Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 4347

w sprawie sytuacji społecznej i ekonomicznej woj. podkarpackiego na tle innych województw

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 5 września przesyłam odpowiedź na interpelację Pani Poseł Marii Zbyrowskiej w sprawie sytuacji społecznej i ekonomicznej województwa podkarpackiego na tle innych województw.

   1. Województwo podkarpackie nie jest w żaden sposób dyskryminowane przez Rząd RP. Przeciwnie, podejmowane są liczne działania mające na celu przyspieszenie rozwoju społeczno-gospodarczego tego regionu (zostały one szczegółowo opisane w punkcie 3 niniejszego dokumentu), m in. poprzez poprawę jakości lokalnej infrastruktury.

   Warto zaznaczyć, że przywoływane przez Panią Poseł różnice w cenach niektórych produktów w odniesieniu do przeciętnego poziomu wynagrodzeń nie mogą świadczyć o występowaniu dyskryminacji władz w odniesieniu do województwa podkarpackiego. Regionalne zróżnicowanie poziomu cen w gospodarce rynkowej jest niezależne od działań Rządu. Tylko niewielki odsetek cen jest bowiem regulowany centralnie, np. ceny energii elektrycznej, gazu itp. Na poziom cen można wpływać pośrednio poprzez wspieranie konkurencji na poszczególnych rynkach. Ochroną konkurencji w Polsce zajmuje się jednak Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nie bezpośrednio Rząd RP. Z kolei, na regionalne zróżnicowanie cen wpływ może mieć wysokość obciążeń lokalnych nakładanych na przedsiębiorstwa przez jednostki samorządu terytorialnego. Wyższe obciążenia lokalne zwiększają koszty wytwarzania dóbr i świadczenia usług w danym regionie, co może mieć efekt w postaci wyższych cen.

   2. W 2004 r. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej było rzeczywiście najniższe w województwie podkarpackim, jednak nie odbiegało ono w znaczący sposób od wysokości średniej płacy w województwach warmińsko-mazurskim, lubuskim, kujawsko-pomorskim, lubelskim czy podlaskim. Zdecydowanie wyższy poziom wynagrodzeń w województwie mazowieckim wynika, przede wszystkim, z koncentracji w tym regionie (głównie w powiecie warszawskim) wysoce wydajnych branż, zatrudniających przede wszystkim pracowników o wysokich kwalifikacjach, a co za tym idzie, wysokich wynagrodzeniach. Za niski poziom wynagrodzeń w województwie podkarpackim odpowiada przestarzała struktura przemysłu, w której dużą rolę odgrywają sektory mało wydajne. Znaczącym wzrostom płac przeciwdziała także wysoka stopa bezrobocia, która ogranicza presję na wzrost wynagrodzeń ze strony osób pracujących.

   Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wg województw w 2004 r.

   Poziom cen w danym regionie zależy od kształtowania się popytu i podaży na dany produkt czy usługę na lokalnym rynku. Jak wskazano powyżej, lokalne ceny mogą zależeć w pewnym stopniu od poziomu obciążeń nakładanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Spadek poziomu cen następuje także w przypadku zwiększenia się konkurencji na danym rynku. Popyt na dobra konsumpcyjne jest co prawda silnie związany z wysokością wynagrodzeń w danym regionie, jednak pozostałe czynniki determinujące poziom cen lokalnych kształtują się w dużym stopniu w sposób niezależny od czynników wpływających na poziom płac. W efekcie zależność między kosztami utrzymania a wysokością wynagrodzeń może być słaba. I tak, wysokie ceny paliw mogą wynikać nie z większego popytu w rezultacie wyższego poziomu płac, ale z niewystarczającej konkurencji wśród sprzedawców paliw na lokalnym rynku.

   Co więcej, stwierdzenie, że niektóre produkty są w danym regionie droższe niż w pozostałych, nie oznacza, że ogólne koszty utrzymania są wyższe. Nie można się m.in. zgodzić z tezą, że ˝koszty związane z życiem codziennym˝ w województwie podkarpackim kształtują się na poziomie zbliżonym do województw o najwyższym poziomie wynagrodzeń. Jak pokazują dane GUS, ceny większości produktów żywnościowych są w województwie podkarpackim niższe bądź zbliżone do średniej dla całego kraju. Wydatki na żywność stanowią około 40% wydatków konsumpcyjnych typowego polskiego gospodarstwa. Stąd można wywnioskować, że koszty utrzymania w województwie podkarpackim są w rzeczywistości niższe niż w większości pozostałych województw.

   3. Obecnie Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej realizuje liczne działania mające na celu poprawę sytuacji społeczno-gospodarczej województw najmniej zamożnych. Dwa najważniejsze to:

   I. Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej

   25 lipca 2006 r. Rada Ministrów zaakceptowała projekt Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej. Jego głównym celem jest przyspieszenie tempa rozwoju społeczno-gospodarczego Polski Wschodniej (tj. województw: lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego). Cel ten nawiązuje do programu rządu ˝Solidarne Państwo˝ i wynika z formułowanych w perspektywie średniookresowej celów Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015 oraz jest zgodny z celem NSRO 2007-2013, którym jest ˝przyspieszenie rozwoju społeczno-gospodarczego Polski, wzrost zatrudnienia oraz zwiększenie spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej z krajami Unii Europejskiej˝.

   Priorytety i obszary wsparcia w ramach PO RPW:

   1. Nowoczesna gospodarka - cel: zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej województw Polski Wschodniej

   - infrastruktura uczelni wyższych

   - infrastruktura społeczeństwa informacyjnego

   - wspieranie innowacji

   - promocja i współpraca.

   2. Wojewódzkie ośrodki wzrostu - cel: rozwój wybranych funkcji metropolitalnych miast wojewódzkich

   - system miejskiego transportu zbiorowego

   - infrastruktura turystyki kongresowej i targowej

   3. Infrastruktura drogowa i przejść granicznych - cel: poprawa dostępności i jakości powiązań komunikacyjnych województw Polski Wschodniej - projekty z zakresu budowy i modernizacji dróg wojewódzkich, obwodnic w ciągach dróg krajowych oraz przebudowy i modernizacji dróg powiatowych prowadzących do przejść granicznych

   - infrastruktura drogowa

   - infrastruktura przejść granicznych.

   4. Pomoc techniczna - cel: wsparcie procesu wdrażania Programu.

   Źródła finansowania

   Projekty realizowane w ramach Programu będą współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Pula środków przeznaczonych na ten cel to ok. 2,2 mld euro, w tym ok. 882 mln euro specjalnych środków, przeznaczonych, decyzją Rady Europejskiej, dla pięciu regionów Unii Europejskiej o najniższym poziomie PKB na mieszkańca, wyznaczonych na podstawie danych Eurostatu z 2002 r. - tj. 107 euro na mieszkańca, co w podziale na poszczególne województwa przedstawia się następująco:

   - lubelskie - ok. 235 mln euro

   - podkarpackie - ok. 225 mln euro

   - podlaskie - ok. 129 mln euro

   - świętokrzyskie - ok. 138 mln euro

   - warmińsko-mazurskie - ok. 153 mln euro.

   Pozostała kwota, tj. ok. 1,3 mld euro z EFRR, stanowi dodatkowe środki wyasygnowane przez Rząd RP z puli funduszy strukturalnych przyznanych Polsce, które zostaną podzielone za pomocą odrębnego algorytmu.

   Współfinansowanie ze środków krajowych (z budżetu państwa i z budżetów jednostek samorządu terytorialnego) będzie się odbywało na ogólnych zasadach dotyczących Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Podstawą dla przygotowania podziału środków finansowych Programu będą propozycje projektów inwestycyjnych przedłożone przez beneficjentów z pięciu województw objętych Programem.

   II. Poakcesyjny Program Wsparcia Obszarów Wiejskich

   W Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej przygotowany został Poakcesyjny Program Wsparcia Obszarów Wiejskich (PPWOW). Przygotowanie PPWOW sfinansowane zostało ze środków grantu japońskiego, przyznanych Rządowi RP przez Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju. Jednym z komponentów PPWOW jest Program Integracji Społecznej, którego celem jest przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i mobilizacja kapitału społecznego na obszarach wiejskich. Program ten będzie realizowany w całej Polsce w 500 wybranych wedle obiektywnych kryteriów gminach (wyboru dokonano przy wykorzystaniu algorytmu, w którym uwzględniono najbardziej miarodajne wskaźniki dotyczące sytuacji społecznej i ekonomicznej gmin). Większość gmin kwalifikujących się do Programu położonych jest, co nie stanowi zaskoczenia, we wschodnich regionach Polski. Realizacja Programu przyczyni się nie tylko do zmniejszenia skali problemów społecznych w tychże gminach. Konstrukcja Programu pozwoli także na wprowadzenie nowych standardów i instrumentów zarządzania w gminach w sferze pomocy społecznej poprzez realizację projektów wpisujących się w przygotowane przez gminy strategie integracji społecznej. Adaptacja nowych standardów i instrumentów otworzy gminom drogę do korzystania z funduszy Unii Europejskiej przeznaczonych na rozwiązywanie problemów społecznych. Mobilizacja kapitału społecznego w gminach trapionych różnego typu problemami społecznymi i ekonomicznymi jest czynnikiem o dużej sile sprawczej, który może skutecznie wesprzeć inne programy i inicjatywy podejmowane w celu zmiany sytuacji gmin zapóźnionych cywilizacyjnie. Gminy, których władze i społeczności są aktywne w poszukiwaniu szans na rozwój i sposobów rozwiązywania problemów, są bowiem atrakcyjniejszym partnerem dla inwestorów czy innych jednostek samorządu terytorialnego, w tym miast, które myślą o rozwoju w skali ponadlokalnej. Poakcesyjny Program Wsparcia Obszarów Wiejskich rozpocznie się z początkiem roku 2007 i kontynuowany będzie w latach 2008-2009. Sfinansowany będzie ze środków kredytu z Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju. Za realizację Programu Integracji Społecznej odpowiedzialne będzie MPiPS.

   Z poważaniem

   Minister

   Anna Kalata

   Warszawa, dnia 28 września 2006 r.