywidualnego uprawnienia ubezpieczonego do świadczenia w ustalonej wysokości.

   Od wydanej decyzji organu rentowego ubezpieczonemu przysługuje prawo odwołania do sądu. W związku z tym kontrolę prawidłowości wydanych decyzji przez organy rentowe w sprawach emerytalno-rentowych sprawują sądy: okręgowy sąd, sąd pracy i ubezpieczeń społecznych i sąd apelacyjny.

   Jeżeli chodzi o emeryturę górniczą, to zgodnie z obowiązującym do dnia 1 stycznia 2007 r. brzmieniem przepisów powołanej ustawy emerytalnej ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r. mogli przejść na emeryturę górniczą po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 55 lat lub 50 lat i legitymowaniu się w przypadku kobiet co najmniej 20-letnim, a w przypadku mężczyzn co najmniej 25-letnim okresem pracy górniczej, okresami pracy równorzędnej z pracą górniczą i okresami pracy zaliczalnymi do pracy górniczej, w tym odpowiednio co najmniej 5-letnim bądź 15-letnim okresem pracy górniczej.

   Z możliwości przechodzenia na emeryturę górniczą na powyższych zasadach mogli również skorzystać ubezpieczeni w wieku niższym, tj. ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r., jednakże po spełnieniu łącznie warunków: nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego, spełnienia warunków do uzyskania emerytury górniczej do dnia 31 grudnia 2006 r. i rozwiązania stosunku pracy.

   Natomiast prawo do emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko przysługiwało pracownikom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r., którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat. Do okresów pracy górniczej zaliczane były także wskazane okresy niezdolności do pracy bezpośrednio poprzedzone pracą górniczą wykonywaną pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przypadające w czasie trwania stosunku pracy.

   Przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej na tych zasadach uwzględniany był również, w wymiarze do 5 lat, okres urlopu górniczego uregulowany przepisami ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych (Dz.U. Nr 162, poz. 1112, z późn. zm.) oraz okres świadczenia górniczego uregulowany przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 (Dz.U. Nr 210, poz. 2037, z późn. zm.).

   W przypadku emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko wymagane było spełnienie łącznie warunków: nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego, spełnienia warunków do dnia 31 grudnia 2006 r. i rozwiązania stosunku pracy.

   Jak wynika ze wskazanej generalnej zasady prawo ubezpieczonego urodzonego po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r. do emerytury górniczej bądź emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, powstawało z dniem spełnienia wszystkich warunków do nabycia prawa do takiej emerytury. Oznaczało to spełnienie warunków legitymowania się w przypadku emerytury górniczej wymaganym wiekiem emerytalnym i wymaganym okresem pracy, a w przypadku emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, wymaganym okresem pracy, z tym iż w obu przypadkach przy łącznym spełnieniu tych warunków do dnia 31 grudnia 2006 r., nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego i rozwiązania stosunku pracy.

   W razie niespełnienia przez ubezpieczonego choćby jednego z wymaganych warunków, jak przykładowo warunku rozwiązania stosunku pracy, prawo do emerytury górniczej bądź do emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko nie powstawało.

   Zgodnie z przyjętymi przez Sejm przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 167, poz. 1397) osobom, które do dnia 31 grudnia 2007 r. spełniły warunki do emerytury górniczej lub do emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, uregulowanej przepisami ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2006 r., przysługuje górnicza emerytura na warunkach określonych w tych przepisach.

   Jednocześnie pragnę dodać, że od dnia 1 stycznia 2007 r. sprawę uprawnień do emerytury górniczej oraz emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko regulują przepisy powołanej ustawy emerytalnej w brzmieniu nadanym wskazanymi przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy Karta Nauczyciela. Przepisy te stanowią realizację obywatelskiego projektu ustawy regulującej między innymi sprawę emerytury górniczej i emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko.

   W związku z tym od dnia 1 stycznia 2007 r. prawo do emerytury górniczej przysługuje pracownikom po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 55 lat lub 50 lat i legitymowaniu się w przypadku kobiet co najmniej 20-letnim, a w przypadku mężczyzn co najmniej 25-letnim okresem pracy górniczej łącznie z okresami pracy równorzędnej, w tym odpowiednio co najmniej 10-letnim bądź 15-letnim okresem pracy górniczej.

   Jeżeli chodzi o prawo do górniczej emerytury bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, to emerytura ta przysługuje pracownikom, którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat.

   Do okresów pracy górniczej zalicza się także okresy niezdolności do pracy z tytułu wypadku przy pracy albo z tytułu choroby zawodowej, za które wypłacone zostało wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne, jak również okresy czasowego oddelegowania pracowników do zawodowego pogotowia ratowniczego w Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego S.A. w Bytomiu, w KGHM Polska Miedź S.A. Oddział Jednostka Ratownictwa Górniczo-Hutniczego w Lubinie lub w okręgowych stacjach ratownictwa górniczego, z tym że okresy te zalicza się do pracy górniczej w razie ich bezpośredniego poprzedzenia pracą górniczą wykonywaną pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jeżeli przypadają w czasie trwania stosunku pracy.

   Każdy ubezpieczony - górnik, którego zdaniem organ rentowy podjął nieprawidłową decyzję w sprawie jego uprawnień do emerytury górniczej bądź emerytury górniczej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko może odwołać się od tej decyzji w określonym terminie do okręgowego sądu - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych i do sądu apelacyjnego.

   Wyroki sądów wiążą strony i sąd, który go wydał jak i wszystkie organy.

   Z poważaniem

   Minister

   Anna Kalata

   Warszawa, dnia 13 marca 2007 r.